महाराष्ट्र शासनाने जगातील अग्रगण्य आरोग्य संस्थांसोबत हातमिळवणी करत नवी मुंबई येथे उभारल्या जाणाऱ्या ‘नवी मुंबई इंटरनॅशनल मेडिसिटी’ प्रकल्पासाठी एक महत्त्वपूर्ण टप्पा गाठला आहे. रुग्णसेवा, वैद्यकीय शिक्षण, संशोधन, आणि आरोग्य तंत्रज्ञान यांचा समावेश असलेली ही मेडिसिटी संकल्पना आता जागतिक स्तरावर प्रत्यक्ष साकार होण्याच्या दिशेने पुढे सरकत आहे.
या प्रकल्पासाठी महाराष्ट्र शासन क्लीव्हलँड क्लिनिक आणि आरोग्य हेल्थ सिटी यांच्यात सामंजस्य करार करण्यात आला आहे. हा करार भारतातील आरोग्यसेवा पायाभूत सुविधांमध्ये ऐतिहासिक बदल घडवणारा ठरण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
जागतिक दर्जाच्या आरोग्य परिसंस्थेची संकल्पना
मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी या उपक्रमाचे वर्णन करताना सांगितले की, “मेडिसिटी ही रुग्णसेवा, वैद्यकीय शिक्षण, संशोधन आणि नवोन्मेष यांना एकाच एकात्मिक परिसंस्थेत आणणारी जागतिक दर्जाची आरोग्य व्यवस्था असेल.” त्यांनी ही संकल्पना पंतप्रधान नरेंद्र मोदी ‘हील इन इंडिया’ दृष्टिकोनाशी सुसंगत असल्याचेही नमूद केले.
त्यांच्या मते, भारतात जागतिक दर्जाची आरोग्य सेवा उपलब्ध करून देणे आणि वैद्यकीय पर्यटनाला चालना देणे हे या प्रकल्पाचे प्रमुख उद्दिष्ट आहे. नवी मुंबईतील हे केंद्र भविष्यात आशियातील सर्वात महत्त्वाच्या वैद्यकीय हबपैकी एक ठरू शकते.
250 एकरांवर भव्य आरोग्य शहर
नवी मुंबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळाजवळ सुमारे 250 एकर क्षेत्रावर ही मेडिसिटी विकसित केली जाणार आहे. या ठिकाणी जागतिक दर्जाची रुग्णालये, वैद्यकीय व परिचारिका शिक्षण संस्था, संशोधन केंद्रे, जैवतंत्रज्ञान व जीवन विज्ञान सुविधा तसेच कृत्रिम बुद्धिमत्ता आधारित आरोग्य सेवा नवोन्मेष केंद्रे उभारली जातील.
ही संकल्पना केवळ रुग्णालयापुरती मर्यादित नसून एक संपूर्ण ‘हेल्थ इकोसिस्टम’ निर्माण करण्याचा उद्देश आहे. यात वेलनेस, डिजिटल हेल्थ, क्लिनिकल रिसर्च आणि प्रिसिजन मेडिसिन यांचा समावेश असेल.
गुंतवणूक आणि रोजगार निर्मितीची मोठी संधी
या प्रकल्पामुळे सुमारे 1.2 अब्ज अमेरिकी डॉलर इतकी गुंतवणूक आकर्षित होण्याची अपेक्षा आहे. तसेच 10,000 हून अधिक थेट रोजगार निर्माण होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. याशिवाय अप्रत्यक्ष रोजगारांच्या संधी देखील मोठ्या प्रमाणावर तयार होतील.
लक्ष्मी एन. मित्तल क्लीव्हलँड क्लिनिक या प्रकल्पात प्रमुख ज्ञान व वैद्यकीय भागीदार म्हणून कार्य करणार असून, त्यांच्या जागतिक अनुभवाचा उपयोग करून भारतात उच्च दर्जाची आरोग्यसेवा प्रणाली विकसित केली जाईल.
जागतिक स्तरावरील नेतृत्व आणि सहभाग
या सामंजस्य करारावेळी क्लीव्हलँड क्लिनिकचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी डॉ. टोमिस्लाव मिहाल्जेविक, कार्डिओव्हॅस्क्युलर मेडिसिन विभागाचे अध्यक्ष डॉ. समीर कपाडिया, तसेच आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठांचे अध्यक्ष डॉ. फाल्कोने उपस्थित होते. उद्योग क्षेत्रातून यांनीही या उपक्रमात सहभाग घेतला असून, शैक्षणिक व संशोधन सहकार्याला पाठिंबा दर्शविला आहे.
महाराष्ट्र शासनाच्या वतीने मुख्यमंत्र्यांचे गुंतवणूक सल्लागार कौस्तुभ धवसे यांनी क्लीव्हलँड येथे उपस्थित राहून करार प्रक्रियेत सहभाग घेतला.
संशोधन, शिक्षण आणि नवोन्मेष यावर भर
या प्रकल्पात वैद्यकीय शिक्षण, संशोधन आणि नवोन्मेष यांना विशेष महत्त्व देण्यात आले आहे. क्लिनिकल रिसर्च, AI-आधारित हेल्थकेअर सोल्यूशन्स, बायोटेक्नॉलॉजी आणि डिजिटल हेल्थ या क्षेत्रांमध्ये जागतिक दर्जाचे संशोधन केंद्र उभारले जाणार आहे.
आणि इतर भागीदार संस्था या परिसंस्थेच्या विकासात महत्त्वाची भूमिका बजावणार आहेत. तसेच शैक्षणिक क्षेत्रातून जयपूरस्थित संस्थांनीही सहकार्याची तयारी दर्शविली आहे, ज्यामुळे ट्रान्सलेशनल रिसर्च आणि प्रिसिजन मेडिसिन क्षेत्रात मोठी प्रगती अपेक्षित आहे.
जागतिक वैद्यकीय पर्यटन केंद्र बनण्याचा उद्देश
नवी मुंबई इंटरनॅशनल मेडिसिटी भारताला जागतिक वैद्यकीय पर्यटन केंद्र म्हणून स्थापित करण्याच्या दिशेने एक मोठे पाऊल आहे. येथे देश-विदेशातील रुग्णांना अत्याधुनिक उपचार सुविधा उपलब्ध होतील. तसेच आरोग्यसेवा क्षेत्रातील प्रशिक्षण आणि कौशल्य विकासासाठी हे केंद्र महत्त्वपूर्ण ठरणार आहे.
ब्रुकफिल्डची भूमिका आणि पायाभूत विकास
या प्रकल्पाच्या पायाभूत आणि गुंतवणूक संरचनेत महत्त्वाची भूमिका बजावणार आहे. त्यांच्या अनुभवानुसार मोठ्या प्रमाणावरील आरोग्य शहर विकसित करण्यासाठी आर्थिक व तांत्रिक पाठबळ दिले जाईल.
ब्रुकफिल्डच्या अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, हा प्रकल्प केवळ आरोग्यसेवा केंद्र नसून आर्थिक व सामाजिक परिवर्तन घडवणारा उपक्रम ठरेल.
सरकारची भूमिका आणि धोरणात्मक पाठबळ
महाराष्ट्र शासन या प्रकल्पासाठी आवश्यक सर्व धोरणात्मक सहाय्य, मंजुरी प्रक्रिया आणि नियामक सुलभता प्रदान करणार आहे. राज्य सरकारचा उद्देश हा प्रकल्प जलद गतीने आणि जागतिक दर्जाच्या मानकांनुसार पूर्ण करणे आहे.
मुख्यमंत्र्यांनी स्पष्ट केले की, “ही भागीदारी भारतातील आरोग्यसेवा क्षेत्रात क्रांतिकारी बदल घडवेल आणि महाराष्ट्राला जागतिक आरोग्य नकाशावर अग्रस्थान मिळवून देईल.”
निष्कर्ष
नवी मुंबई इंटरनॅशनल मेडिसिटी हा प्रकल्प भारताच्या आरोग्य क्षेत्रासाठी एक दूरदृष्टीपूर्ण पाऊल मानला जात आहे. जागतिक दर्जाच्या संस्थांचा सहभाग, प्रचंड गुंतवणूक आणि अत्याधुनिक तंत्रज्ञान यांच्या साहाय्याने हा प्रकल्प भविष्यातील आरोग्यसेवेचे नवे मॉडेल ठरू शकतो. महाराष्ट्रातील हा उपक्रम केवळ राज्यापुरता मर्यादित न राहता, संपूर्ण देशासाठी प्रेरणादायी ठरण्याची शक्यता
About the Author
