सोलापूर : महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळाने प्रवाशांसाठी महत्त्वाचा निर्णय जाहीर केला असून महिला, ज्येष्ठ नागरिक आणि अमृत ज्येष्ठ नागरिक यांच्यासाठी एनसीएमसी स्मार्ट कार्ड अनिवार्य करण्यात येणार आहे. शासनाकडून मिळणाऱ्या प्रवास सवलतींचा लाभ पुढेही सुरू ठेवायचा असेल, तर संबंधित लाभार्थ्यांनी निर्धारित मुदतीपूर्वी स्मार्ट कार्ड काढून ते कार्यान्वित करणे आवश्यक आहे. राज्य सरकारच्या या निर्णयामुळे एसटीची तिकीट व्यवस्था अधिक पारदर्शक, डिजिटल आणि सुलभ करण्याचा प्रयत्न केला जात आहे.
सोलापूर विभागातही एनसीएमसी स्मार्ट कार्डसाठी नोंदणीला चांगला प्रतिसाद मिळत असून हजारो प्रवाशांनी आतापर्यंत अर्ज केले आहेत. एसटी प्रशासनाकडून विविध आगारांमध्ये तसेच अधिकृत नोंदणी केंद्रांवर कार्ड वितरण आणि नोंदणी प्रक्रिया वेगाने सुरू आहे. त्यामुळे महिला, ज्येष्ठ नागरिक आणि इतर पात्र लाभार्थ्यांनी शेवटच्या क्षणाची वाट न पाहता लवकरात लवकर नोंदणी करण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे.
कोणासाठी स्मार्ट कार्ड अनिवार्य?
प्रवासी गटांना सवलतीच्या प्रवासासाठी एनसीएमसी स्मार्ट कार्ड आवश्यक असेल.
- महिला प्रवासी (महिला सन्मान योजनेअंतर्गत 50 टक्के सवलत)
- 65 ते 75 वर्षे वयोगटातील ज्येष्ठ नागरिक
- 75 वर्षांवरील अमृत ज्येष्ठ नागरिक
- काही विद्यार्थी प्रवास योजना
- दिव्यांग आणि शासनाच्या विविध प्रवासी सवलत योजनांचे पात्र लाभार्थी
या प्रवाशांकडे स्मार्ट कार्ड नसल्यास सवलतीच्या तिकिटाऐवजी पूर्ण भाडे आकारले जाऊ शकते, अशी माहिती परिवहन विभागाने दिली आहे.
एनसीएमसी स्मार्ट कार्ड म्हणजे काय?
एनसीएमसी म्हणजे हे एक डिजिटल स्मार्ट कार्ड असून याच्या माध्यमातून एसटीचे तिकीट काढणे, प्रवास सवलतींची नोंद ठेवणे आणि रोख रकमेविना व्यवहार करणे शक्य होणार आहे. भविष्यात सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्थेमध्ये एकसमान डिजिटल पेमेंट प्रणाली विकसित करण्याच्या दृष्टीनेही हा महत्त्वाचा टप्पा मानला जात आहे.
कार्डचे फायदे
एनसीएमसी स्मार्ट कार्डमुळे अनेक सुविधा उपलब्ध होणार आहेत.
- सवलतीचे तिकीट मिळण्याची प्रक्रिया अधिक पारदर्शक होईल.
- रोख रक्कम किंवा सुट्ट्या पैशांची गरज कमी होईल.
- कार्डमध्ये वॉलेट सुविधा उपलब्ध असेल.
- यूपीआय किंवा रोख रक्कम वापरून कार्ड रिचार्ज करता येईल.
- प्रवासाची डिजिटल नोंद राहील.
- शासनाच्या सवलती योग्य लाभार्थ्यांपर्यंत पोहोचतील.
एसटी प्रशासनाच्या मते, या प्रणालीमुळे गैरवापराला आळा बसण्यास मदत होईल आणि तिकीट वितरण अधिक आधुनिक होईल.
कार्डसाठी किती शुल्क?
नवीन एनसीएमसी स्मार्ट कार्डसाठी 199 रुपये शुल्क निश्चित करण्यात आले आहे. जुने स्मार्ट कार्ड जमा करणाऱ्या प्रवाशांना कमी शुल्कात नवीन कार्ड मिळू शकते. नोंदणी पूर्ण झाल्यानंतर साधारण 30 दिवसांच्या आत कार्ड उपलब्ध करून दिले जाणार आहे.
कोणती कागदपत्रे लागतील?
पात्र लाभार्थ्यांनी खालील कागदपत्रे सोबत ठेवावीत.
- आधार कार्ड
- संबंधित सवलतीसाठी आवश्यक ओळखपत्र
- विद्यार्थ्यांसाठी सरल क्रमांक
- दिव्यांगांसाठी यूडीआयडी कार्ड
- आवश्यक असल्यास मोबाईल क्रमांक व छायाचित्र
नोंदणीदरम्यान संबंधित श्रेणीनुसार कागदपत्रांची पडताळणी केली जाणार आहे.
राज्यभरात मोठ्या प्रमाणावर नोंदणी
राज्यात एनसीएमसी स्मार्ट कार्ड नोंदणीला मोठा प्रतिसाद मिळत आहे. परिवहन विभागाच्या माहितीनुसार, लाखो नागरिकांनी आतापर्यंत नोंदणी केली असून मोठ्या संख्येने कार्ड कार्यान्वित करण्यात आले आहेत. उर्वरित कार्डधारकांनीही शक्य तितक्या लवकर प्रक्रिया पूर्ण करावी, असे आवाहन प्रशासनाने केले आहे. राज्यभरात चार हजारांहून अधिक नोंदणी व वितरण केंद्रांमधून ही सेवा उपलब्ध करून देण्यात आली आहे.
काय करावे?
पात्र प्रवाशांनी आपल्या जवळच्या एसटी आगारात किंवा अधिकृत नोंदणी केंद्रात जाऊन एनसीएमसी स्मार्ट कार्डसाठी अर्ज करावा. शेवटच्या दिवसांत गर्दी वाढण्याची शक्यता असल्याने लवकर नोंदणी करणे अधिक सोयीचे ठरणार आहे. कार्ड कार्यान्वित झाल्यानंतरच सवलतीच्या प्रवासाचा लाभ सुरळीतपणे मिळू शकेल.
परिवहन विभागाने स्पष्ट केले आहे की, लागू होणाऱ्या या नव्या नियमामुळे डिजिटल तिकीट व्यवस्था अधिक सक्षम होईल. तसेच महिला, ज्येष्ठ नागरिक आणि इतर लाभार्थ्यांना शासनाच्या प्रवास सवलती पारदर्शक पद्धतीने देणे शक्य होईल. त्यामुळे पात्र प्रवाशांनी मुदतीपूर्वी स्मार्ट कार्ड घेऊन ते सक्रिय करून ठेवावे, असे आवाहन करण्यात आले आहे.
About the Author
