पुणे : शहरी भागातील वाढते प्रदूषण आणि स्वच्छ हवेची गरज लक्षात घेऊन पर्यावरणपूरक तंत्रज्ञानाचा स्वीकार करण्याच्या दिशेने अमनोरा टाऊनशिपने महत्त्वपूर्ण पाऊल उचलले आहे. अमनोरा टाऊनशिपमध्ये अत्याधुनिक अल्गीट्री प्रणालीची चार युनिट्स कार्यान्वित करण्यात आली आहेत. या उपक्रमामुळे झाडांच्या संवर्धनाबरोबरच पर्यायी तंत्रज्ञानाच्या मदतीने स्वच्छ हवा निर्माण करण्याचा नवा अध्याय सुरू झाला असून, महाराष्ट्रात अशी प्रणाली स्वीकारणारी अमनोरा ही पहिली टाऊनशिप ठरली आहे.
या अल्गीट्री युनिट्सचे उद्घाटन पार पडले. यावेळी अमनोरा टाऊनशिपचे विकसक सिटी कॉर्पोरेशन लिमिटेड चे व्यवस्थापकीय संचालक यांच्यासह विविध मान्यवर उपस्थित होते. पर्यावरण संवर्धन, शाश्वत विकास आणि आधुनिक तंत्रज्ञानाचा प्रभावी वापर या तिन्ही गोष्टींचा समन्वय साधणारा हा उपक्रम असल्याचे उपस्थितांनी नमूद केले.
अमनोरा टाऊनशिप ही सुरुवातीपासूनच हरित विकासाच्या संकल्पनेवर आधारित विकसित करण्यात आली आहे. सध्या येथे १२ हजारांहून अधिक मोठी झाडे आणि सुमारे ४० हजार झुडपे व विविध प्रकारची वनस्पती आहेत. या हिरवाईमुळे परिसरातील पर्यावरणीय समतोल राखण्यास मदत होत असून नागरिकांना आरोग्यदायी वातावरण उपलब्ध झाले आहे. आता या नैसर्गिक हरित संपदेला आधुनिक पर्यावरणीय तंत्रज्ञानाची जोड देत अल्गीट्री प्रणालीची स्थापना करण्यात आली आहे.
अमनोरामध्ये हरित पर्यावरणाचा विस्तार आणि संवर्धन करण्यासाठी सातत्याने मोलाचे योगदान दिले आहे. त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली राबविण्यात आलेल्या विविध उपक्रमांमुळे अमनोरा परिसरातील हरित क्षेत्रात सातत्याने वाढ झाली आहे. अल्गीट्रीसारख्या अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाचा स्वीकार करून पर्यावरण संरक्षणासाठी नवे मॉडेल उभे करण्याचा प्रयत्न या उपक्रमातून करण्यात आला आहे.
अल्गीट्री ही मायक्रोअल्गी सूक्ष्म शैवाल आधारित जैविक प्रणालीवर कार्य करणारी आधुनिक पर्यावरणीय तंत्रज्ञान प्रणाली आहे. या प्रणालीमध्ये जैविक प्रक्रियेसोबत यांत्रिक फिल्ट्रेशन, स्वयंचलित नियंत्रण व्यवस्था आणि पर्यावरणीय निरीक्षण प्रणालीचा समावेश आहे. या सर्व घटकांच्या एकत्रित कार्यामुळे शहरी भागातील हवेतील प्रदूषक घटक कमी करण्यास, कार्बन डायऑक्साइड शोषून घेण्यास आणि हवेच्या गुणवत्तेत सुधारणा करण्यास मदत होते.
सध्या देशातील अनेक शहरांमध्ये झपाट्याने होत असलेल्या नागरीकरणामुळे मोठ्या प्रमाणात मोकळी जमीन उपलब्ध नसते. त्यामुळे मोठ्या प्रमाणावर वृक्षलागवड करणे अनेक ठिकाणी शक्य होत नाही. अशा परिस्थितीत अल्गीट्रीसारखी कॉम्पॅक्ट प्रणाली प्रभावी पर्याय ठरू शकते. कमी जागेत बसवता येणारी ही प्रणाली गर्दीच्या शहरी भागात, व्यावसायिक संकुले, सार्वजनिक स्थळे, रस्त्यांच्या कडेला तसेच निवासी टाऊनशिपमध्ये सहजपणे उभारता येते.
पर्यावरण तज्ज्ञांच्या मते, पारंपरिक वृक्षलागवड ही पर्यावरण संवर्धनासाठी सर्वात प्रभावी आणि दीर्घकालीन उपाय आहे. मात्र, ज्या भागांमध्ये जागेची मर्यादा आहे, तेथे अशा आधुनिक जैविक तंत्रज्ञानाचा वापर पूरक उपाय म्हणून केला जाऊ शकतो. अल्गीट्री प्रणाली नैसर्गिक वृक्षांची जागा घेणारी नसून, त्यांना पूरक ठरणारी पर्यावरणीय यंत्रणा म्हणून विकसित करण्यात आली आहे.
अमनोरा टाऊनशिपमध्ये अल्गीट्रीची स्थापना ही केवळ तांत्रिक नवकल्पना नसून शाश्वत विकासाच्या दिशेने उचललेले महत्त्वपूर्ण पाऊल मानले जात आहे. हरित परिसर, जैवविविधतेचे संवर्धन, ऊर्जा कार्यक्षम पायाभूत सुविधा आणि पर्यावरणपूरक उपक्रम या बाबींमध्ये अमनोराने यापूर्वीही अनेक उपक्रम राबविले आहेत. आता स्वच्छ हवेच्या निर्मितीसाठी पर्यायी तंत्रज्ञानाचा स्वीकार करून त्यांनी शहरी विकासाचा नवा आदर्श निर्माण केला आहे.
या उपक्रमामुळे भविष्यात इतर निवासी प्रकल्प, औद्योगिक संकुले, व्यावसायिक केंद्रे तसेच स्थानिक स्वराज्य संस्था यांनाही अशा तंत्रज्ञानाचा विचार करण्याची प्रेरणा मिळू शकते. वाढते वायू प्रदूषण, हवामान बदल आणि कार्बन उत्सर्जन या जागतिक आव्हानांच्या पार्श्वभूमीवर नैसर्गिक वृक्षसंवर्धनासोबत आधुनिक पर्यावरणीय उपाययोजनांचा अवलंब करणे काळाची गरज बनली आहे.
अमनोरामधील अल्गीट्री प्रकल्प हा पर्यावरण संरक्षण, आधुनिक विज्ञान आणि शाश्वत नागरी विकास यांचा समतोल साधणारा उपक्रम म्हणून पाहिला जात असून, भविष्यात अशा तंत्रज्ञानाचा व्यापक वापर होण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे. महाराष्ट्रातील पहिली अल्गीट्री-आधारित टाऊनशिप म्हणून अमनोराने पर्यावरणपूरक शहरी विकासाचा नवा मापदंड निर्माण केला असून, स्वच्छ, हरित आणि शाश्वत शहरांच्या दिशेने हा एक महत्त्वपूर्ण टप्पा मानला जात आहे.
About the Author
