सोलापुर : पावसाळा सुरू झाला की वातावरणात गारवा निर्माण होतो आणि बाजारात विविध प्रकारच्या ताज्या भाज्यांची आवक वाढते. हिरव्या पालेभाज्या, भाजीपाला आणि गरमागरम पदार्थ खाण्याची इच्छा या काळात अधिक वाढते. मात्र, पावसाळ्यात काही भाज्यांचे सेवन करताना विशेष काळजी घेणे गरजेचे आहे. कारण या ऋतूमध्ये आर्द्रता वाढल्याने भाज्यांवर जंतू, परजीवी आणि हानिकारक सूक्ष्मजीव वाढण्याची शक्यता असते. अशा भाज्यांचे सेवन केल्यास पोटाच्या समस्या उद्भवू शकतात.
पावसाळ्यात दूषित पाणी, माती आणि ओलसर वातावरणामुळे भाज्या लवकर खराब होतात. अनेक वेळा बाजारातून आणलेल्या भाज्या दिसायला ताज्या असतात, पण त्यावर असलेले सूक्ष्मजीव आरोग्यासाठी धोकादायक ठरू शकतात. त्यामुळे या काळात काही भाज्या खाताना स्वच्छता आणि योग्य शिजवण्याची पद्धत याकडे लक्ष देणे आवश्यक आहे.
पालेभाज्या खाताना काळजी घ्या
पावसाळ्यात पालक, मेथी, कोथिंबीर यांसारख्या पालेभाज्यांमध्ये चिखल आणि लहान कीटक अडकलेले असण्याची शक्यता जास्त असते. या भाज्यांच्या पानांमध्ये ओलावा टिकून राहत असल्याने त्यावर बॅक्टेरिया वाढू शकतात. नीट स्वच्छ न करता किंवा कच्च्या स्वरूपात या भाज्यांचे सेवन केल्यास पोटदुखी, जुलाब, उलट्या आणि संसर्ग होण्याचा धोका वाढू शकतो.
पालेभाज्या वापरण्यापूर्वी त्या स्वच्छ पाण्याने अनेक वेळा धुवाव्यात. शक्य असल्यास कोमट पाण्यात थोडा वेळ ठेवून नंतर वापराव्यात. तसेच या भाज्या व्यवस्थित शिजवून खाणे अधिक सुरक्षित मानले जाते.
फुलकोबी आणि कोबीमध्ये लपलेले धोके
पावसाळ्यात फुलकोबी आणि कोबीमध्ये लहान कीटक किंवा अळ्या आढळण्याची शक्यता असते. या भाज्यांच्या घट्ट थरांमध्ये माती आणि सूक्ष्मजीव अडकून राहू शकतात. त्यामुळे स्वच्छता न करता खाल्ल्यास पचनसंस्थेवर परिणाम होऊ शकतो.
फुलकोबी किंवा कोबी वापरण्यापूर्वी त्याचे छोटे तुकडे करून स्वच्छ पाण्याने धुणे आवश्यक आहे. काही लोक या भाज्या थेट शिजवतात, मात्र पावसाळ्यात अतिरिक्त काळजी घेणे फायदेशीर ठरते.
कच्च्या भाज्यांचे सेवन टाळा
पावसाळ्यात सॅलडच्या स्वरूपात कच्च्या भाज्या खाण्याची सवय अनेकांना असते. मात्र, या ऋतूमध्ये कच्च्या भाज्यांवर असलेले जंतू शरीरात गेल्यास संसर्ग होऊ शकतो. काकडी, गाजर, टोमॅटो यांसारख्या भाज्याही वापरण्यापूर्वी चांगल्या प्रकारे धुणे गरजेचे आहे.
बाहेर मिळणाऱ्या कच्च्या भाज्यांच्या सॅलडपासून सावध राहण्याचा सल्ला आरोग्य तज्ज्ञ देतात. कारण त्या कोणत्या पाण्याने धुतल्या आहेत किंवा किती वेळ उघड्यावर ठेवण्यात आल्या आहेत, याची खात्री नसते.
पावसाळ्यात होऊ शकतात या पोटाच्या समस्या
दूषित भाज्यांचे सेवन केल्यास अनेक प्रकारच्या आरोग्य समस्या उद्भवू शकतात. यामध्ये पोटदुखी, अपचन, गॅस, जुलाब, उलट्या, अॅसिडिटी यांसारख्या सामान्य त्रासांपासून ते अन्नातून होणाऱ्या संसर्गापर्यंत समस्या निर्माण होऊ शकतात.
काही वेळा दूषित अन्नामुळे शरीरात पाणी कमी होणे, अशक्तपणा आणि ताप यांसारखी लक्षणेही दिसू शकतात. लहान मुले, वृद्ध व्यक्ती आणि कमी प्रतिकारशक्ती असलेल्या लोकांनी पावसाळ्यात आहाराबाबत अधिक काळजी घेणे आवश्यक आहे.
भाज्या खरेदी करताना आणि साठवताना घ्या खबरदारी
पावसाळ्यात भाजीपाला खरेदी करताना काही गोष्टी लक्षात ठेवणे गरजेचे आहे. खूप मऊ झालेल्या, डाग पडलेल्या किंवा खराब दिसणाऱ्या भाज्या घेणे टाळावे. शक्यतो ताज्या आणि व्यवस्थित साठवलेल्या भाज्यांची निवड करावी.
घरी आणल्यानंतर भाज्या लगेच स्वच्छ करून कोरड्या ठिकाणी ठेवाव्यात. ओलसर भाज्या जास्त काळ ठेवल्यास त्या लवकर खराब होऊ शकतात. फ्रिजमध्ये ठेवण्यापूर्वी भाज्यांवरील अतिरिक्त पाणी काढून टाकणे फायदेशीर ठरते.
योग्य काळजी घेतल्यास भाज्या ठरतात आरोग्यदायी
पावसाळ्यात भाज्या खाणे पूर्णपणे टाळण्याची गरज नाही. भाज्या या शरीराला आवश्यक जीवनसत्त्वे, खनिजे आणि फायबर पुरवतात. मात्र, त्यांची योग्य स्वच्छता, साठवणूक आणि स्वयंपाकाची पद्धत महत्त्वाची आहे.
पावसाळ्यात आरोग्य टिकवण्यासाठी ताजे, स्वच्छ आणि व्यवस्थित शिजवलेले अन्न खाणे आवश्यक आहे. थोडी काळजी घेतल्यास या ऋतूमध्येही विविध भाज्यांचा सुरक्षितपणे आनंद घेता येतो.
About the Author
