मुंबई : राज्यात बंदी घालण्यात आलेल्या गुटखा, पान मसाला आणि तंबाखूजन्य पदार्थांच्या अवैध उत्पादन, साठवणूक व विक्रीविरोधात महाराष्ट्र अन्न व औषध प्रशासन (एफडीए) विभागाने मोठी मोहीम हाती घेतली आहे. गेल्या सहा दिवसांत राज्यभरात तब्बल 203 ठिकाणी छापेमारी करण्यात आली असून, या कारवाईत 102 जणांना अटक करण्यात आली आहे. तसेच नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्या 68 दुकाने, हॉटेल्स आणि व्यावसायिक आस्थापनांवर कारवाई करून ती बंद करण्यात आली आहेत.
राज्यातील नागरिकांच्या आरोग्याशी खेळ करणाऱ्या अवैध तंबाखू व्यवसायावर लगाम घालण्यासाठी एफडीएने ही मोहीम अधिक तीव्र केली आहे. विशेष म्हणजे, आयएएस अधिकारी तुकाराम मुंढे यांनी अन्न व औषध प्रशासन आयुक्तपदाची जबाबदारी स्वीकारल्यानंतर विभागाच्या कारवाईचा वेग वाढला आहे. पदभार स्वीकारल्यानंतर त्यांनी राज्यभरातील अधिकाऱ्यांना स्पष्ट निर्देश देत बंदी असलेल्या तंबाखूजन्य पदार्थांच्या उत्पादन, वाहतूक, साठवणूक आणि विक्रीमध्ये सहभागी असलेल्या व्यक्तींविरोधात कठोर कारवाई करण्याचे आदेश दिले आहेत.
एफडीएच्या माहितीनुसार, छापेमारीदरम्यान मोठ्या प्रमाणावर गुटखा, पान मसाला, सुगंधी सुपारी आणि इतर प्रतिबंधित तंबाखूजन्य पदार्थ जप्त करण्यात आले. अनेक ठिकाणी हे पदार्थ गुप्त गोदामांमध्ये साठवून ठेवण्यात आले होते, तर काही ठिकाणी किरकोळ विक्रेत्यांमार्फत त्यांची विक्री सुरू असल्याचे आढळून आले. या कारवाईमुळे राज्यातील अवैध तंबाखू व्यापाराला मोठा धक्का बसल्याचे मानले जात आहे.
अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, गुटखा आणि पान मसाल्यावरील बंदी असूनही काही व्यावसायिक नफ्याच्या लालसेपोटी या पदार्थांची बेकायदेशीर विक्री करत आहेत. त्यामुळे तरुण पिढी आणि विद्यार्थ्यांमध्ये तंबाखूजन्य पदार्थांचे व्यसन वाढण्याचा धोका निर्माण होत आहे. या पार्श्वभूमीवर प्रशासनाने कठोर भूमिका घेतली असून, दोषींना कोणतीही सवलत दिली जाणार नाही, असा इशाराही देण्यात आला आहे.
तुकाराम मुंढे यांनी विभागीय अधिकाऱ्यांसोबत घेतलेल्या बैठकीत सार्वजनिक आरोग्याला धोका निर्माण करणाऱ्या कोणत्याही बेकायदेशीर कृत्याविरोधात शून्य सहनशीलतेचे धोरण अवलंबण्याचे निर्देश दिले आहेत. नागरिकांच्या आरोग्याचे संरक्षण ही प्रशासनाची प्राथमिक जबाबदारी असून, त्यासाठी आवश्यक त्या सर्व उपाययोजना राबविण्यात येणार असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले आहे.
एफडीएच्या या मोहिमेत स्थानिक प्रशासन, पोलीस यंत्रणा आणि इतर संबंधित विभागांचेही सहकार्य घेतले जात आहे. राज्यातील विविध जिल्ह्यांमध्ये संयुक्त पथके तयार करून अचानक छापेमारी केली जात आहे. यामुळे अवैध व्यवसाय करणाऱ्यांमध्ये भीतीचे वातावरण निर्माण झाले आहे.
आरोग्य तज्ज्ञांच्या मते, गुटखा आणि पान मसाल्याच्या सेवनामुळे तोंडाचा कर्करोग, दात व हिरड्यांचे आजार, हृदयविकार आणि इतर गंभीर आरोग्य समस्या उद्भवू शकतात. महाराष्ट्र सरकारने याच कारणास्तव या पदार्थांवर बंदी घातली आहे. मात्र, बंदीनंतरही काही ठिकाणी त्यांची गुप्तपणे विक्री सुरू असल्याचे वेळोवेळी समोर येत आहे.
एफडीएने नागरिकांनाही या मोहिमेत सहभागी होण्याचे आवाहन केले आहे. आपल्या परिसरात गुटखा, पान मसाला किंवा इतर प्रतिबंधित तंबाखूजन्य पदार्थांची विक्री होत असल्याची माहिती मिळाल्यास ती प्रशासनाला कळवावी, असे आवाहन करण्यात आले आहे. नागरिकांच्या सहकार्यामुळे अशा अवैध व्यवसायांवर अधिक प्रभावीपणे कारवाई करणे शक्य होणार असल्याचे अधिकाऱ्यांनी सांगितले.
राज्यात सुरू असलेल्या या व्यापक कारवाईमुळे बंदी असलेल्या तंबाखूजन्य पदार्थांच्या अवैध व्यापाराला आळा बसण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे. आगामी काळातही ही मोहीम अधिक जोमाने सुरू ठेवण्यात येणार असून, सार्वजनिक आरोग्याला धोका निर्माण करणाऱ्या कोणत्याही व्यक्ती किंवा आस्थापनाविरोधात कठोर कायदेशीर कारवाई केली जाईल, असा इशारा एफडीएने दिला आहे.
About the Author
