पावसाळ्याच्या आगमनाने उकाड्यापासून मोठा दिलासा मिळतो. हिरवागार निसर्ग, गारवा आणि पावसाच्या सरी मन प्रसन्न करतात. मात्र, या ऋतूसोबत अनेक आरोग्यविषयक आव्हानेही समोर येतात. वाढलेली आर्द्रता, दूषित पाणी, अस्वच्छ वातावरण आणि अन्नातील दूषितता यामुळे संसर्गजन्य आजार, पोटाचे विकार, सर्दी-खोकला, ताप तसेच अॅलर्जीचे प्रमाण वाढते. विशेषतः लहान मुलांची रोगप्रतिकारक शक्ती तुलनेने कमी असल्याने त्यांना या आजारांचा धोका अधिक असतो. त्यामुळे पावसाळ्यात मुलांच्या आरोग्याची विशेष काळजी घेण्याचा सल्ला आरोग्य तज्ज्ञांनी दिला आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, पावसाळ्यात घरातील स्वच्छता, वैयक्तिक स्वच्छता, सुरक्षित पिण्याचे पाणी आणि ताजे, पौष्टिक अन्न याकडे विशेष लक्ष दिल्यास अनेक आजारांपासून बचाव करता येतो. या काळात ओलसर भिंती, बुरशी, डासांची वाढ आणि दूषित अन्न यामुळे विविध प्रकारचे संसर्ग होण्याची शक्यता वाढते. त्यामुळे पालकांनी मुलांच्या दैनंदिन सवयींकडे अधिक लक्ष देणे आवश्यक आहे.
दूषित पाणी आणि अन्नामुळे वाढतो धोका
पावसाळ्यात पिण्याचे पाणी दूषित होण्याची शक्यता अधिक असते. त्यामुळे टायफॉईड, अतिसार, गॅस्ट्रोएन्टेरायटिस, कॉलरा यांसारखे पोटाचे विकार उद्भवू शकतात. याशिवाय रस्त्यावर मिळणारे उघड्यावरचे अन्न, कापलेली फळे किंवा दीर्घकाळ ठेवलेले पदार्थ खाल्ल्याने अन्नातून होणाऱ्या संसर्गाचा धोका वाढतो. त्यामुळे मुलांना नेहमी ताजे, गरम आणि घरगुती अन्न देण्याचा सल्ला दिला जातो.
स्वच्छतेला प्राधान्य
आरोग्य तज्ज्ञांच्या मते, हात स्वच्छ धुण्याची सवय ही अनेक संसर्गजन्य आजारांपासून संरक्षण देणारी सर्वात सोपी आणि प्रभावी पद्धत आहे. जेवणापूर्वी, शौचालयाचा वापर केल्यानंतर आणि बाहेरून घरी आल्यानंतर मुलांनी साबणाने हात धुवावेत. तसेच घरातील स्वयंपाकघर, बाथरूम आणि मुलांच्या खेळण्यांची नियमित स्वच्छता राखणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे.
घरात ओलावा साचू देऊ नये. भिंतींवर बुरशी दिसल्यास ती त्वरित साफ करावी. कारण बुरशीमुळे श्वसनाचे विकार, अॅलर्जी आणि दम्याचा त्रास वाढू शकतो.
पावसाळ्यात कोणते पदार्थ खावेत?
पावसाळ्यात गरमागरम भजी, वडे, समोसे आणि इतर तळलेले पदार्थ खाण्याची इच्छा अनेकांना होते. मात्र, तज्ज्ञांच्या मते या काळात पचनक्रिया मंदावते. त्यामुळे जास्त प्रमाणात तेलकट आणि तळलेले पदार्थ खाल्ल्यास अपचन, अॅसिडिटी आणि पोटाचे विकार होऊ शकतात.
त्याऐवजी खालील पौष्टिक पदार्थांचा आहारात समावेश करावा:
- गरम व ताजे शिजवलेले घरगुती अन्न
- मूगडाळ खिचडी, वरण-भात आणि भाज्या
- सूप, कढी आणि गरम हर्बल पेये
- हंगामी फळे स्वच्छ धुवून खावीत
- दहीऐवजी गरम ताक किंवा हलके पचणारे पदार्थ
- आले, हळद, लसूण आणि मिरी यांसारख्या नैसर्गिक रोगप्रतिकारक घटकांचा वापर
मुलांच्या रोगप्रतिकारक शक्तीकडे लक्ष द्या
पावसाळ्यात मुलांना संतुलित आहार देणे अत्यंत गरजेचे आहे. प्रथिने, जीवनसत्त्वे आणि खनिजांनी युक्त आहारामुळे शरीराची रोगप्रतिकारक शक्ती वाढते. पुरेशी झोप, नियमित व्यायाम आणि स्वच्छ वातावरण यांचाही मुलांच्या आरोग्यावर सकारात्मक परिणाम होतो.
तसेच मुलांना ओले कपडे जास्त वेळ घालू देऊ नयेत. पावसात भिजल्यानंतर लगेच कोरडे कपडे घालावेत. पाय स्वच्छ धुवून कोरडे ठेवावेत, कारण ओलाव्यामुळे त्वचेचे संसर्ग आणि बुरशीजन्य आजार होऊ शकतात.
डासांपासून संरक्षण आवश्यक
पावसाळ्यात साचलेल्या पाण्यात डासांची पैदास मोठ्या प्रमाणात होते. त्यामुळे डेंग्यू, मलेरिया आणि चिकुनगुनिया यांसारख्या आजारांचा धोका वाढतो. घराच्या परिसरात पाणी साचू देऊ नये. खिडक्यांना जाळ्या बसवाव्यात आणि आवश्यक असल्यास डासांपासून संरक्षणासाठी योग्य उपाययोजना कराव्यात.
डॉक्टरांचा सल्ला घ्या
मुलांना सतत ताप, उलट्या, जुलाब, श्वास घेण्यास त्रास, त्वचेवर पुरळ किंवा तीव्र अॅलर्जीची लक्षणे दिसल्यास घरगुती उपचारांवर अवलंबून न राहता त्वरित डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा. वेळेत उपचार मिळाल्यास गंभीर गुंतागुंत टाळता येते.
About the Author
