लातूर : मराठवाड्यातील लातूर, बीड, धाराशिव आणि आसपासच्या जिल्ह्यांतील हजारो नागरिकांसाठी मुंबई हा रोजगार, शिक्षण, वैद्यकीय उपचार आणि विविध कामांसाठी महत्त्वाचा केंद्रबिंदू आहे. त्यामुळे या भागातून मुंबईकडे जाणाऱ्या रेल्वे गाड्यांना वर्षभर मोठी मागणी असते. मात्र गेल्या काही महिन्यांपासून रेल्वेच्या जनरल डब्यांमध्ये होणारी प्रचंड गर्दी प्रवाशांसाठी मोठी डोकेदुखी ठरत आहे. उपलब्ध जनरल डब्यांची संख्या अपुरी पडत असल्याने अनेक प्रवाशांना अत्यंत धोकादायक परिस्थितीत प्रवास करावा लागत आहे. परिणामी लातूर-मुंबई मार्गावरील रेल्वे गाड्यांना अतिरिक्त जनरल डबे जोडावेत, अशी मागणी आता अधिक तीव्र होत आहे.
मुंबईकडे जाणाऱ्या रेल्वे गाड्यांमध्ये प्रवाशांची संख्या सातत्याने वाढत आहे. विशेषतः सुट्ट्यांचा काळ, सण-उत्सव, विविध शासकीय आणि खासगी भरती प्रक्रिया, महाविद्यालयीन प्रवेश, स्पर्धा परीक्षा तसेच रोजगाराच्या संधींसाठी मुंबईकडे जाणाऱ्यांची संख्या मोठी असते. अशा वेळी रेल्वे स्थानकांवर तिकीट मिळवण्यासाठी आणि गाडीत जागा मिळवण्यासाठी प्रवाशांना मोठी कसरत करावी लागते.
जनरल डब्यांमध्ये तर परिस्थिती अधिक गंभीर बनली आहे. गाडी स्थानकात येण्यापूर्वीच प्लॅटफॉर्मवर मोठी गर्दी जमा होत असल्याचे दिसून येते. गाडी थांबताच जागा मिळवण्यासाठी प्रवाशांची झुंबड उडते. अनेक वेळा डब्यांची क्षमता संपल्यानंतरही शेकडो प्रवासी त्याच डब्यांमध्ये चढण्याचा प्रयत्न करतात. त्यामुळे दरवाजे, शौचालयाजवळील जागा आणि डब्यांमधील मार्गदेखील पूर्णपणे भरून जातात.
अनेक प्रवाशांना संपूर्ण प्रवास उभे राहून करावा लागत असल्याची तक्रार आहे. काही वेळा परिस्थिती इतकी गंभीर होते की प्रवासी दरवाज्यात लटकून किंवा एका पायावर उभे राहून अनेक तासांचा प्रवास करतात. विशेषतः रात्रीच्या वेळी ही परिस्थिती अधिक धोकादायक ठरते. गर्दीमुळे अपघात होण्याची शक्यता वाढत असल्याने प्रवाशांमध्ये भीतीचे वातावरण निर्माण झाले आहे.
महिला प्रवाशांनाही याचा मोठा फटका बसत आहे. महिलांसाठी स्वतंत्र डबे असले तरी गर्दीच्या वेळी तेही अपुरे पडत आहेत. लहान मुलांसह प्रवास करणाऱ्या महिलांना मोठ्या अडचणींचा सामना करावा लागतो. अनेक महिलांनी गर्दीमुळे रेल्वे प्रवास टाळण्याचा पर्याय स्वीकारल्याचेही समोर आले आहे. ज्येष्ठ नागरिक आणि दिव्यांग प्रवाशांची अवस्था तर आणखी कठीण होत आहे. गर्दीत चढणे-उतरणे आणि प्रवास करणे त्यांच्यासाठी धोकादायक बनले आहे.
प्रवाशांच्या मते, लातूर आणि मराठवाडा विभागातून मुंबईकडे जाणाऱ्या रेल्वे गाड्यांची संख्या तसेच डब्यांची क्षमता सध्याच्या मागणीच्या तुलनेत अपुरी आहे. विशेषतः जनरल डब्यांची संख्या वाढविणे ही काळाची गरज बनली आहे. रेल्वे प्रशासनाने प्रवाशांच्या संख्येचा अभ्यास करून अतिरिक्त डबे जोडल्यास मोठा दिलासा मिळू शकतो.
स्थानिक सामाजिक संघटना, प्रवासी संघटना आणि लोकप्रतिनिधींकडूनही याबाबत सातत्याने आवाज उठवला जात आहे. प्रवाशांच्या सुरक्षेचा प्रश्न लक्षात घेता तातडीने उपाययोजना करण्याची मागणी करण्यात येत आहे. रेल्वे मंत्रालयाने आणि संबंधित विभागाने याकडे गांभीर्याने लक्ष देऊन जनरल डब्यांची संख्या वाढवावी, अशी अपेक्षा व्यक्त होत आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, मुंबईसारख्या महानगराकडे जाणाऱ्या मार्गांवर प्रवाशांचा वाढता ओघ लक्षात घेऊन रेल्वे सेवांमध्ये वेळोवेळी बदल करणे आवश्यक आहे. प्रवासी संख्या वाढत असताना डब्यांची संख्या स्थिर राहिल्यास गर्दी वाढणे स्वाभाविक आहे. त्यामुळे अतिरिक्त डबे, विशेष गाड्या किंवा नवीन फेऱ्यांचा विचार करणे आवश्यक ठरते.
दरम्यान, रेल्वे स्थानकांवरही गर्दी नियंत्रणासाठी अधिक प्रभावी व्यवस्था उभारण्याची गरज व्यक्त केली जात आहे. तिकीट खिडक्या, प्लॅटफॉर्मवरील सुरक्षा व्यवस्था आणि प्रवाशांना मार्गदर्शन करणारी यंत्रणा मजबूत केल्यास काही प्रमाणात समस्या कमी होऊ शकते. मात्र मूलभूत प्रश्न डब्यांच्या अपुऱ्या संख्येचा असल्याने त्यावर त्वरित निर्णय घेण्याची गरज आहे.
लातूर, बीड, धाराशिव आणि परिसरातील हजारो नागरिकांसाठी रेल्वे हा सर्वात स्वस्त आणि विश्वासार्ह प्रवासाचा पर्याय आहे. मात्र दिवसेंदिवस वाढणारी गर्दी आणि अपुऱ्या सुविधा यामुळे हा प्रवास त्रासदायक ठरत आहे. प्रवाशांच्या सुरक्षिततेचा आणि सोयीचा विचार करून लातूर-मुंबई मार्गावरील रेल्वे गाड्यांना अतिरिक्त जनरल डबे जोडण्याचा निर्णय घेतला गेला तर हजारो प्रवाशांना मोठा दिलासा मिळू शकतो. आता रेल्वे प्रशासन या वाढत्या मागणीकडे किती वेगाने आणि गांभीर्याने लक्ष देते, याकडे संपूर्ण मराठवाड्याचे लक्ष लागले आहे.
About the Author
