सांगोला प्रतिनिधी : सांगोला शहरालगतच्या माण नदीपात्रातून कोणतीही शासकीय रॉयल्टी न भरता तसेच आवश्यक परवानगी न घेता बेकायदेशीररीत्या वाळू उपसा करून तिची वाहतूक करणाऱ्या वाहनावर सांगोला पोलिसांनी पहाटेच्या सुमारास धडक कारवाई केली. या कारवाईत पोलिसांनी सुमारे एक ब्रास वाळूसह अशोक लेलंड कंपनीचा ‘दोस्त’ मॉडेलचा चारचाकी टेम्पो जप्त केला. जप्त करण्यात आलेल्या मुद्देमालाची एकूण किंमत तब्बल ६ लाख ७ हजार रुपये असल्याची माहिती पोलिसांनी दिली.
माण नदीपात्रातून सुरू असलेल्या अवैध वाळू उपशामुळे पर्यावरणाचा ऱ्हास होण्याबरोबरच शासनाच्या महसुलाचेही नुकसान होत असल्याने प्रशासनाकडून अशा प्रकारच्या कारवायांना आळा घालण्यासाठी प्रयत्न सुरू आहेत. त्याच पार्श्वभूमीवर सांगोला पोलिसांनी ही कारवाई केली असून, या प्रकरणामुळे अवैध वाळू वाहतूक करणाऱ्यांमध्ये खळबळ उडाली आहे.
पोलिसांनी दिलेल्या माहितीनुसार, पहाटे सुमारे २.०५ वाजता सांगोला शहरातील साठेनगर ते मार्केट यार्डकडे जाणाऱ्या रस्त्यावर, डोंबे हॉस्पिटलकडे जाणाऱ्या मार्गाजवळील कोपटे वस्ती परिसरात ही कारवाई करण्यात आली. या परिसरातील माण नदीपात्रातून संशयास्पदरीत्या वाळू वाहतूक करणारे एक वाहन पोलिसांच्या निदर्शनास आले. पोलिसांनी वाहनाची तपासणी केली असता त्याच्या मागील हौद्यात अंदाजे एक ब्रास वाळू भरलेली आढळून आली.
वाहन चालकाकडे वाळू वाहतुकीसंदर्भातील आवश्यक कागदपत्रे आणि परवानगीबाबत चौकशी करण्यात आली. मात्र, सदर वाळूसाठी शासनाची कोणत्याही प्रकारची रॉयल्टी भरलेली नसल्याचे तसेच वाळू उपसा व वाहतुकीसाठी आवश्यक परवानगी घेतलेली नसल्याचे तपासात समोर आले. त्यामुळे पोलिसांनी तत्काळ वाहन आणि वाळू ताब्यात घेतली.
या प्रकरणात अमित अनिल पवार याच्याविरुद्ध सांगोला पोलीस ठाण्यात गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे. याप्रकरणी गुन्हा क्रमांक ७१५/२०२६ अन्वये भारतीय न्याय संहितेच्या कलम ३०३(२) तसेच पर्यावरण संरक्षण अधिनियमातील कलम ९ व १५ प्रमाणे गुन्हा नोंदविण्यात आला आहे.
पोलिसांच्या प्राथमिक तपासानुसार, नदीपात्रातून बेकायदेशीररीत्या वाळूचा उपसा करून ती कोणतीही शासकीय रॉयल्टी न भरता आर्थिक फायद्यासाठी वाहतूक केली जात असल्याचा आरोप आहे. नदीपात्रातून अनधिकृतपणे वाळू काढल्यामुळे नदीच्या नैसर्गिक प्रवाहावर, पात्राच्या रचनेवर आणि पर्यावरणीय संतुलनावर विपरीत परिणाम होण्याची शक्यता असते. त्यामुळे अशा प्रकारच्या अवैध उत्खननाविरोधात प्रशासनाकडून कठोर कारवाई होणे आवश्यक असल्याचे नागरिकांकडून सांगण्यात येत आहे.
या कारवाईदरम्यान पोलिसांनी ६ लाख रुपये किमतीचा अशोक लेलंड कंपनीचा दोस्त मॉडेलचा टेम्पो आणि अंदाजे ७ हजार रुपये किमतीची एक ब्रास वाळू असा एकूण ६ लाख ७ हजार रुपयांचा मुद्देमाल जप्त केला आहे. वाहन जप्त केल्याने अवैध वाळू वाहतुकीला आर्थिक धक्का बसला असून, या प्रकरणातील पुढील तपासात वाळूचा स्रोत, वाहतुकीमागील उद्देश आणि या व्यवहारात अन्य कोणी सहभागी आहे का, याचा तपास केला जाण्याची शक्यता आहे.
या प्रकरणी पोकों/९६७ गणेश सावळाराम काळे यांनी सरकारतर्फे सांगोला पोलीस ठाण्यात फिर्याद दिली आहे. गुन्हा दाखल करण्याची कार्यवाही पोना/६८ माळी यांनी केली असून, या प्रकरणाचा पुढील तपास पोहेकॉ/१३८ भोसले करीत आहेत.
दरम्यान, सांगोला शहर आणि तालुक्यातील विविध नदीपात्रांमध्ये वाळू उपशाबाबत यापूर्वीही नागरिकांकडून तक्रारी करण्यात आल्या आहेत. नदीपात्रातील वाळूचा अनधिकृत उपसा थांबविण्यासाठी महसूल विभाग, पोलीस प्रशासन आणि संबंधित यंत्रणांनी संयुक्तपणे नियमित तपासणी व गस्त वाढवावी, अशी मागणी स्थानिक नागरिकांकडून होत आहे.
वाळू हा बांधकाम क्षेत्रासाठी महत्त्वाचा नैसर्गिक स्रोत असला तरी त्याचा अनियंत्रित आणि बेकायदेशीर उपसा झाल्यास नदीपात्राची भौगोलिक रचना बदलू शकते. त्यामुळे शासनाच्या नियमांचे उल्लंघन करून होणाऱ्या वाळू उत्खननावर नियंत्रण ठेवणे गरजेचे आहे. अधिकृत परवानगी आणि शासनाची रॉयल्टी न भरता वाळू वाहतूक करणाऱ्यांवर कठोर कारवाई झाल्यास अशा प्रकारच्या अवैध व्यवसायाला आळा बसण्यास मदत होऊ शकते.
माण नदीपात्रातून अवैधरीत्या वाळू उपसा करून वाहतूक करणाऱ्या टेम्पोवर सांगोला पोलिसांनी केलेली ही कारवाई त्यामुळे महत्त्वाची मानली जात आहे. पहाटेच्या वेळी करण्यात आलेल्या या कारवाईमुळे अवैध वाळू वाहतुकीचे जाळे चालविणाऱ्यांमध्ये चिंता निर्माण झाली आहे. नदीपात्रातील अनधिकृत उत्खनन रोखण्यासाठी आगामी काळातही अशाच प्रकारच्या सातत्यपूर्ण कारवाया होणे आवश्यक असल्याची चर्चा नागरिकांमध्ये सुरू आहे.
About the Author
