पंढरपूर : महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक आणि आध्यात्मिक परंपरेचा अविभाज्य भाग असलेल्या आषाढी वारी 2026 च्या पार्श्वभूमीवर प्रशासनाने व्यापक तयारी सुरू केली असून, यंदाची वारी अधिक सुरक्षित, स्वच्छ आणि सुविधायुक्त करण्यासाठी सर्व शासकीय विभागांनी परस्पर समन्वयाने काम करण्याचे आवाहन विभागीय आयुक्त शितल तेली-उगले यांनी केले. मागील वर्षांच्या तुलनेत यंदा वारकरी आणि भाविकांना अधिक दर्जेदार सुविधा उपलब्ध करून देण्याचा प्रशासनाचा प्रयत्न राहणार असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.
पंढरपूर येथील केपीबी महाविद्यालयाच्या सभागृहात आयोजित आषाढी वारी 2026 च्या आढावा बैठकीत त्या बोलत होत्या. बैठकीला जिल्हाधिकारी कार्तिकेयन एस., जिल्हा परिषदेचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी कुशल जैन, अप्पर आयुक्त तुषार ठोंबरे, मंदिर समितीचे सहअध्यक्ष गहिनीनाथ औसेकर महाराज, प्रांताधिकारी सचिन इथापे, मंदिर समितीचे कार्यकारी अधिकारी राजेंद्र शेळके, कार्यकारी अभियंता अमित निमकर, जिल्हा नियोजन अधिकारी दिलीप पवार, जिल्हा पुरवठा अधिकारी संतोष सरडे, तहसीलदार सचिन लंगुटे, गटविकास अधिकारी अमोल जाधव, मुख्याधिकारी महेश रोकडे यांच्यासह विविध विभागांचे अधिकारी उपस्थित होते.
बैठकीत बोलताना विभागीय आयुक्त तेली-उगले यांनी वारी मार्गावरील स्वच्छता, आरोग्य, पाणीपुरवठा, सुरक्षा आणि वाहतूक व्यवस्थेवर विशेष भर दिला. पालखीतळ, विसावा आणि मुक्कामाच्या ठिकाणांचा समावेश ज्या ग्रामपंचायत किंवा नगरपालिकांच्या हद्दीत होतो, त्या स्थानिक स्वराज्य संस्थांनी पालखी पुढे गेल्यानंतर चार ते पाच तासांच्या आत संपूर्ण परिसर स्वच्छ करण्याची मोहीम हाती घ्यावी, असे निर्देश त्यांनी दिले.
त्यांनी सांगितले की, लाखो वारकरी आणि भाविक वारीत सहभागी होत असल्याने स्वच्छतेसह आरोग्यदायी वातावरण राखणे ही प्रशासनाची प्राथमिक जबाबदारी आहे. त्यामुळे मुक्कामाच्या आणि विसाव्याच्या ठिकाणी शुद्ध पिण्याच्या पाण्याची उपलब्धता सुनिश्चित करावी. कायमस्वरूपी आणि तात्पुरत्या शौचालयांची दिवसातून किमान तीन ते चार वेळा स्वच्छता करण्यात यावी. त्यासाठी आवश्यक मनुष्यबळ उपलब्ध ठेवण्याचे निर्देशही त्यांनी संबंधित विभागांना दिले.
याशिवाय, प्रकाश व्यवस्था, अग्निशमन यंत्रणा आणि आरोग्य पथकांची प्रभावी व्यवस्था उभारण्यावरही त्यांनी भर दिला. वारकऱ्यांच्या सुरक्षिततेला सर्वोच्च प्राधान्य देण्यात यावे आणि कोणत्याही प्रकारची गैरसोय होणार नाही यासाठी सर्व यंत्रणांनी सतर्क राहावे, असे त्यांनी स्पष्ट केले.
आरोग्य विभागाला विशेष सूचना देताना विभागीय आयुक्तांनी वारी कालावधीत येणाऱ्या सर्व भाविक आणि वारकऱ्यांना जीवनसत्त्व ‘ए’ आणि ‘डी’च्या गोळ्यांचे शंभर टक्के वितरण करण्याचे निर्देश दिले. तसेच वैद्यकीय पथके, रुग्णवाहिका आणि आपत्कालीन उपचार व्यवस्था सज्ज ठेवण्यास सांगितले. मोठ्या प्रमाणात गर्दी होत असल्याने उष्माघात, संसर्गजन्य आजार आणि इतर आरोग्यविषयक समस्यांवर तत्काळ उपचार मिळणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी नमूद केले.
वारीच्या काळात कोणत्याही अधिकारी किंवा कर्मचाऱ्याने रजा घेऊ नये, तसेच वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी अशा रजा मंजूर करू नयेत, असा स्पष्ट इशाराही त्यांनी दिला. या काळात सर्व अधिकारी आणि कर्मचारी यांनी आपले मोबाईल सुरू ठेवणे आवश्यक असून, कोणाचाही मोबाईल बंद आढळल्यास संबंधितांवर कठोर कारवाई करण्यात येईल, असेही त्यांनी स्पष्ट केले.
मैदानी पातळीवर काम करणाऱ्या अधिकाऱ्यांनी अधिक गतिमान आणि जबाबदारीने काम करावे, असे सांगताना त्यांनी काही पालखीतळ आणि मुक्कामाची ठिकाणे राष्ट्रीय महामार्गापासून आत असल्याचे निदर्शनास आणले. अशा ठिकाणी जिल्हा परिषद बांधकाम विभाग आणि सार्वजनिक बांधकाम विभागाने तातडीने जोडरस्त्यांची उभारणी करून वारकरी, दिंड्या आणि पालख्यांना सुलभ मार्ग उपलब्ध करून द्यावा, असे निर्देश देण्यात आले.
उजनी धरणातून वारी काळात सोडण्यात येणाऱ्या पाण्याबाबतही योग्य नियोजन करण्याची सूचना बैठकीत करण्यात आली. चंद्रभागा नदीच्या वाळवंट परिसरात आणि नदीपात्रात भाविकांची मोठी गर्दी होत असल्याने सुरक्षा उपाययोजना अधिक मजबूत करण्याचे आदेश देण्यात आले. नदीच्या दोन्ही बाजूंना आवश्यक बॅरिकेडिंग उभारून भाविकांच्या हालचालींवर नियंत्रण ठेवण्याची गरज त्यांनी व्यक्त केली.
पोलीस विभागाने गर्दी व्यवस्थापनासाठी विशेष नियोजन करावे, पुरेसा बंदोबस्त तैनात करावा आणि आपत्कालीन परिस्थिती हाताळण्यासाठी स्वतंत्र पथके तयार ठेवावीत, असे निर्देशही देण्यात आले. वारीदरम्यान वाहतूक व्यवस्थापन, पार्किंग, हरवलेल्या व्यक्तींचा शोध, तसेच कायदा व सुव्यवस्था राखण्यासाठी आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करण्यावर भर देण्यात आला.
यावेळी जिल्हाधिकारी कार्तिकेयन एस. यांनी प्रशासनाने केलेल्या विविध तयारींचा सविस्तर आढावा सादर केला. यंदाच्या वारीत अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करण्यात येणार असल्याची माहिती देताना त्यांनी सांगितले की, सीसीटीव्ही प्रणालीच्या माध्यमातून भाविकांची संख्या मोजण्यासाठी ‘हेड काउंटिंग’ तंत्रज्ञान वापरले जाणार आहे. यासोबतच मल्टी-ड्रोन प्रणालीद्वारे गर्दीचे निरीक्षण, सुरक्षा नियंत्रण आणि लोकसंख्येचे अंदाजे मोजमाप केले जाणार आहे.
अन्न व औषध प्रशासनाकडूनही विशेष मोहीम राबविण्यात येणार आहे. वारी सुरू होण्याच्या सुमारे दहा दिवस आधी खाद्यपदार्थ, धान्य, पिण्याचे पाणी आणि प्रसाद यांची तपासणी करण्यात येईल. विविध ठिकाणांहून नमुने गोळा करून त्यांची गुणवत्ता तपासली जाणार असून, भेसळयुक्त किंवा निकृष्ट दर्जाचे अन्न विक्री करणाऱ्यांवर कठोर कारवाई करण्यात येणार असल्याचे जिल्हाधिकाऱ्यांनी सांगितले.
बैठकीत गटविकास अधिकारी अमोल जाधव, उपविभागीय अधिकारी सचिन इथापे, पंढरपूर नगरपरिषदेचे मुख्याधिकारी महेश रोकडे आणि मंदिर समितीचे कार्यकारी अधिकारी राजेंद्र शेळके यांनीही त्यांच्या विभागांकडून करण्यात आलेल्या तयारीची माहिती सादर केली. स्वच्छता, पाणीपुरवठा, निवास व्यवस्था, वाहतूक नियोजन आणि मंदिर परिसरातील सुविधा याबाबत करण्यात येत असलेल्या उपाययोजनांची माहिती यावेळी देण्यात आली.
आषाढी वारी ही केवळ धार्मिक परंपरा नसून महाराष्ट्राच्या सामाजिक, सांस्कृतिक आणि आध्यात्मिक एकात्मतेचे प्रतीक आहे. लाखो वारकऱ्यांच्या श्रद्धेचा हा सोहळा यशस्वी करण्यासाठी प्रशासन, स्थानिक स्वराज्य संस्था, मंदिर समिती आणि विविध विभाग एकत्रितपणे काम करत असल्याचे या बैठकीतून स्पष्ट झाले. यंदाची वारी अधिक सुरक्षित, स्वच्छ, शिस्तबद्ध आणि संस्मरणीय करण्यासाठी प्रशासनाने व्यापक नियोजन हाती घेतले असून, त्याची प्रभावी अंमलबजावणी करण्यावर भर दिला जात आहे.
About the Author
