दक्षिण अमेरिकेतील देश व्हेनेझुएल येथे झालेल्या भीषण भूकंपानंतर मोठ्या प्रमाणावर हानी झाल्याचे वृत्त समोर येत आहे. इमारती कोसळणे, रस्ते उखडणे आणि वीज-पुरवठा खंडित होणे अशा परिस्थितीत लाखो नागरिक अडचणीत सापडले आहेत. या पार्श्वभूमीवर भारताने तत्काळ मदतीचा हात पुढे करत ‘ऑपरेशन अमिस्ताद’ सुरू केले असून मानवतावादी मदतीचा पहिला ताफा विशेष लष्करी विमानातून रवाना करण्यात आला आहे.
भारताचे परराष्ट्र व्यवहार मंत्री एस.जयशंकर यांनी या मदत मोहिमेबाबत अधिकृत माहिती दिली. त्यांनी सांगितले की भारत नेहमीच जागतिक आपत्तीच्या वेळी मित्रदेशांच्या पाठीशी उभा राहतो आणि व्हेनेझुएलातील या संकटातही भारत आपली जबाबदारी पार पाडत आहे.
‘ऑपरेशन अमिस्ताद’चा अर्थ आणि उद्देश
‘अमिस्ताद’ हा स्पॅनिश शब्द असून त्याचा अर्थ ‘मैत्री’ असा होतो. या मोहिमेचे नावच भारताच्या परराष्ट्र धोरणातील मानवतावादी दृष्टिकोन स्पष्ट करते. भूकंपानंतर व्हेनेझुएलामध्ये अन्नधान्य, औषधे, तात्पुरते निवास तंबू आणि वैद्यकीय साहित्य यांची तीव्र कमतरता निर्माण झाली आहे. भारताने या गरजा लक्षात घेऊन तातडीने मदत पाठवण्याचा निर्णय घेतला.
पहिल्या टप्प्यात पाठवण्यात आलेल्या मदतीमध्ये आपत्कालीन औषधसाठा, सलाइन, इंजेक्शन, पाणी शुद्धीकरण यंत्रणा, ब्लँकेट्स, तंबू, पोर्टेबल लाईट्स आणि बचाव उपकरणांचा समावेश आहे. याशिवाय आपत्ती व्यवस्थापनासाठी प्रशिक्षित पथकही या मोहिमेत सहभागी होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
C-17 ग्लोबमास्टर विमानातून मदत रवाना
ही संपूर्ण मदत भारतीय हवाई दलाच्या अत्याधुनिक C-17 ग्लोबमास्टर III या विमानातून पाठवण्यात आली आहे. या विमानाची मोठी वहन क्षमता आणि लांब पल्ल्याची उड्डाण क्षमता यामुळे ते आंतरराष्ट्रीय मदत मोहिमांसाठी अत्यंत उपयुक्त मानले जाते.
दिल्लीजवळील हवाई तळावरून हे विमान रवाना झाले असून ते थेट व्हेनेझुएलाकडे मार्गस्थ झाले आहे. या विमानात टनांमध्ये मदत साहित्य लोड करण्यात आले आहे. अधिकाऱ्यांच्या म्हणण्यानुसार, गरज भासल्यास पुढील काही दिवसांत आणखी मदत विमानांच्या फेऱ्या वाढवल्या जातील.
भूकंपानंतरची परिस्थिती गंभीर
व्हेनेझुएलामध्ये झालेल्या भूकंपाची तीव्रता मोठी असल्याने अनेक शहरांमध्ये मोठे नुकसान झाले आहे. ग्रामीण भागात संपर्क तुटल्याने बचावकार्य अडचणीत आले आहे. रुग्णालयांवर ताण वाढला असून अनेक ठिकाणी वैद्यकीय सुविधा अपुऱ्या पडत आहेत.
स्थानिक प्रशासन आणि आंतरराष्ट्रीय मदत संस्था मिळून बचावकार्य करत आहेत, मात्र भौगोलिक अडचणी आणि पायाभूत सुविधांच्या नुकसानीमुळे मदत पोहोचवणे कठीण झाले आहे. अशा परिस्थितीत भारताची ही तातडीची मदत अत्यंत महत्त्वाची मानली जात आहे.
भारताची मानवतावादी भूमिका
भारताने यापूर्वीही नेपाळ भूकंप, तुर्की-सीरिया आपत्ती, आफ्रिकेतील दुष्काळ आणि इतर नैसर्गिक आपत्तींमध्ये मदत पुरवली आहे. ‘वसुधैव कुटुंबकम्’ या तत्त्वावर आधारित भारताची परराष्ट्र नीती नेहमीच जागतिक सहकार्यावर भर देते.
‘ऑपरेशन अमिस्ताद’ हे त्याच परंपरेचा पुढचा टप्पा मानला जात आहे. भारत केवळ आर्थिक किंवा राजनैतिक मदत देत नाही, तर थेट ग्राउंड लेव्हलवर जाऊन मदत पोहोचवण्यावर भर देतो. त्यामुळे अनेक देश भारताच्या या भूमिकेचे कौतुक करतात.
परराष्ट्र मंत्रालयाची भूमिका
परराष्ट्र मंत्रालयाने दिलेल्या माहितीनुसार, व्हेनेझुएलाच्या सरकारशी सतत संपर्क ठेवण्यात आला आहे. मदतीचे वितरण योग्य ठिकाणी आणि गरजूंना पोहोचावे यासाठी दोन्ही देशांमध्ये समन्वय सुरू आहे. भारतीय दूतावासही स्थानिक प्रशासनाशी समन्वय साधून परिस्थितीवर लक्ष ठेवून आहे.
एस जयशंकर यांनी सांगितले की, “भारत संकटाच्या काळात मित्रदेशांसोबत उभा राहतो. ही केवळ मदत नाही, तर मानवतेच्या नात्याची अभिव्यक्ती आहे.”
पुढील टप्प्याची तयारी
सूत्रांच्या माहितीनुसार, गरज भासल्यास भारत आणखी वैद्यकीय पथके, अभियंते आणि आपत्ती व्यवस्थापन तज्ञ पाठवण्याची तयारी करत आहे. तसेच, पुनर्बांधणीच्या टप्प्यातही भारत तांत्रिक मदत देऊ शकतो.
‘ऑपरेशन अमिस्ताद’चा दुसरा टप्पा लवकरच सुरू होण्याची शक्यता आहे, ज्यामध्ये अधिक मोठ्या प्रमाणावर मदत साहित्य पाठवले जाईल. भारतीय नौदल आणि हवाई दल दोन्ही पर्यायांचा विचार करण्यात येत आहे.
आंतरराष्ट्रीय प्रतिसाद
भारताच्या या मदत मोहिमेचे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर स्वागत केले जात आहे. अनेक देशांनी भारताच्या तत्परतेचे कौतुक केले असून व्हेनेझुएलाच्या नागरिकांसाठी ही मदत अत्यंत महत्त्वाची ठरत आहे.
निष्कर्ष
व्हेनेझुएलातील भूकंपाने निर्माण केलेले संकट गंभीर असले तरी भारताची तातडीची मदत या परिस्थितीत मोठा आधार ठरत आहे. ‘ऑपरेशन अमिस्ताद’ हे केवळ मदत अभियान नसून, जागतिक पातळीवरील मानवतेचे आणि मैत्रीचे प्रतीक बनले आहे. भारताच्या या पुढाकारामुळे हजारो जीव वाचण्याची आशा व्यक्त केली जात आहे आणि आंतरराष्ट्रीय सहकार्याला नवे बळ मिळाले आहे.
About the Author
