नागपूर : विदर्भाच्या आर्थिक, औद्योगिक आणि पर्यटन विकासाला नवी चालना देणारा महत्त्वाचा टप्पा गाठला गेला आहे. नागपूर येथील डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर आंतरराष्ट्रीय विमानतळाच्या व्यवस्थापनाची जबाबदारी आता ‘जीएमआर’ समूहाकडे अधिकृतपणे सोपविण्यात आली आहे. या हस्तांतरणामुळे विमानतळाच्या आधुनिकीकरणाला गती मिळण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात असून, नागपूरला देशातील महत्त्वाच्या विमान वाहतूक केंद्रांपैकी एक म्हणून विकसित करण्याच्या दिशेने मोठे पाऊल मानले जात आहे.
राज्य सरकार, संबंधित यंत्रणा आणि जीएमआर समूह यांच्यातील करारानुसार विमानतळाच्या संचालन, देखभाल, प्रवासी सुविधा आणि भविष्यातील विस्ताराची संपूर्ण जबाबदारी खासगी भागीदारीच्या माध्यमातून पार पाडली जाणार आहे. यामुळे विमानतळावरील सुविधा अधिक आधुनिक, प्रवासी-केंद्रित आणि आंतरराष्ट्रीय दर्जाच्या करण्यासाठी मोठ्या प्रमाणात गुंतवणूक होण्याची शक्यता आहे.
नागपूर हे देशाच्या भौगोलिक केंद्रस्थानी असल्याने येथे विमान वाहतुकीच्या विकासासाठी मोठी क्षमता असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे. याच पार्श्वभूमीवर विमानतळाच्या विस्ताराची योजना अनेक वर्षांपासून चर्चेत होती. आता जीएमआर समूहाच्या प्रवेशामुळे ही प्रक्रिया अधिक वेगाने पुढे जाईल, अशी अपेक्षा व्यक्त होत आहे.
प्रवाशांना मिळणार आधुनिक सुविधा
विमानतळाच्या हस्तांतरणानंतर प्रवाशांसाठी अत्याधुनिक टर्मिनल सुविधा, जलद चेक-इन व्यवस्था, डिजिटल सेवा, अधिक पार्किंग, सुधारित सुरक्षा प्रणाली आणि व्यापारी सुविधा विकसित करण्यावर भर दिला जाणार आहे. तसेच विमानतळाची प्रवासी क्षमता वाढविण्यासाठी टप्प्याटप्प्याने विस्तार प्रकल्प राबविण्याची तयारी सुरू आहे.
याशिवाय विमान कंपन्यांसाठी अधिक चांगल्या सुविधा उपलब्ध करून देण्यावरही लक्ष केंद्रित केले जाणार आहे. त्यामुळे देशांतर्गत तसेच आंतरराष्ट्रीय उड्डाणांची संख्या वाढण्यास मदत होईल. नागपूरमधून विविध शहरांना थेट हवाई सेवा सुरू करण्यासाठीही प्रयत्न होण्याची शक्यता आहे.
विदर्भाच्या उद्योगांना मिळणार बळ
विमानतळाचा विकास हा केवळ हवाई वाहतुकीपुरता मर्यादित नसून त्याचा थेट परिणाम उद्योग, व्यापार आणि गुंतवणुकीवर होणार आहे. विदर्भातील उत्पादन क्षेत्र, कृषी प्रक्रिया उद्योग, औषधनिर्मिती, माहिती तंत्रज्ञान आणि लॉजिस्टिक्स क्षेत्राला अधिक चांगली हवाई जोडणी मिळाल्यास उद्योगांना राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठांपर्यंत पोहोचणे अधिक सुलभ होईल.
नागपूरमध्ये आधीच मल्टी-मोडल इंटरनॅशनल कार्गो हब आणि लॉजिस्टिक सुविधांचा विकास सुरू आहे. विमानतळाचे आधुनिकीकरण झाल्यास मालवाहतूक सेवा अधिक सक्षम होऊन निर्यातक्षम उद्योगांना मोठा फायदा मिळू शकतो.
पर्यटनालाही चालना
विदर्भातील वन्यजीव पर्यटन, धार्मिक स्थळे आणि सांस्कृतिक वारसा यामुळे देश-विदेशातील पर्यटकांचे आकर्षण वाढत आहे. ताडोबा, पेंच, रामटेक, दीक्षाभूमी आणि इतर पर्यटनस्थळांना भेट देणाऱ्या पर्यटकांसाठी नागपूर हे प्रवेशद्वार मानले जाते. विमानतळ अधिक सक्षम झाल्यास पर्यटन क्षेत्रालाही मोठी चालना मिळेल, असा विश्वास पर्यटन क्षेत्रातील जाणकार व्यक्त करत आहेत.
रोजगाराच्या नव्या संधी
विमानतळाच्या विस्तार आणि आधुनिकीकरणामुळे बांधकाम, तांत्रिक सेवा, सुरक्षा, देखभाल, हॉटेल व्यवसाय, वाहतूक आणि किरकोळ व्यापार अशा विविध क्षेत्रांत रोजगाराच्या नव्या संधी निर्माण होण्याची अपेक्षा आहे. विमानतळ परिसरात व्यावसायिक उपक्रम वाढल्यास स्थानिक युवकांसाठी कौशल्याधारित रोजगार उपलब्ध होऊ शकतो.
तज्ज्ञांच्या मते, विमानतळाभोवती व्यावसायिक विकास झाल्यास पूरक उद्योग आणि सेवा क्षेत्रातही गुंतवणूक वाढेल. याचा दीर्घकालीन सकारात्मक परिणाम विदर्भाच्या अर्थव्यवस्थेवर होण्याची शक्यता आहे.
सार्वजनिक-खासगी भागीदारीवर भर
देशातील अनेक मोठ्या विमानतळांप्रमाणे नागपूर विमानतळाचाही विकास सार्वजनिक-खासगी भागीदारी मॉडेलद्वारे केला जात आहे. या मॉडेलमुळे आधुनिक तंत्रज्ञान, व्यवस्थापन कौशल्य आणि भांडवली गुंतवणुकीचा लाभ मिळेल, अशी अपेक्षा आहे. याचबरोबर सेवा गुणवत्ता आणि कार्यक्षमतेतही वाढ होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
तथापि, या प्रक्रियेदरम्यान प्रवासी शुल्क, स्थानिक हितसंबंध, कर्मचाऱ्यांचे प्रश्न आणि विकासकामांची वेळेत अंमलबजावणी यांसारख्या बाबींवरही लक्ष ठेवणे आवश्यक असल्याचे जाणकारांचे मत आहे.
विकासाला नवी दिशा
नागपूर विमानतळाचे जीएमआर समूहाकडे झालेले हस्तांतरण हे केवळ व्यवस्थापनातील बदल नसून विदर्भाच्या विकासाच्या नव्या पर्वाची सुरुवात मानली जात आहे. आधुनिक पायाभूत सुविधा, वाढती हवाई संपर्क व्यवस्था, गुंतवणुकीला चालना आणि रोजगारनिर्मिती यामुळे नागपूरला राष्ट्रीय स्तरावरील महत्त्वाचे एव्हिएशन आणि लॉजिस्टिक्स केंद्र म्हणून विकसित होण्याची संधी मिळणार आहे.
विमानतळाचा हा बदल यशस्वीपणे राबविला गेला, तर त्याचा लाभ केवळ नागपूरपुरता मर्यादित राहणार नाही. संपूर्ण विदर्भातील उद्योग, पर्यटन, शिक्षण, आरोग्य आणि सेवा क्षेत्राला त्याचा सकारात्मक परिणाम जाणवेल. त्यामुळे नागपूर विमानतळाच्या हस्तांतरणाकडे केवळ प्रशासकीय निर्णय म्हणून नव्हे, तर विदर्भाच्या सर्वांगीण प्रगतीला ‘टेक-ऑफ’ देणारा महत्त्वाचा टप्पा म्हणून पाहिले जात आहे.
About the Author
