पुणे : राज्यातील नागरिकांना सुरक्षित आणि दर्जेदार अन्नपदार्थ उपलब्ध व्हावेत यासाठी अन्न व औषध प्रशासन (एफडीए) विभागाने पुणे विभागात विशेष अन्न सुरक्षा मोहिम राबवत मोठी कारवाई केली आहे. या मोहिमेदरम्यान संशयास्पद, भेसळयुक्त, निकृष्ट दर्जाचे तसेच बंदी घालण्यात आलेले खाद्यपदार्थ विक्री करणाऱ्या आस्थापनांवर छापे टाकण्यात आले. या कारवाईत 31 लाख रुपयांहून अधिक किमतीचे पनीर आणि इतर खाद्यपदार्थ जप्त करण्यात आले असून अनेक ठिकाणी गुन्हेही दाखल करण्यात आले आहेत.
राज्य शासनाच्या “सुरक्षित अन्न, सुरक्षित औषध, सुरक्षित महाराष्ट्र” या विशेष अभियानांतर्गत 1 आणि 2 जून रोजी पुणे विभागातील पुणे, पिंपरी-चिंचवड, सातारा, सांगली, सोलापूर आणि कोल्हापूर या जिल्ह्यांमध्ये एकाचवेळी तपासणी मोहीम राबविण्यात आली. या मोहिमेत एफडीएच्या विविध पथकांनी बाजारपेठा, गोदामे, दुग्धजन्य पदार्थ विक्री केंद्रे, हॉटेल्स तसेच खाद्यपदार्थ वितरण करणाऱ्या आस्थापनांची तपासणी केली.
अधिकाऱ्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, तपासणीदरम्यान मोठ्या प्रमाणावर पनीर, दुग्धजन्य पदार्थ, मसाले, खाद्यतेल आणि इतर खाद्यपदार्थांच्या नमुन्यांची तपासणी करण्यात आली. काही ठिकाणी पनीराच्या गुणवत्तेबाबत गंभीर शंका निर्माण झाल्याने संबंधित साठा ताब्यात घेण्यात आला. प्राथमिक तपासणीत अनेक उत्पादनांमध्ये अन्न सुरक्षा आणि मानके अधिनियमाच्या तरतुदींचे उल्लंघन झाल्याचे निदर्शनास आले.
एफडीएच्या अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, नागरिकांच्या आरोग्याशी खेळ करणाऱ्या व्यापाऱ्यांविरोधात कठोर कारवाई करण्याचा प्रशासनाचा निर्धार आहे. तपासणीदरम्यान काही आस्थापनांकडे आवश्यक परवाने नसल्याचे आढळून आले, तर काही ठिकाणी खाद्यपदार्थांची साठवणूक अत्यंत अस्वच्छ परिस्थितीत करण्यात येत असल्याचे दिसून आले. याशिवाय काही ठिकाणी बंदी असलेल्या पदार्थांची विक्री सुरू असल्याचेही उघड झाले.
या कारवाईदरम्यान जप्त करण्यात आलेल्या खाद्यपदार्थांची एकूण किंमत 31 लाख रुपयांपेक्षा अधिक असल्याचे प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे. जप्त मालामध्ये मोठ्या प्रमाणात पनीरासह इतर खाद्यपदार्थांचा समावेश आहे. संबंधित नमुने प्रयोगशाळेत तपासणीसाठी पाठविण्यात आले असून अहवाल प्राप्त झाल्यानंतर पुढील कायदेशीर कारवाई करण्यात येणार आहे.
विशेष म्हणजे, काही आस्थापनांमध्ये बंदी असलेल्या खाद्यपदार्थांची विक्री होत असल्याचे आढळल्यानंतर एफडीएने संबंधित माल जप्त करून गुन्हे नोंदवले आहेत. या प्रकरणांमध्ये संबंधित मालक आणि व्यवस्थापकांविरोधात अन्न सुरक्षा कायद्यांतर्गत कठोर कारवाईची प्रक्रिया सुरू करण्यात आली आहे.
एफडीएने अलीकडच्या काळात राज्यभर अन्न भेसळीविरोधात मोहीम तीव्र केली आहे. सणासुदीचा काळ, वाढती मागणी आणि बाजारातील स्पर्धा यामुळे काही व्यापारी नफेखोरीच्या उद्देशाने निकृष्ट दर्जाचे किंवा भेसळयुक्त अन्नपदार्थ विक्रीस आणत असल्याच्या तक्रारी प्रशासनाकडे सातत्याने येत आहेत. या पार्श्वभूमीवर विशेष तपासणी मोहिमा राबवून अशा गैरप्रकारांना आळा घालण्याचा प्रयत्न केला जात आहे.
अधिकाऱ्यांच्या मते, पनीर आणि दुग्धजन्य पदार्थांमध्ये भेसळ केल्यास त्याचा थेट परिणाम ग्राहकांच्या आरोग्यावर होऊ शकतो. विशेषतः लहान मुले, ज्येष्ठ नागरिक आणि आजारी व्यक्तींना अशा पदार्थांमुळे गंभीर आरोग्य समस्या निर्माण होण्याची शक्यता असते. त्यामुळे अशा उत्पादनांची गुणवत्ता तपासणे आणि नियमांचे पालन होत आहे की नाही याची खात्री करणे अत्यंत आवश्यक आहे.
या मोहिमेदरम्यान अनेक विक्रेत्यांना अन्न सुरक्षा नियमांचे पालन करण्याबाबत सूचना देण्यात आल्या. स्वच्छता, योग्य साठवणूक, वैध परवाने, उत्पादनांवरील लेबलिंग आणि कालबाह्यता तारखांचे पालन याबाबत व्यापाऱ्यांना मार्गदर्शन करण्यात आले. नियमांचे उल्लंघन आढळल्यास दंडात्मक कारवाईसह परवाने निलंबित करण्याचा इशाराही प्रशासनाने दिला आहे.
एफडीएने नागरिकांनाही सतर्क राहण्याचे आवाहन केले आहे. कोणताही खाद्यपदार्थ खरेदी करताना त्यावरील उत्पादनाची माहिती, कालबाह्यता तारीख, उत्पादकाचे नाव आणि एफएसएसएआय परवाना क्रमांक तपासावा, असे सांगण्यात आले आहे. तसेच संशयास्पद, निकृष्ट किंवा भेसळयुक्त अन्नपदार्थ आढळल्यास त्वरित अन्न व औषध प्रशासनाकडे तक्रार नोंदवावी, असे आवाहन करण्यात आले आहे.
“सुरक्षित अन्न, सुरक्षित औषध, सुरक्षित महाराष्ट्र” या अभियानाअंतर्गत आगामी काळातही राज्यभर अशा धडक कारवाया सुरू राहणार असल्याचे एफडीएने स्पष्ट केले आहे. नागरिकांच्या आरोग्याशी तडजोड करणाऱ्या आणि अन्न सुरक्षा नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्या व्यक्ती किंवा संस्थांविरोधात कोणतीही दयामाया दाखवली जाणार नाही, असा इशारा प्रशासनाने दिला आहे.
पुणे विभागातील या मोठ्या कारवाईमुळे अन्न भेसळ आणि निकृष्ट दर्जाच्या खाद्यपदार्थांच्या व्यवसायाला मोठा धक्का बसला असून ग्राहकांच्या आरोग्य सुरक्षेसाठी प्रशासनाने उचललेले हे महत्त्वाचे पाऊल मानले जात आहे. आगामी काळात अशा कारवायांची व्याप्ती आणखी वाढविण्यात येणार असल्याने नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्या व्यापाऱ्यांचे धाबे दणाणले आहेत.
About the Author
