देहरादून : निसर्गप्रेमी, ट्रेकर्स आणि छायाचित्रकारांसाठी आनंदाची बातमी आहे. उत्तराखंडच्या चमोली जिल्ह्यातील जगप्रसिद्ध व्हॅली ऑफ फ्लॉवर्स (Valley of Flowers) पुन्हा एकदा पर्यटकांसाठी खुली करण्यात आली आहे. हिमालयाच्या कुशीत वसलेली ही अद्भुत फुलांची दरी दरवर्षी पावसाळ्याच्या आगमनासोबत रंगीबेरंगी फुलांनी बहरते आणि हजारो पर्यटकांना आकर्षित करते. यंदाच्या पर्यटन हंगामासाठी दरी 1 जूनपासून खुली झाली असून ऑक्टोबर अखेरपर्यंत पर्यटकांना येथे भेट देता येणार आहे.
समुद्रसपाटीपासून सुमारे 3,600 मीटर उंचीवर वसलेली ही दरी हिवाळ्यात बर्फाच्या जाड थराखाली झाकलेली असते. मात्र उन्हाळ्याच्या अखेरीस आणि मान्सूनच्या सुरुवातीला येथे निसर्गाचे रूपच बदलते. संपूर्ण दरी विविध रंगांच्या दुर्मिळ वनफुलांनी बहरून जाते. त्यामुळेच या स्थळाला जगातील सर्वात सुंदर नैसर्गिक फुलबागांपैकी एक मानले जाते.
व्हॅली ऑफ फ्लॉवर्सला 1982 मध्ये राष्ट्रीय उद्यानाचा दर्जा देण्यात आला होता. त्यानंतर 2005 मध्ये या परिसराचा समावेश युनेस्कोच्या जागतिक वारसा स्थळांच्या यादीत करण्यात आला. सुमारे 87 चौरस किलोमीटर क्षेत्रफळ असलेल्या या दरीत 500 हून अधिक प्रजातींची फुले आणि वनस्पती आढळतात. ब्रह्मकमळ, हिमालयन ब्ल्यू पॉपी, प्रिम्युला, डेल्फिनियम, लिलियम यांसारख्या दुर्मिळ फुलांमुळे या दरीचे विशेष महत्त्व आहे.
दरवर्षी जून ते ऑक्टोबर या कालावधीतच ही दरी पर्यटकांसाठी खुली असते. जुलै ते सप्टेंबर या काळात येथे फुलांचा बहर सर्वाधिक दिसून येतो. विशेषतः ऑगस्ट महिन्यात संपूर्ण दरी रंगीबेरंगी फुलांच्या गालिच्याने सजलेली दिसते. त्यामुळे याच कालावधीत सर्वाधिक पर्यटक येथे भेट देतात.
या दरीचे आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणजे येथील जैवविविधता. फुलांच्या विविध प्रजातींसोबतच हिमालयीन काळे अस्वल, कस्तुरी मृग, हिमबिबट्या, लाल कोल्हा आणि विविध पक्षी प्रजातींचेही येथे अधिवास आहेत. त्यामुळे वन्यजीव आणि पर्यावरण अभ्यासकांसाठीही हा परिसर अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो.
व्हॅली ऑफ फ्लॉवर्सपर्यंत पोहोचण्यासाठी पर्यटकांना एक रोमांचक ट्रेक करावा लागतो. सर्वप्रथम हरिद्वार किंवा ऋषिकेशमार्गे गोविंदघाट येथे पोहोचावे लागते. तेथून घांगरिया या बेस कॅम्पपर्यंत सुमारे 13 ते 16 किलोमीटरचा ट्रेक करावा लागतो. घांगरियाहून पुढे सुमारे 4 किलोमीटर अंतरावर ही दरी आहे. या संपूर्ण मार्गावर हिमालयीन पर्वतरांगा, धबधबे, नद्या आणि हिरवाईने नटलेले दृश्य पर्यटकांचे मन मोहून टाकते.
यंदाच्या हंगामासाठी वन विभागाने अनेक सुविधा उपलब्ध करून दिल्या आहेत. बर्फवृष्टी आणि भूस्खलनामुळे खराब झालेल्या पायवाटा दुरुस्त करण्यात आल्या असून काही ठिकाणी तात्पुरते पूलही उभारण्यात आले आहेत. तसेच पर्यटकांसाठी ऑनलाइन नोंदणी आणि परवाना प्रणाली लागू करण्यात आली आहे. त्यामुळे पर्यटकांना आगाऊ नोंदणी करून प्रवासाचे नियोजन करणे अधिक सोयीचे ठरणार आहे.
पर्यावरण संवर्धनाच्या दृष्टीने प्रशासनाने काही नियमही लागू केले आहेत. दरीत प्लास्टिक वापरण्यास बंदी आहे. तसेच कोणत्याही पर्यटकाला येथे रात्री मुक्काम करण्याची परवानगी दिली जात नाही. सर्व पर्यटकांनी संध्याकाळी निश्चित वेळेपूर्वी घांगरियाला परतणे आवश्यक असते. प्रवेश सकाळी 7 ते दुपारी 2 वाजेपर्यंत दिला जातो आणि संध्याकाळी 5 वाजेपर्यंत बाहेर पडणे बंधनकारक आहे.
सध्या देशभरात उष्णतेची लाट अनुभवायला मिळत असताना हिमालयाच्या कुशीत वसलेली ही फुलांची दरी पर्यटकांसाठी एक वेगळीच पर्वणी ठरत आहे. निसर्गाच्या अद्भुत रंगांची उधळण, स्वच्छ हवा, हिरव्यागार दऱ्या आणि हिमालयीन सौंदर्य अनुभवण्यासाठी हजारो पर्यटक आता उत्तराखंडकडे वळत आहेत. आगामी काही आठवड्यांत फुलांचा बहर वाढत जाईल आणि व्हॅली ऑफ फ्लॉवर्स पुन्हा एकदा आपल्या नावाप्रमाणेच रंगांच्या उत्सवात न्हाऊन निघेल.
निसर्गप्रेमींसाठी ही केवळ एक पर्यटनस्थळ नाही, तर पृथ्वीवरील स्वर्गीय सौंदर्याचा अनुभव देणारे एक अनोखे नंदनवन आहे. त्यामुळे यंदाच्या मान्सूनमध्ये उत्तराखंडची सफर करण्याचा विचार करत असाल, तर व्हॅली ऑफ फ्लॉवर्सला नक्की भेट द्या, असे आवाहन पर्यटन विभागाकडून करण्यात आले आहे.
About the Author
