पंढरपूर : आषाढी यात्रेनिमित्त विठ्ठलाच्या दर्शनासाठी देशभरातून लाखो वारकरी आणि भाविक दाखल होत आहेत. विठ्ठलाच्या दर्शनाची अखंड ओढ मनात बाळगून अनेक तास रांगेत उभे राहून दर्शन घेण्याची परंपरा वारकरी जपतात. याच पार्श्वभूमीवर राज्य शासनाने आणि मंदिर प्रशासनाने यंदा व्हीआयपी दर्शन व्यवस्था बंद ठेवत सामान्य भाविकांना सुलभ, समान आणि जलद दर्शन देण्याचा निर्णय घेतला आहे. या निर्णयाची प्रत्यक्ष अंमलबजावणी होत असल्याचे आणि ‘वारकरी हाच खरा व्हीआयपी’ ही भूमिका केवळ घोषणेत न राहता कृतीतही उतरवली जात असल्याचे पाहायला मिळाले.
विठ्ठल दर्शन रांगेत उभ्या असलेल्या दोन वयोवृद्ध भाविकांची शारीरिक अवस्था लक्षात घेऊन जिल्हाधिकारी एस. कार्तिकेयन, श्री विठ्ठल-रुक्मिणी मंदिरे समितीचे सहअध्यक्ष गहिनीनाथ महाराज औसेकर तसेच मंदिर समितीचे कार्यकारी अधिकारी राजेंद्र शेळके यांनी या दोन्ही भाविकांना स्वतः सोबत घेत थेट श्री विठ्ठलाचे दर्शन घडविले. या संवेदनशील आणि मानवतावादी निर्णयामुळे उपस्थित वारकरी आणि भाविकांनी समाधान व्यक्त करत प्रशासनाच्या या उपक्रमाचे स्वागत केले.
यंदाच्या आषाढी यात्रेत सामान्य वारकऱ्यांना प्राधान्य देण्याच्या उद्देशाने व्हीआयपी दर्शन व्यवस्था पूर्णपणे बंद करण्यात आली आहे. त्यामुळे कोणालाही विशेष प्रवेश न देता सर्वसामान्य भाविकांना समान संधी उपलब्ध करून देण्यात येत आहे. शासनाच्या या निर्णयामुळे दर्शन व्यवस्थेत पारदर्शकता वाढली असून रांगेतील भाविकांचा वेळही वाचत असल्याचे चित्र आहे. विशेष म्हणजे या निर्णयामुळे वारकरी संप्रदायातही समाधानाचे वातावरण निर्माण झाले आहे.
ग्रामविकास मंत्री तथा जिल्ह्याचे पालकमंत्री जयकुमार गोरे यांनी यापूर्वीच “पंढरपुरात वारकरी हाच व्हीआयपी आहे” अशी स्पष्ट भूमिका मांडली होती. त्यानुसार प्रशासनाकडून प्रत्येक वारकऱ्याला सन्मानाने आणि सुलभ पद्धतीने दर्शन मिळावे यासाठी विशेष नियोजन करण्यात आले आहे. याच भूमिकेचा प्रत्यय सोमवारी घडलेल्या घटनेतून आला.
दर्शन रांगेत उभे असलेले हे दोन्ही वयोवृद्ध भाविक वयामुळे आणि शारीरिक अशक्तपणामुळे अडचणीत असल्याचे जिल्हाधिकारी एस. कार्तिकेयन यांच्या निदर्शनास आले. अनेक तास उभे राहूनही विठ्ठलाच्या दर्शनाची त्यांची श्रद्धा आणि चिकाटी कायम होती. ही परिस्थिती पाहून जिल्हाधिकारी कार्तिकेयन यांनी तत्काळ मंदिर प्रशासनाशी चर्चा केली. त्यानंतर सहअध्यक्ष गहिनीनाथ महाराज औसेकर आणि कार्यकारी अधिकारी राजेंद्र शेळके यांच्या उपस्थितीत या दोन्ही भाविकांना दर्शन रांगेतून सन्मानपूर्वक मंदिरात नेण्यात आले आणि श्री विठ्ठलाचे थेट दर्शन घडविण्यात आले.
दर्शनानंतर या भाविकांनी प्रशासनाबद्दल कृतज्ञता व्यक्त केली. वृद्धापकाळ आणि शारीरिक मर्यादा असूनही विठ्ठलाच्या दर्शनाची इच्छा पूर्ण झाल्याचा आनंद त्यांच्या चेहऱ्यावर स्पष्ट दिसत होता. उपस्थित वारकरी आणि भाविकांनीही या निर्णयाचे कौतुक करत प्रशासनाने मानवतेचा विचार करून घेतलेला हा निर्णय अत्यंत योग्य असल्याची भावना व्यक्त केली.
सध्या विठ्ठल दर्शनाची रांग गोपाळपूर रोडवरील पत्रा शेडपर्यंत पोहोचली असून हजारो भाविक शांततेने आणि शिस्तबद्ध पद्धतीने दर्शनासाठी प्रतीक्षा करत आहेत. विठ्ठल नामाचा गजर, टाळ-मृदंगाचा निनाद आणि अभंगांच्या सुरांनी संपूर्ण परिसर भक्तिमय झाला आहे. अनेक वारकरी तासन्तास रांगेत उभे राहूनही कोणतीही तक्रार न करता विठ्ठलाच्या दर्शनासाठी उत्साहाने वाट पाहत आहेत.
या गर्दीच्या पार्श्वभूमीवर मंदिर प्रशासनाने दर्शन व्यवस्था सुरळीत ठेवण्यासाठी विशेष नियोजन केले आहे. भाविकांसाठी पिण्याच्या पाण्याची व्यवस्था, वैद्यकीय सेवा, विश्रांतीची सुविधा, सुरक्षा व्यवस्था तसेच रांग व्यवस्थापनासाठी मोठ्या प्रमाणात कर्मचारी तैनात करण्यात आले आहेत. यामुळे दर्शन प्रक्रिया अधिक सुलभ आणि सुरळीत होत असल्याचे प्रशासनाकडून सांगण्यात आले.
विशेष म्हणजे व्हीआयपी दर्शन बंद असले तरी ज्येष्ठ नागरिक, दिव्यांग, गंभीर आजारी भाविक किंवा विशेष वैद्यकीय कारणे असलेल्या भक्तांना आवश्यकतेनुसार मानवी दृष्टिकोनातून मदत करण्याची भूमिका प्रशासनाने कायम ठेवली आहे. नियमांचे पालन करताना मानवी मूल्ये जपण्याचा संदेश या घटनेतून देण्यात आला.
जिल्हाधिकारी एस. कार्तिकेयन, सहअध्यक्ष गहिनीनाथ महाराज औसेकर आणि कार्यकारी अधिकारी राजेंद्र शेळके यांनी दाखविलेल्या तत्परतेमुळे वारकरी संप्रदायात सकारात्मक संदेश गेला आहे. शासनाची “वारकरी हाच व्हीआयपी” ही संकल्पना केवळ घोषणांपुरती मर्यादित न राहता प्रत्यक्ष कृतीत उतरवली जात असल्याचे या प्रसंगातून अधोरेखित झाले.
आषाढी यात्रेच्या निमित्ताने लाखो भाविक विठ्ठलाच्या दर्शनासाठी येत असताना समानता, संवेदनशीलता आणि सेवाभाव या तिन्ही मूल्यांचा संगम या घटनेतून पाहायला मिळाला. श्रद्धेने दर्शनासाठी रांगेत उभ्या असलेल्या प्रत्येक वारकऱ्याचा सन्मान राखत, गरजू आणि वयोवृद्ध भाविकांना आवश्यक ते सहकार्य करण्याची प्रशासनाची भूमिका भविष्यातील यात्रा व्यवस्थापनासाठीही आदर्श ठरत असल्याची भावना वारकरी आणि नागरिकांमधून व्यक्त होत आहे.
About the Author
