पुणे : महाराष्ट्र शासनाच्या “सेफ फूड, सेफ ड्रग, सेफ महाराष्ट्र” या महत्त्वाकांक्षी मोहिमेअंतर्गत अन्न व औषध प्रशासनाने (एफडीए) पुणे विभागात मोठी कारवाई करत भेसळयुक्त, निकृष्ट दर्जाचे तसेच प्रतिबंधित अन्नपदार्थांवर धडक मोहीम राबवली. दोन दिवस चाललेल्या या विशेष तपासणी मोहिमेत तब्बल 31 लाख रुपयांहून अधिक किमतीचा पनीर आणि इतर खाद्यसाठा जप्त करण्यात आला असून अनेक ठिकाणी गुन्हे दाखल करण्याची प्रक्रिया सुरू करण्यात आली आहे.
राज्यात नागरिकांना सुरक्षित व दर्जेदार अन्न उपलब्ध व्हावे, अन्नभेसळ रोखली जावी आणि ग्राहकांच्या आरोग्याशी खेळ करणाऱ्यांवर कठोर कारवाई व्हावी या उद्देशाने एफडीएने ही मोहीम हाती घेतली आहे. पुणे विभागातील पुणे, पिंपरी-चिंचवड, सातारा, सांगली, सोलापूर आणि कोल्हापूर या जिल्ह्यांमध्ये एकाच वेळी व्यापक तपासण्या करण्यात आल्या.
अधिकाऱ्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, अनेक ठिकाणी पनीर, दुग्धजन्य पदार्थ, मसाले, खाद्यतेल, मिठाई तसेच इतर खाद्यपदार्थांच्या विक्री केंद्रांवर अचानक छापे टाकण्यात आले. या तपासण्यांमध्ये काही उत्पादनांचा दर्जा संशयास्पद आढळल्याने नमुने प्रयोगशाळेत तपासणीसाठी पाठवण्यात आले आहेत. तर काही ठिकाणी अन्न सुरक्षा नियमांचे गंभीर उल्लंघन झाल्याचे प्राथमिक तपासात समोर आले आहे.
पनीर साठ्यावर विशेष लक्ष
अलीकडच्या काळात बाजारात मोठ्या प्रमाणावर कृत्रिम किंवा भेसळयुक्त पनीर विक्री होत असल्याच्या तक्रारी प्रशासनाला प्राप्त झाल्या होत्या. यामुळे या मोहिमेत पनीर उत्पादन व विक्री करणाऱ्या आस्थापनांवर विशेष लक्ष केंद्रित करण्यात आले. तपासणीदरम्यान मोठ्या प्रमाणावर संशयास्पद पनीर जप्त करण्यात आले असून त्याची गुणवत्ता तपासण्यासाठी नमुने संकलित करण्यात आले आहेत.
एफडीएच्या अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, काही ठिकाणी पनीर साठवणूक आणि उत्पादन प्रक्रियेत स्वच्छतेच्या नियमांचे पालन होत नसल्याचे आढळले. तसेच काही विक्रेत्यांकडे आवश्यक परवाने आणि नोंदणी कागदपत्रेही उपलब्ध नव्हती. अशा आस्थापनांविरोधात नियमानुसार कारवाई सुरू करण्यात आली आहे.
प्रतिबंधित पदार्थ विक्री करणाऱ्यांवर गुन्हे
मोहिमेदरम्यान काही ठिकाणी प्रतिबंधित आणि आरोग्यास घातक ठरू शकणाऱ्या खाद्यपदार्थांची विक्री होत असल्याचे उघडकीस आले. याप्रकरणी संबंधित दुकानदार, वितरक आणि व्यावसायिकांविरोधात गुन्हे दाखल करण्यात आले आहेत. प्रशासनाने अशा प्रकरणांमध्ये कोणतीही दयामाया न दाखवता कठोर कारवाई करण्याचा इशारा दिला आहे.
अधिकाऱ्यांच्या मते, ग्राहकांची दिशाभूल करून निकृष्ट किंवा भेसळयुक्त अन्नपदार्थ विकणे हा गंभीर गुन्हा असून अशा प्रकारांमुळे सार्वजनिक आरोग्य धोक्यात येऊ शकते. त्यामुळे दोषींवर फौजदारी कारवाईसह परवाने रद्द करण्याची प्रक्रिया देखील राबवली जाणार आहे.
ग्राहकांच्या आरोग्याचा प्रश्न
अन्नभेसळ हा केवळ कायद्याचा विषय नसून तो थेट नागरिकांच्या आरोग्याशी संबंधित आहे. निकृष्ट दर्जाचे दूध, पनीर, मिठाई किंवा इतर खाद्यपदार्थ सेवन केल्यामुळे पोटाचे विकार, अन्न विषबाधा, संसर्गजन्य आजार तसेच दीर्घकालीन आरोग्य समस्या निर्माण होऊ शकतात. त्यामुळे अन्न सुरक्षा विभागाने अशा कारवायांना अधिक गती देण्याचा निर्णय घेतला आहे.
आरोग्य तज्ज्ञांच्या मते, सण-उत्सव आणि लग्नसराईच्या हंगामात खाद्यपदार्थांची मागणी वाढते. याच काळात काही असामाजिक घटक अधिक नफा मिळवण्यासाठी भेसळयुक्त किंवा निकृष्ट दर्जाचे पदार्थ बाजारात आणतात. त्यामुळे नियमित तपासण्या आणि कठोर अंमलबजावणी आवश्यक ठरते.
“सेफ फूड, सेफ ड्रग, सेफ महाराष्ट्र” अभियानाला वेग
राज्यभर सुरू असलेल्या या अभियानांतर्गत एफडीएकडून सातत्याने तपासण्या, नमुना संकलन आणि जनजागृती उपक्रम राबवले जात आहेत. प्रशासनाचे म्हणणे आहे की, नागरिकांच्या आरोग्याशी तडजोड करणाऱ्या कोणत्याही व्यक्ती किंवा संस्थेला सोडले जाणार नाही.
या मोहिमेत केवळ कारवाईवर भर न देता व्यावसायिकांना अन्न सुरक्षा नियमांचे पालन करण्याबाबत मार्गदर्शनही केले जात आहे. अन्न उत्पादन, साठवणूक आणि विक्री प्रक्रियेत स्वच्छता राखणे, दर्जेदार कच्चा माल वापरणे आणि ग्राहकांना योग्य माहिती देणे याबाबत विशेष सूचना देण्यात आल्या आहेत.
नागरिकांनी सतर्क राहण्याचे आवाहन
एफडीएने नागरिकांना अन्नपदार्थ खरेदी करताना विशेष काळजी घेण्याचे आवाहन केले आहे. पॅकेजिंगवरील उत्पादन तारीख, कालबाह्यता तारीख, एफएसएसएआय परवाना क्रमांक आणि उत्पादनाची गुणवत्ता तपासूनच खरेदी करावी, असे सांगण्यात आले आहे. संशयास्पद किंवा भेसळयुक्त अन्नपदार्थ आढळल्यास त्वरित अन्न व औषध प्रशासनाशी संपर्क साधावा, असेही आवाहन करण्यात आले.
पुढील काळात आणखी कारवाया
पुणे विभागातील या कारवाईनंतर राज्यातील इतर विभागांमध्येही अशाच प्रकारच्या विशेष मोहिमा राबवण्याची तयारी सुरू आहे. प्रयोगशाळेतील तपासणी अहवाल आल्यानंतर संबंधित नमुने निकृष्ट किंवा भेसळयुक्त असल्याचे सिद्ध झाल्यास दोषींवर आणखी कठोर कारवाई करण्यात येणार आहे.
एफडीएच्या या धडक मोहिमेमुळे अन्नभेसळ करणाऱ्यांमध्ये खळबळ उडाली असून ग्राहकांच्या आरोग्याचे संरक्षण करण्यासाठी प्रशासनाने कठोर भूमिका घेतल्याचे स्पष्ट झाले आहे. सुरक्षित आणि गुणवत्तापूर्ण अन्नपुरवठा सुनिश्चित करण्यासाठी अशा मोहिमा सातत्याने सुरू राहणार असल्याचे प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे.
About the Author
