अक्कलकोट : राज्यातील प्रसिद्ध धार्मिक स्थळांवर भाविकांच्या आरोग्याशी खेळणाऱ्या भेसळखोरांविरोधात अन्न व औषध प्रशासन अधिक आक्रमक झाले आहे. शिर्डी येथे नुकत्याच झालेल्या कारवाईनंतर आता श्री स्वामी समर्थांच्या पवित्र भूमी अक्कलकोटमध्येही धडक मोहीम राबवत अनेक व्यावसायिकांची तपासणी केली. या कारवाईत प्रसाद, मिठाई, खाद्यतेल, मसाले, दुग्धजन्य पदार्थ तसेच पॅकबंद खाद्यपदार्थांचे नमुने घेण्यात आले. संशयास्पद पदार्थांचे नमुने प्रयोगशाळेत तपासणीसाठी पाठवण्यात आले असून नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्यांवर कठोर कारवाईचा इशारा देण्यात आला आहे.
राज्यातील प्रमुख तीर्थक्षेत्रांमध्ये दररोज हजारो भाविक दर्शनासाठी येत असतात. या ठिकाणी प्रसाद, मिठाई आणि खाद्यपदार्थांची मोठ्या प्रमाणात विक्री होत असल्याने भेसळ, निकृष्ट दर्जाचे साहित्य आणि कालबाह्य उत्पादनांच्या विक्रीबाबत सातत्याने तक्रारी समोर येत होत्या. याच पार्श्वभूमीवर विशेष तपासणी मोहीम सुरू केली असून शिर्डीनंतर अक्कलकोटची निवड करण्यात आली.
अधिकाऱ्यांनी अक्कलकोटमधील मंदिर परिसर, मुख्य बाजारपेठ, मिठाईची दुकाने, हॉटेल्स, उपाहारगृहे, प्रसाद विक्री केंद्रे तसेच खाद्यपदार्थांचे घाऊक विक्रेते यांची अचानक तपासणी केली. तपासणीदरम्यान स्वच्छतेचे निकष, अन्न सुरक्षा परवाना, उत्पादनाची माहिती, पॅकिंग, कालबाह्यता तारीख तसेच साठवणुकीची पद्धत यांची बारकाईने पाहणी करण्यात आली.
कारवाईदरम्यान अनेक ठिकाणी अन्न सुरक्षा नियमांचे उल्लंघन झाल्याचे प्राथमिक स्तरावर निदर्शनास आल्याची माहिती अधिकाऱ्यांनी दिली. काही विक्रेत्यांकडे आवश्यक कागदपत्रांची पूर्तता नसल्याचे दिसून आले, तर काही ठिकाणी अन्नपदार्थांच्या साठवणुकीत निष्काळजीपणा आढळल्याचेही सांगण्यात आले. संबंधितांना तातडीने सुधारणा करण्याच्या सूचना देण्यात आल्या असून गंभीर स्वरूपाच्या प्रकरणांमध्ये पुढील कायदेशीर प्रक्रिया सुरू करण्यात येणार आहे.
पथकाने विविध प्रकारच्या मिठाया, मावा, तूप, खाद्यतेल, मसाले, दूध व दुग्धजन्य पदार्थांचे नमुने गोळा केले आहेत. हे नमुने अधिकृत प्रयोगशाळेत तपासणीसाठी पाठवण्यात आले असून अहवाल आल्यानंतर दोषी आढळणाऱ्यांवर अन्न सुरक्षा व मानके कायद्यानुसार दंडात्मक कारवाई केली जाईल. गरज पडल्यास परवाना निलंबित करणे किंवा रद्द करण्याचाही पर्याय वापरला जाऊ शकतो, असे अधिकाऱ्यांनी स्पष्ट केले.
धार्मिक स्थळांवर येणाऱ्या भाविकांना सुरक्षित आणि दर्जेदार अन्न मिळणे ही प्रशासनाची जबाबदारी असल्याचे स्पष्ट केले आहे. श्रद्धेचा गैरफायदा घेत निकृष्ट दर्जाचे किंवा भेसळयुक्त पदार्थ विकणाऱ्यांना कोणतीही सवलत दिली जाणार नाही, असा कठोर संदेश या मोहिमेतून देण्यात आला आहे. विशेषतः सण, उत्सव आणि सुट्ट्यांच्या काळात भाविकांची संख्या वाढत असल्याने अशा तपासण्या अधिक तीव्र केल्या जाणार असल्याचे संकेतही देण्यात आले.
स्थानिक प्रशासन आणि औषध प्रशासन यांच्या संयुक्त समन्वयातून ही मोहीम राबवण्यात आली. तपासणीदरम्यान व्यावसायिकांना अन्न सुरक्षा नियमांचे पालन करण्याबाबत मार्गदर्शनही करण्यात आले. स्वच्छता राखणे, दर्जेदार कच्च्या मालाचा वापर करणे, कालबाह्य वस्तूंची विक्री टाळणे, आवश्यक परवाने अद्ययावत ठेवणे आणि ग्राहकांना योग्य माहिती देणे या बाबींवर विशेष भर देण्यात आला.
भाविक आणि ग्राहकांनीही अन्नपदार्थ खरेदी करताना उत्पादनावरील माहिती, उत्पादन व कालबाह्यता तारीख, पॅकिंगची स्थिती आणि अधिकृत परवान्याची खात्री करूनच खरेदी करावी, असे आवाहन प्रशासनाने केले आहे. संशयास्पद किंवा निकृष्ट दर्जाचे अन्नपदार्थ आढळल्यास त्याची तक्रार औषध प्रशासन कडे करण्याचेही आवाहन करण्यात आले आहे.
शिर्डीनंतर अक्कलकोटमध्ये झालेल्या या धडक कारवाईमुळे धार्मिक स्थळांवरील अन्न सुरक्षा व्यवस्थेबाबत प्रशासन गंभीर असल्याचा स्पष्ट संदेश गेला आहे. राज्यातील इतर प्रमुख तीर्थक्षेत्रांमध्येही अशाच प्रकारच्या विशेष तपासणी मोहिमा राबवल्या जाण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. त्यामुळे नियमांचे पालन न करणाऱ्या आणि भाविकांच्या आरोग्याशी तडजोड करणाऱ्या भेसळखोरांमध्ये मोठी खळबळ उडाली असून कायद्याचा धाक निर्माण झाल्याचे चित्र आहे.
या कारवाईमुळे प्रामाणिक व्यावसायिकांनीही समाधान व्यक्त केले आहे. नियमांचे पालन करून व्यवसाय करणाऱ्यांना अशा मोहिमांमुळे दिलासा मिळत असून ग्राहकांचा विश्वासही अधिक दृढ होईल, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे. दुसरीकडे, प्रयोगशाळेच्या अहवालानंतर दोषी आढळणाऱ्या व्यावसायिकांवर होणाऱ्या कारवाईकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे. अन्नाची गुणवत्ता आणि भाविकांचे आरोग्य याबाबत कोणतीही तडजोड सहन केली जाणार नसल्याचा स्पष्ट इशारा या धडक मोहिमेतून दिला आहे.
About the Author
