सांगोला प्रतिनिधी : विद्यार्थ्यांच्या शैक्षणिक जडणघडणीत ग्रंथालयाची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची असून, अभ्यासक्रमाबरोबरच अवांतर वाचनाची सवय विद्यार्थ्यांच्या व्यक्तिमत्त्व विकासाला दिशा देते. ग्रंथालय हे केवळ पुस्तके उपलब्ध करून देणारे ठिकाण नसून विद्यार्थ्यांच्या ज्ञानवृद्धीचे आणि प्रगतीचे केंद्र आहे, असे प्रतिपादन डॉ. स्वाती लोकरे यांनी केले. फॅबटेक शिक्षण समूहाच्या वतीने एस. आर. रंगनाथन यांच्या जयंतीनिमित्त आयोजित ग्रंथालय दिन कार्यक्रमात बोलत होत्या.
फॅबटेकच्या विविध शैक्षणिक संस्थांमध्ये ग्रंथालय दिन उत्साहपूर्ण वातावरणात साजरा करण्यात आला. कार्यक्रमादरम्यान विद्यार्थ्यांना ग्रंथालयाचे महत्त्व, वाचन संस्कृतीची गरज तसेच बदलत्या डिजिटल युगात ग्रंथालयाची भूमिका याबाबत मार्गदर्शन करण्यात आले. विद्यार्थ्यांनी अभ्यासक्रमातील पुस्तकांबरोबरच विविध विषयांवरील संदर्भग्रंथ, चरित्रे, साहित्य, विज्ञान, तंत्रज्ञान आणि चालू घडामोडींवरील पुस्तके वाचण्याचे आवाहन यावेळी करण्यात आले.
कार्यक्रमाच्या सुरुवातीला एस. आर. रंगनाथन यांच्या प्रतिमेचे पूजन महाविदयालयाचे प्राचार्य डॉ.रविद्र शेडगे याचा हस्ते करण्यात आले. ग्रंथालय शास्त्राच्या विकासात रंगनाथन यांनी दिलेल्या योगदानाची माहिती उपस्थितांना देण्यात आली. त्यांच्या कार्यामुळे भारतातील ग्रंथालय चळवळीला व्यापक दिशा मिळाली असून, विद्यार्थ्यांमध्ये वाचनाची आवड निर्माण करण्यासाठी त्यांच्या विचारांचे आजही महत्त्व असल्याचे वक्त्यांनी नमूद केले.
डॉ. स्वाती लोकरे यांनी आपल्या मार्गदर्शनपर भाषणात विद्यार्थ्यांच्या आयुष्यात वाचनाचे महत्त्व स्पष्ट केले. नियमित वाचनामुळे विद्यार्थ्यांची विचार करण्याची क्षमता विकसित होते. एखाद्या विषयाकडे वेगवेगळ्या दृष्टिकोनातून पाहण्याची सवय लागते. पुस्तकांच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांना केवळ माहिती मिळत नाही, तर त्या माहितीचे आकलन, विश्लेषण आणि त्यावर स्वतःचे मत मांडण्याची क्षमता विकसित होते. त्यामुळे प्रत्येक विद्यार्थ्याने आपल्या दैनंदिन जीवनात वाचनासाठी निश्चित वेळ देणे आवश्यक आहे.
आजच्या डिजिटल युगात मोबाईल, इंटरनेट आणि विविध ऑनलाइन माध्यमांमुळे माहिती सहज उपलब्ध होत असली तरी पुस्तकांचे महत्त्व कमी झालेले नाही. इंटरनेटवर मिळणाऱ्या माहितीची विश्वासार्हता तपासणे आवश्यक असते. त्याउलट संदर्भग्रंथ, संशोधनपर पुस्तके आणि दर्जेदार साहित्य विद्यार्थ्यांना विषयाची सखोल समज देतात. त्यामुळे पारंपरिक ग्रंथालय आणि आधुनिक डिजिटल साधने यांचा योग्य समन्वय साधणे ही काळाची गरज असल्याचेही त्यांनी सांगितले.
कार्यक्रमाच्या निमित्ताने विद्यार्थ्यांना ग्रंथालयातील विविध सुविधा आणि उपलब्ध संदर्भसाहित्याची माहिती देण्यात आली. विविध शाखांतील विद्यार्थ्यांनी कार्यक्रमात उत्स्फूर्त सहभाग घेतला. ग्रंथालयाचा नियमित वापर करणाऱ्या विद्यार्थ्यांना अधिकाधिक वाचनासाठी प्रोत्साहित करण्यात आले. तसेच अभ्यासाबरोबरच स्पर्धा परीक्षा, व्यक्तिमत्त्व विकास, सामान्य ज्ञान आणि कौशल्यविकासासाठी ग्रंथालयातील साहित्याचा उपयोग करण्याचे आवाहन करण्यात आले.
फॅबटेक शिक्षण समूहामध्ये विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण विकासावर भर दिला जात असून, शैक्षणिक गुणवत्तेसोबतच वाचन, संशोधन आणि सर्जनशील विचारांना प्रोत्साहन देण्यासाठी विविध उपक्रम राबविले जातात. ग्रंथालय दिनाच्या निमित्ताने आयोजित कार्यक्रम हा त्याच उपक्रमांचा एक भाग असल्याचे सांगण्यात आले.
विद्यार्थ्यांमध्ये वाचनाची आवड निर्माण करण्यासाठी केवळ ग्रंथालय दिनापुरते मर्यादित न राहता वर्षभर विविध उपक्रम राबविण्याची गरज आहे. पुस्तक प्रदर्शन, वाचन स्पर्धा, पुस्तक परिचय, लेखकांशी संवाद, चर्चासत्रे आणि वाचन प्रेरणा अभियान यांसारख्या उपक्रमांमुळे विद्यार्थ्यांना पुस्तकांशी जोडता येते. अशा उपक्रमांमधून विद्यार्थ्यांच्या ज्ञानाचा विस्तार होण्याबरोबरच त्यांचा आत्मविश्वासही वाढतो.
कार्यक्रमात उपस्थित मान्यवरांनी विद्यार्थ्यांना शिक्षणासोबतच सातत्याने वाचन करण्याचा संदेश दिला. बदलत्या तंत्रज्ञानाच्या काळात विद्यार्थ्यांनी माहितीचे केवळ ग्राहक न बनता तिचे चिकित्सक विश्लेषण करणारे सुजाण नागरिक बनले पाहिजे. त्यासाठी ग्रंथालय आणि वाचनसंस्कृती महत्त्वाची भूमिका बजावू शकते, असा सूर कार्यक्रमातून व्यक्त झाला.
ग्रंथालय दिनाच्या निमित्ताने फॅबटेकमध्ये झालेल्या या उपक्रमामुळे विद्यार्थ्यांमध्ये वाचनाविषयी सकारात्मक वातावरण निर्माण झाले. शिक्षणाच्या प्रवासात पुस्तकांना मित्र मानून नियमित वाचन करण्याचा संकल्प विद्यार्थ्यांनी करावा, असा संदेश कार्यक्रमातून देण्यात आला. ज्ञान, विचार आणि व्यक्तिमत्त्व विकासासाठी ग्रंथालय हे विद्यार्थ्यांचे कायमस्वरूपी ज्ञानकेंद्र ठरू शकते, हे या कार्यक्रमातून अधोरेखित झाले.
About the Author
