पुणे : पुण्यातील हिंजवडी आयटी परिसरातील एका नामांकित आयटी कंपनीत काम करत असताना धार्मिक छळ, भेदभाव आणि धर्मांतरासाठी दबाव टाकण्यात आल्याचा गंभीर आरोप एका माजी महिला कर्मचाऱ्याने केला आहे. संबंधित महिलेने हिंजवडी पोलिस ठाण्यात तक्रार दाखल करत कंपनीला कायदेशीर नोटीसही पाठवली असून या प्रकरणामुळे आयटी क्षेत्रात खळबळ उडाली आहे.
पुण्यात आयोजित पत्रकार परिषदेत या महिलेने आपल्यावर झालेल्या कथित मानसिक छळाचा आणि धार्मिक दबावाचा तपशील मांडला. तिच्या म्हणण्यानुसार, कंपनीत कार्यरत असताना एका सहकाऱ्याने वारंवार इस्लाम धर्म स्वीकारण्याचा आग्रह धरला आणि मुस्लिम तरुणाशी संबंध ठेवण्यास प्रोत्साहन दिले. या सहकाऱ्याने तिच्या वैयक्तिक आयुष्यात हस्तक्षेप करत धर्मांतर केल्यास भविष्यात अधिक चांगल्या संधी मिळतील, तसेच परदेशात स्थायिक होण्याचे मार्ग खुले होतील, असे सांगितल्याचा आरोप तिने केला आहे.
महिलेच्या म्हणण्यानुसार, सुरुवातीला मैत्रीपूर्ण संवादाच्या स्वरूपात सुरू झालेल्या या चर्चेने नंतर दबावाचे स्वरूप धारण केले. धार्मिक विषयांवर वारंवार चर्चा करून तिच्या वैयक्तिक श्रद्धांवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करण्यात आले. धर्म बदलल्यास जीवन अधिक सुखकर होईल, अशा प्रकारचे सल्ले आणि संदेश सातत्याने देण्यात येत असल्याचे तिने पत्रकार परिषदेत सांगितले.
तक्रारदार महिलेने दावा केला की, या प्रकारामुळे तिच्यावर मानसिक ताण निर्माण झाला. कार्यालयीन वातावरणात स्वतःला अस्वस्थ वाटू लागले आणि तिच्या कामकाजावरही त्याचा परिणाम झाला. काही काळानंतर तिने वरिष्ठ अधिकाऱ्यांकडे या प्रकाराबाबत तोंडी तक्रार केली होती. मात्र, अपेक्षित प्रतिसाद मिळाला नाही, असा आरोपही तिने केला.
महिलेने असेही म्हटले की, कंपनीच्या अंतर्गत तक्रार निवारण यंत्रणेकडे या संदर्भात माहिती देण्याचा प्रयत्न करण्यात आला होता. तथापि, तिच्या म्हणण्यानुसार या तक्रारीवर प्रभावी कारवाई झाली नाही. उलट तक्रार केल्यानंतर कार्यालयातील वातावरण अधिक तणावपूर्ण बनल्याचे तिने नमूद केले.
पत्रकार परिषदेदरम्यान तिने काही इलेक्ट्रॉनिक संदेश, संवाद आणि इतर कागदपत्रे असल्याचा दावा केला. या पुराव्यांच्या आधारे संबंधित आरोपांची चौकशी व्हावी, अशी मागणीही तिने केली आहे. तिच्या म्हणण्यानुसार, हा केवळ वैयक्तिक वाद नसून कार्यस्थळी धार्मिक स्वातंत्र्य आणि कर्मचाऱ्यांच्या मूलभूत अधिकारांशी संबंधित गंभीर विषय आहे.
या प्रकरणात हिंजवडी पोलिसांकडे तक्रार दाखल करण्यात आली असून कंपनीलाही कायदेशीर नोटीस पाठवण्यात आली आहे. नोटीसमध्ये कार्यस्थळी धार्मिक छळ आणि भेदभाव रोखण्यात कंपनी अपयशी ठरल्याचा आरोप करण्यात आला आहे. तसेच संबंधित घटनांची स्वतंत्र चौकशी करण्याची मागणी करण्यात आली आहे.
दरम्यान, या आरोपांबाबत कंपनीकडून अधिकृत भूमिका अद्याप स्पष्ट करण्यात आलेली नाही. कंपनीच्या प्रतिनिधींनी या विषयावर प्रतिक्रिया देण्यास टाळाटाळ केल्याचे वृत्त आहे. तथापि, तक्रार प्राप्त झाल्यानंतर कंपनी अंतर्गत पातळीवर बाबींचा आढावा घेत असल्याची चर्चा आहे.
कायदा तज्ज्ञांच्या मते, कार्यस्थळी कोणत्याही कर्मचाऱ्यावर त्याच्या धर्म, जात, लिंग किंवा वैयक्तिक श्रद्धांच्या आधारे दबाव टाकणे अथवा भेदभाव करणे गंभीर बाब मानली जाते. भारतीय राज्यघटनेने प्रत्येक नागरिकाला धर्मस्वातंत्र्याचा अधिकार दिला आहे. त्यामुळे एखाद्या व्यक्तीला धर्मांतरासाठी प्रवृत्त करणे, दबाव आणणे किंवा त्यातून लाभांचे आश्वासन देणे यासंबंधीच्या आरोपांची निष्पक्ष चौकशी होणे आवश्यक आहे.
मानवाधिकार आणि कर्मचारी हक्कांवर काम करणाऱ्या काही संघटनांनीही या प्रकरणाची दखल घेतली आहे. संबंधित संस्थांनी आरोपांची सखोल चौकशी करून सत्य समोर आणण्याची मागणी केली आहे. त्याचबरोबर कार्यस्थळी सर्व धर्मांबाबत समान आदर आणि सुरक्षित वातावरण राखण्याची जबाबदारी कंपन्यांवर असल्याचे मत व्यक्त करण्यात आले आहे.
आयटी क्षेत्रात विविध धर्म, भाषा आणि सांस्कृतिक पार्श्वभूमीचे कर्मचारी एकत्र काम करतात. त्यामुळे परस्पर आदर, सहिष्णुता आणि व्यावसायिक वर्तन या मूल्यांना विशेष महत्त्व असते. अशा परिस्थितीत धार्मिक दबाव किंवा भेदभावाच्या तक्रारी समोर आल्यास त्याचा परिणाम केवळ संबंधित व्यक्तीपुरता मर्यादित राहत नाही, तर संपूर्ण संस्थेच्या प्रतिमेवरही होऊ शकतो.
हिंजवडी पोलिसांनी तक्रारीची प्राथमिक माहिती घेतली असून उपलब्ध पुरावे आणि कागदपत्रांची तपासणी केली जात आहे. तपासादरम्यान संबंधित पक्षांचे जबाब नोंदवले जाणार असून आवश्यकतेनुसार पुढील कायदेशीर कारवाई केली जाईल, अशी माहिती सूत्रांकडून मिळाली आहे.
सध्या या प्रकरणातील आरोप आणि दावे हे तक्रारदार महिलेच्या बाजूने मांडले गेले आहेत. पोलिस तपास आणि संभाव्य अंतर्गत चौकशी पूर्ण झाल्यानंतरच वस्तुस्थिती स्पष्ट होणार आहे. त्यामुळे या प्रकरणाकडे गंभीरतेने पाहिले जात असून आयटी क्षेत्रासह विविध स्तरांवर त्याची चर्चा सुरू झाली आहे.
About the Author
