मुंबई : आर्थिक राजधानी मुंबईतील अनेक नामांकित रेस्टॉरंट्सच्या स्वच्छता आणि अन्नसुरक्षा व्यवस्थेवर गंभीर प्रश्नचिन्ह उपस्थित झाले आहे. महाराष्ट्र अन्न व औषध प्रशासन (FDA) विभागाने केलेल्या विशेष तपासणी मोहिमेत सहा प्रसिद्ध रेस्टॉरंट्समध्ये अन्नसुरक्षा नियमांचे उल्लंघन झाल्याचे आढळून आले. या कारवाईदरम्यान काही ठिकाणी स्वयंपाकघरात उंदीर आणि झुरळांचा वावर, तर काही ठिकाणी मुदतबाह्य अन्नपदार्थ, अस्वच्छ किचन, निकृष्ट साठवण व्यवस्था आणि अन्न हाताळणीतील गंभीर त्रुटी समोर आल्या.
FDA ने या आस्थापनांवर छापे टाकून संबंधितांना नोटिसा बजावल्या असून काही ठिकाणी परवाने निलंबित करण्याची किंवा दुरुस्ती होईपर्यंत व्यवसाय बंद ठेवण्याची कारवाई करण्यात आली आहे. प्रयोगशाळा तपासणीसाठी विविध खाद्यपदार्थांचे नमुनेही जप्त करण्यात आले आहेत.
अधिकाऱ्यांच्या माहितीनुसार, मुंबईतील हॉटेल्स आणि रेस्टॉरंट्समध्ये सुरू असलेल्या नियमित तपासणी मोहिमेअंतर्गत ही कारवाई करण्यात आली. ग्राहकांकडून प्राप्त झालेल्या तक्रारींसोबतच अचानक करण्यात आलेल्या तपासणीत अनेक गंभीर अनियमितता उघडकीस आल्या. काही ठिकाणी स्वयंपाकघरात कीटकांचा मोठ्या प्रमाणावर वावर आढळला, तर फ्रिजमध्ये मुदत संपलेले खाद्यपदार्थ आणि अयोग्य तापमानात साठवलेले साहित्य सापडले.
तपासणीदरम्यान अधिकाऱ्यांनी स्वच्छता, अन्नसाठवण, कच्चा आणि शिजवलेला अन्नपदार्थ वेगळा ठेवण्याची पद्धत, कर्मचाऱ्यांची वैद्यकीय तपासणी, परवान्यांची वैधता आणि अन्नसुरक्षा मानकांचे पालन यांसारख्या अनेक निकषांची पडताळणी केली. अनेक ठिकाणी या निकषांचे पालन होत नसल्याचे निरीक्षण नोंदविण्यात आले.
FDA च्या म्हणण्यानुसार, अशा प्रकारच्या निष्काळजीपणामुळे ग्राहकांच्या आरोग्याला गंभीर धोका निर्माण होऊ शकतो. दूषित किंवा मुदतबाह्य अन्नामुळे अन्नविषबाधा, पचनसंस्थेचे आजार तसेच इतर संसर्गजन्य आजारांचा धोका वाढतो. त्यामुळे अन्न व्यवसायिकांनी अन्न सुरक्षा आणि स्वच्छतेच्या नियमांचे काटेकोर पालन करणे आवश्यक असल्याचे प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे.
कारवाई झालेल्या काही रेस्टॉरंट्समधून अन्नपदार्थ आणि कच्च्या मालाचे नमुने प्रयोगशाळेत तपासणीसाठी पाठविण्यात आले आहेत. या अहवालांमध्ये नियमभंग सिद्ध झाल्यास संबंधितांवर अन्न सुरक्षा आणि मानके कायद्यानुसार पुढील दंडात्मक कारवाई केली जाणार आहे. यामध्ये दंड, परवाना निलंबन किंवा व्यवसाय बंद करण्यासारख्या उपाययोजनांचा समावेश असू शकतो.
FDA अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, मुंबईतील रेस्टॉरंट्समध्ये सुरू असलेली तपासणी मोहीम पुढेही सुरू राहणार आहे. केवळ प्रसिद्ध किंवा मोठी आस्थापनेच नव्हे, तर सर्व प्रकारच्या खाद्य व्यवसायांची नियमित तपासणी केली जाणार आहे. ग्राहकांच्या आरोग्याशी कोणतीही तडजोड केली जाणार नसल्याचा इशाराही प्रशासनाने दिला आहे.
दरम्यान, ग्राहकांनीही बाहेर जेवताना स्वच्छतेकडे लक्ष देण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे. अन्नाची गुणवत्ता, स्वच्छ परिसर, वैध परवाना आणि संशयास्पद बाबी आढळल्यास त्वरित FDA कडे तक्रार नोंदवावी, असे प्रशासनाने म्हटले आहे. नागरिकांच्या तक्रारींमुळेच अनेक ठिकाणी कारवाई करणे शक्य झाल्याचे अधिकाऱ्यांनी नमूद केले.
गेल्या काही महिन्यांत मुंबईत अन्नसुरक्षा नियमांच्या अंमलबजावणीसाठी FDA ने विशेष मोहीम राबवली असून अनेक हॉटेल्स, रेस्टॉरंट्स आणि खाद्य व्यवसायिकांची तपासणी करण्यात आली आहे. या मोहिमेमुळे अनेक आस्थापनांनी स्वच्छता आणि अन्नसुरक्षेच्या उपाययोजनांमध्ये सुधारणा करण्यास सुरुवात केल्याचेही प्रशासनाचे म्हणणे आहे.
अन्न सुरक्षा तज्ज्ञांच्या मते, ग्राहकांनी केवळ चव किंवा लोकप्रियतेपेक्षा स्वच्छता आणि सुरक्षिततेलाही तितकेच महत्त्व द्यायला हवे. प्रसिद्ध नाव असले म्हणजे अन्नसुरक्षेचे सर्व नियम पाळले जातातच असे नाही. त्यामुळे नियमित तपासणी आणि कठोर अंमलबजावणी ही काळाची गरज असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.
मुंबईसारख्या महानगरात दररोज लाखो नागरिक आणि पर्यटक विविध रेस्टॉरंट्समध्ये भोजन करतात. अशा परिस्थितीत अन्नाची गुणवत्ता आणि स्वच्छता सुनिश्चित करणे ही केवळ प्रशासनाची नव्हे, तर प्रत्येक खाद्य व्यवसायिकाची जबाबदारी आहे. FDA ची ही कारवाई त्याच दिशेने उचललेले महत्त्वाचे पाऊल मानली जात आहे. आगामी काळात अशाच प्रकारच्या तपासण्या अधिक तीव्र करण्यात येणार असून नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्यांवर कठोर कारवाई सुरूच राहणार असल्याचे संकेत प्रशासनाने दिले आहेत.
About the Author
