पंढरपूर : आषाढी एकादशी यात्रेदरम्यान लाखो वारकरी श्री विठ्ठल-रुक्मिणी मातेच्या दर्शनासाठी दाखल झाले होते. या प्रचंड गर्दीत भाविकांच्या आरोग्याची काळजी घेण्यासाठी राज्याच्या आरोग्य विभागाने विशेष यंत्रणा उभारली होती. या व्यवस्थेचा प्रत्यय तेव्हा आला, जेव्हा तीव्र हृदयविकाराचा झटका आलेल्या सहा वारकऱ्यांवर पंढरपूर येथील उपजिल्हा रुग्णालयात अत्यंत वेगाने आणि प्रभावी उपचार करण्यात आले. वेळेवर मिळालेल्या उपचारांमुळे या सर्व वारकऱ्यांचे प्राण वाचविण्यात वैद्यकीय पथकाला यश आले असून, ही बाब आषाढी यात्रेतील आरोग्य सेवेच्या दृष्टीने अत्यंत उल्लेखनीय ठरली आहे.
उपजिल्हा रुग्णालयाचे वैद्यकीय अधीक्षक डॉ. विजयकुमार सरडे यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, यात्रेदरम्यान विविध जिल्ह्यांतून आलेल्या सहा वारकऱ्यांना अचानक तीव्र हृदयविकाराचा झटका आला. या रुग्णांना तातडीने उपजिल्हा रुग्णालयात दाखल करण्यात आले आणि वैद्यकीय पथकाने कोणताही विलंब न करता उपचार सुरू केले. यामुळे संभाव्य गंभीर धोका टळला आणि सर्व रुग्णांची प्रकृती स्थिर करण्यात यश मिळाले.
हृदयविकाराचा झटका आलेल्या वारकऱ्यांमध्ये दिगंबर जाधव, पार्वती गोडगे, कमलाबाई बुगडे, भैरूनाथ असकुले, छबूताई अकोलकर आणि महेश कदम यांचा समावेश आहे. या सर्व रुग्णांना अचानक छातीत तीव्र वेदना, श्वास घेण्यास त्रास आणि हृदयविकाराची लक्षणे जाणवू लागल्यानंतर तातडीने रुग्णालयात हलविण्यात आले.
राज्याचे आरोग्यमंत्री प्रकाश आबिटकर यांच्या मार्गदर्शनाखाली संपूर्ण यात्राकालावधीत आरोग्य विभागाने विशेष तयारी केली होती. त्याचबरोबर राज्याचे आरोग्य सेवा आयुक्त संजय काटकर, आरोग्य सेवा संचालक डॉ. विजय कंदेवाड, उपसंचालक डॉ. भगवान पवार, जिल्हा शल्यचिकित्सक डॉ. वर्षा डोईफोडे, उपजिल्हा रुग्णालयाचे वैद्यकीय अधीक्षक डॉ. विजयकुमार सरडे आणि आयसीयू नोडल अधिकारी डॉ. महेश कुमार सुडके यांच्या मार्गदर्शनाखाली वैद्यकीय यंत्रणा सज्ज ठेवण्यात आली होती.
रुग्णालयात दाखल होताच फिजिशियन डॉ. सीमा इंगोले यांनी सर्व रुग्णांची तातडीने तपासणी करून ईसीजी काढले. हृदयविकाराचा तीव्र झटका आल्याचे निदान होताच सर्वांना त्वरित अतिदक्षता विभागात gooदाखल करण्यात आले. त्यानंतर अत्यंत महत्त्वाचा मानला जाणारा थ्रोम्बोलायसिस उपचार वेळेत करण्यात आला.
वैद्यकीय तज्ज्ञांच्या मते, हृदयाला रक्तपुरवठा करणाऱ्या रक्तवाहिनीत गुठळी निर्माण झाल्यास रक्तप्रवाह बंद होतो आणि हृदयविकाराचा झटका येतो. अशा वेळी शक्य तितक्या लवकर थ्रोम्बोलायसिस उपचार दिल्यास ती गुठळी विरघळवून रक्तप्रवाह सुरळीत करण्यास मदत होते. त्यामुळे हृदयाचे होणारे नुकसान कमी होते आणि रुग्णाचा जीव वाचण्याची शक्यता लक्षणीयरीत्या वाढते. पंढरपूर उपजिल्हा रुग्णालयातील वैद्यकीय पथकाने हीच उपचारपद्धती वेळेत अवलंबल्यामुळे सहाही रुग्णांना मोठा दिलासा मिळाला.
उपचारानंतर सर्व रुग्णांवर अतिदक्षता विभागात सतत वैद्यकीय देखरेख ठेवण्यात आली. आवश्यक औषधोपचार, निरीक्षण आणि पुढील वैद्यकीय व्यवस्थापनामुळे त्यांच्या प्रकृतीत सातत्याने सुधारणा झाली. सध्या सर्व संबंधित वारकरी भाविकांची प्रकृती समाधानकारक असून पुढील प्रगत उपचारांसाठी त्यांना आवश्यक त्या उच्चस्तरीय आरोग्य केंद्रांमध्ये संदर्भित करण्यात आल्याची माहिती डॉ. विजयकुमार सरडे यांनी दिली.
आषाढी वारीसारख्या मोठ्या धार्मिक सोहळ्यात लाखो भाविक एकाच ठिकाणी एकत्र येत असल्याने आरोग्य व्यवस्थेवर मोठा ताण येतो. उष्मा, थकवा, गर्दी, दीर्घ पायी प्रवास आणि पूर्वीपासून असलेले आजार यामुळे अनेकांना अचानक वैद्यकीय मदतीची गरज भासते. ही बाब लक्षात घेऊन आरोग्य विभागाने पंढरपूरमध्ये विशेष वैद्यकीय पथके, अतिदक्षता सुविधा, रुग्णवाहिका, औषधसाठा आणि आपत्कालीन उपचार व्यवस्था उपलब्ध करून दिली होती.
या घटनेमुळे वेळेवर निदान, प्रशिक्षित डॉक्टरांचे तत्पर निर्णय आणि आधुनिक उपचार सुविधा यांचे महत्त्व पुन्हा एकदा अधोरेखित झाले आहे. यात्रेसारख्या मोठ्या धार्मिक कार्यक्रमांमध्ये केवळ सुरक्षा व्यवस्था नव्हे, तर सक्षम आरोग्य यंत्रणाही तितकीच महत्त्वाची असल्याचे या यशस्वी उपचारांमधून स्पष्ट झाले.
आरोग्य विभागाच्या समन्वयपूर्ण नियोजनामुळे आणि वैद्यकीय अधिकाऱ्यांच्या तत्पर सेवेमुळे सहा वारकऱ्यांना नवजीवन मिळाले. आषाढी वारीत भाविकांच्या सेवेसाठी दिवसरात्र कार्यरत असलेल्या डॉक्टर, परिचारिका आणि आरोग्य कर्मचाऱ्यांच्या कार्याचे सर्व स्तरांतून कौतुक होत असून, पंढरपूर उपजिल्हा रुग्णालयाने आपत्कालीन आरोग्य सेवेत एक आदर्श निर्माण केल्याची भावना व्यक्त होत आहे.
About the Author
