पुणे : उंड्री परिसरातील रहिवाशांनी त्यांच्या परिसराजवळ सुरू असलेल्या रेडी-मिक्स कॉंक्रीट प्लांट्सच्या विरोधात आपला आवाज अधिक तीव्र केला आहे. स्थानिक नागरिकांचा आरोप आहे की या प्लांट्समुळे हवेचे गंभीर प्रदूषण होत असून रस्त्यांची मोठ्या प्रमाणात हानी होत आहे तसेच सार्वजनिक सुरक्षिततेलाही धोका निर्माण झाला आहे. या पार्श्वभूमीवर नागरिकांनी प्रशासनाकडे तातडीने हे प्लांट्स निवासी भागांपासून दूर हलवण्याची किंवा पूर्णपणे बंद करण्याची मागणी केली आहे.
उंड्री हा गेल्या काही वर्षांत झपाट्याने विकसित झालेला पुण्याचा उपनगर आहे. मोठ्या प्रमाणावर निवासी सोसायट्या, शाळा, रुग्णालये आणि व्यापारी संकुले येथे उभी राहत आहेत. मात्र या वाढत्या नागरीकरणासोबतच औद्योगिक स्वरूपाचे प्लांट्सही काही ठिकाणी निवासी भागांच्या अगदी जवळ सुरू झाले आहेत. त्यामुळे परिसरातील पर्यावरणीय समतोल बिघडल्याचे नागरिकांचे म्हणणे आहे.
स्थानिक रहिवाशांच्या मते, या प्लांट्समधून सतत धूळ, सिमेंटचे कण आणि रासायनिक सूक्ष्म कण हवेत मिसळत आहेत. विशेषतः वाऱ्याच्या वेळी हा धुरळा मोठ्या प्रमाणात पसरतो आणि त्यामुळे श्वसनाचे आजार, डोळ्यांची जळजळ, घसा खवखवणे अशा समस्या वाढल्या आहेत. अनेक ज्येष्ठ नागरिक आणि लहान मुले यांना याचा सर्वाधिक त्रास होत असल्याचे रहिवाशांनी सांगितले आहे.
एका स्थानिक सोसायटीतील रहिवाशाने सांगितले की, “आम्ही घरात खिडक्या उघडू शकत नाही. सतत धूळ घरात येते. बाल्कनीत काही मिनिटे उभे राहिल्यावरही कपड्यांवर सिमेंटचा थर बसतो. हे आरोग्यासाठी अत्यंत धोकादायक आहे.”
याशिवाय रस्त्यांची स्थितीही गंभीर बनली आहे. प्लांट्समध्ये सतत मोठ्या ट्रकांची ये-जा सुरू असते. या अवजड वाहनांमुळे रस्त्यांवर खड्डे पडले असून वाहतूक कोंडीची समस्या वाढली आहे. काही ठिकाणी रस्त्यांचे डांबरीकरण पूर्णपणे उखडले गेले आहे. नागरिकांचे म्हणणे आहे की या वाहनांमुळे अपघातांचा धोका देखील वाढला आहे, विशेषतः शाळा सुटण्याच्या वेळेत.
पर्यावरण तज्ज्ञांच्या मते, अशा प्रकारचे प्लांट्स जर निवासी भागांच्या जवळ चालवले गेले तर दीर्घकालीन आरोग्य समस्या निर्माण होऊ शकतात. सततच्या धुळीमुळे फुफ्फुसांचे आजार, दमा आणि इतर श्वसन विकार वाढण्याची शक्यता असते. तसेच सिमेंट आणि रसायनांच्या सूक्ष्म कणांमुळे माती आणि पाण्याचेही प्रदूषण होऊ शकते.
नागरिक संघटनांनी याबाबत महापालिकेकडे अनेक वेळा तक्रारी केल्या आहेत. मात्र अद्याप ठोस कारवाई झालेली नाही, असा आरोप रहिवाशांकडून केला जात आहे. काही सामाजिक कार्यकर्त्यांनी या मुद्द्यावर आंदोलनाचा इशारा दिला असून, जर लवकर उपाययोजना झाल्या नाहीत तर मोठे जनआंदोलन उभारले जाईल असे त्यांनी स्पष्ट केले आहे.
दरम्यान, प्लांट्स चालवणाऱ्या काही कंपन्यांचे म्हणणे आहे की त्यांनी सर्व नियमांचे पालन केले आहे आणि धूळ नियंत्रणासाठी आवश्यक उपाययोजना केल्या आहेत. त्यांच्या मते, बांधकाम क्षेत्राच्या वाढीसाठी अशा प्लांट्सची आवश्यकता आहे आणि त्यांना पूर्णपणे बंद करणे व्यवहार्य नाही. तथापि, नागरिकांचा आरोप आहे की नियम फक्त कागदावर आहेत आणि प्रत्यक्षात त्यांची अंमलबजावणी होत नाही.
उंड्री परिसरातील शाळा प्रशासनानेही या परिस्थितीबद्दल चिंता व्यक्त केली आहे. काही शाळांच्या मुख्याध्यापकांनी सांगितले की विद्यार्थ्यांना बाहेरील क्रीडा उपक्रमांमध्ये अडथळे येत आहेत कारण सतत धूळ आणि प्रदूषणामुळे मुलांच्या आरोग्यावर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे शाळांनी काही उपक्रम मर्यादित केले आहेत.
स्थानिक आरोग्य केंद्रांमध्येही श्वसनासंबंधी तक्रारींची संख्या वाढल्याचे निदर्शनास आले आहे. डॉक्टरांच्या मते, गेल्या काही महिन्यांत दमा आणि अॅलर्जीच्या रुग्णांमध्ये वाढ झाली आहे, ज्याचा संबंध या औद्योगिक धुळीशी असू शकतो.
नागरिकांनी प्रशासनाला स्पष्ट इशारा दिला आहे की जर तातडीने उपाययोजना केल्या नाहीत तर ते रस्त्यावर उतरून तीव्र आंदोलन करतील. त्यांच्या प्रमुख मागण्या म्हणजे प्लांट्सना निवासी क्षेत्रांपासून दूर हलवणे, धूळ नियंत्रणासाठी कठोर नियम लागू करणे आणि रस्त्यांची तातडीने दुरुस्ती करणे.
सध्या या प्रकरणाकडे संपूर्ण पुणे शहराचे लक्ष लागले आहे. उंड्रीतील परिस्थिती ही झपाट्याने वाढणाऱ्या शहरीकरणामुळे निर्माण होणाऱ्या पर्यावरणीय आव्हानांचे एक उदाहरण ठरत आहे. पुढील काही दिवसांत प्रशासन काय भूमिका घेते यावर अवलंबून असेल.
About the Author
