मुंबईत पावसाळा सुरू झाला की नागरिकांच्या मनात सर्वात मोठी चिंता असते ती पाणी साचणे, वाहतूक कोंडी, रेल्वे उशिरा धावणे आणि जीवितहानीची. मात्र यंदा राज्याचे उपमुख्यमंत्री आणि मुंबईचे पालकमंत्री एकनाथ शिंदे यांनी घेतलेल्या उच्चस्तरीय आढावा बैठकीनंतर प्रशासनाने दिलेल्या आश्वासनांमुळे मुंबईकरांमध्ये काहीसा दिलासा निर्माण झाला आहे. पावसाळ्यात कोणतीही जीवितहानी होऊ नये, हा प्रशासनाचा प्रमुख उद्देश असल्याचे शिंदे यांनी स्पष्टपणे सांगितले आहे.
मुंबई आणि मुंबई महानगर प्रदेशातील पावसाळी तयारीचा आढावा घेण्यासाठी झालेल्या बैठकीत अनेक महत्त्वाचे निर्णय घेण्यात आले. सर्व विभागांनी परस्पर समन्वयाने काम करावे, आपत्कालीन परिस्थितीत तातडीने प्रतिसाद द्यावा आणि नागरिकांच्या सुरक्षेला सर्वोच्च प्राधान्य द्यावे, अशा स्पष्ट सूचना देण्यात आल्या. प्रशासनाने यंदा एकही जीवितहानी होऊ नये, असे लक्ष्य ठेवले आहे.
बैठकीत रस्ते, नालेसफाई, आपत्ती व्यवस्थापन यंत्रणा, आपत्कालीन नियंत्रण कक्ष आणि वाहतूक व्यवस्थेचा सविस्तर आढावा घेण्यात आला. विशेष म्हणजे, मुंबईतील सुमारे १,७०० किलोमीटर रस्त्यांचे काँक्रीटीकरण पूर्ण झाल्याने खड्ड्यांचे प्रमाण कमी होईल आणि पावसाळ्यातील रस्ते देखभालीवरील खर्चात मोठी घट झाल्याचा दावा प्रशासनाने केला आहे. त्यामुळे नागरिकांना यंदा तुलनेने चांगल्या रस्त्यांचा अनुभव मिळू शकतो, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
पावसाळ्यातील मोठी समस्या म्हणजे पाणी साचणे. यासाठी नालेसफाईची कामे वेगाने पूर्ण करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत. तसेच पूरनियंत्रण यंत्रणा अधिक सक्षम करण्यावर भर देण्यात आला आहे. ज्या भागांमध्ये दरवर्षी पाणी साचते, त्या ठिकाणी विशेष लक्ष देण्याचे आदेश प्रशासनाला देण्यात आले आहेत.
मुंबईच्या सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्थेलाही यंदा तंत्रज्ञानाची साथ मिळणार आहे. मुंबई मेट्रो नेटवर्कमध्ये कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI), २,४९६ सीसीटीव्ही कॅमेरे आणि ३० आपत्कालीन पंपांच्या मदतीने पावसाळी परिस्थितीवर लक्ष ठेवले जाणार आहे. यामुळे पाणी साचण्याच्या घटनांवर जलद प्रतिसाद देणे आणि मेट्रो सेवा सुरळीत ठेवणे शक्य होणार असल्याचे सांगितले जात आहे.
बैठकीत आणखी एक महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे रस्त्यांवरील खोदकाम. पावसाळ्यात नागरिकांना त्रास होऊ नये म्हणून कोणताही रस्ता खोदलेल्या अवस्थेत किंवा अनावश्यक बॅरिकेड्ससह राहू नये, असे स्पष्ट निर्देश संबंधित यंत्रणांना देण्यात आले आहेत. सर्व रस्ते वाहतुकीसाठी तयार ठेवण्यावर भर देण्यात आला आहे.
गेल्या काही वर्षांतील मुसळधार पावसाच्या अनुभवातून प्रशासनाने अनेक धडे घेतले आहेत. विशेषतः अतिवृष्टीमुळे निर्माण होणाऱ्या संकटांचा सामना करण्यासाठी आपत्ती व्यवस्थापन दल, स्थानिक प्रशासन, पोलीस आणि आरोग्य यंत्रणा यांच्यात अधिक प्रभावी समन्वय ठेवण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. आवश्यकता भासल्यास अतिरिक्त बचाव पथके तैनात करण्याची तयारीही ठेवण्यात आली आहे.
शिंदे यांनी यापूर्वीही पावसाळी तयारीच्या बैठकीत राज्यातील दरडप्रवण भाग, धोकादायक जाहिरात फलक, वीजपुरवठा आणि पूल सुरक्षेवर विशेष भर दिला होता. त्यामुळे यंदाच्या तयारीतही सुरक्षा हा सर्वात महत्त्वाचा मुद्दा राहणार असल्याचे स्पष्ट संकेत मिळत आहेत.
तज्ज्ञांच्या मते, प्रशासनाची तयारी कितीही मजबूत असली तरी नागरिकांची जबाबदारीही तितकीच महत्त्वाची आहे. हवामान विभागाच्या इशाऱ्यांकडे लक्ष देणे, अनावश्यक प्रवास टाळणे आणि आपत्कालीन परिस्थितीत प्रशासनाच्या सूचनांचे पालन करणे आवश्यक ठरणार आहे.
उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांच्या बैठकीत घेतलेल्या निर्णयांमुळे यंदाच्या पावसाळ्यासाठी प्रशासन अधिक सज्ज असल्याचे चित्र दिसत आहे. रस्ते, नालेसफाई, आपत्ती व्यवस्थापन, तंत्रज्ञानाचा वापर आणि विविध विभागांतील समन्वय यावर भर दिल्याने मुंबईकरांच्या अपेक्षा वाढल्या आहेत. मात्र अंतिम परीक्षा ही मुसळधार पावसाच्या दिवसांतच होणार असून, प्रशासनाच्या दाव्यांची खरी कसोटी तेव्हाच लागणार आहे. सध्या तरी मुंबईकरांसाठी संदेश असा आहे की, यंदा पावसाळ्याचे ‘टेन्शन’ काही प्रमाणात कमी होण्याची शक्यता नक्कीच दिसत आहे.
About the Author
