नवी दिल्ली : कोरोना महामारीनंतर जगभरात निर्माण झालेली अस्थिरता, त्यानंतर सुरू झालेली युद्धे आणि वाढत चाललेले ऊर्जा संकट यामुळे मागील अनेक दशकांतील विकास धोक्यात येऊ शकतो, असा गंभीर इशारा पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी दिला आहे. नेदरलँड्समधील द हेग येथे भारतीय समुदायाला संबोधित करताना मोदींनी जागतिक परिस्थितीबाबत चिंता व्यक्त केली. सध्या जग एका अतिशय संवेदनशील टप्प्यावर उभे असून, योग्य वेळी उपाययोजना केल्या नाहीत तर लाखो लोक पुन्हा गरिबीच्या खाईत जाऊ शकतात, असे त्यांनी स्पष्ट केले.
भारतीय समुदायाला संबोधित करताना पंतप्रधान मोदी म्हणाले की, “आज संपूर्ण मानवतेसमोर अनेक मोठी आव्हानं उभी आहेत. काही वर्षांपूर्वी जगाने कोरोना महामारीचा मोठा फटका सहन केला. त्या संकटातून जग बाहेर पडत असतानाच अनेक भागांत युद्धांची ठिणगी पडली. त्यानंतर आता ऊर्जा संकटाने जगासमोर नवं आव्हान निर्माण केलं आहे. ही परिस्थिती लवकर सुधारली नाही, तर मागील अनेक दशकांतील विकास आणि उपलब्धी धोक्यात येऊ शकतात.”
मोदी यांनी सांगितले की, कोरोना महामारीमुळे अनेक देशांच्या अर्थव्यवस्थांना मोठा धक्का बसला होता. लाखो लोक बेरोजगार झाले, उद्योगधंदे बंद पडले आणि अनेक देश आर्थिक संकटात अडकले. त्यातून सावरण्याचा प्रयत्न सुरू असतानाच युद्धजन्य परिस्थिती निर्माण झाली. विशेषतः पश्चिम आशियातील वाढते संघर्ष, रशिया-युक्रेन युद्ध आणि तेल उत्पादक प्रदेशांतील अस्थिरता यामुळे जागतिक पुरवठा साखळीवर मोठा परिणाम झाला आहे.
ऊर्जा संकटामुळे जगासमोर नवं आव्हान
पंतप्रधान मोदी यांनी ऊर्जा सुरक्षेच्या मुद्द्यावर विशेष भर दिला. त्यांनी सांगितले की, ऊर्जा हा कोणत्याही देशाच्या विकासाचा कणा असतो. मात्र, जागतिक स्तरावर वाढलेल्या तणावामुळे कच्च्या तेलाच्या किमती सातत्याने वाढत आहेत. याचा थेट परिणाम इंधन दर, वाहतूक खर्च आणि महागाईवर होत आहे. परिणामी अनेक देशांच्या अर्थव्यवस्थांवर मोठा ताण निर्माण झाला आहे.
मोदी म्हणाले की, “ऊर्जा संकट हे केवळ इंधनापुरतं मर्यादित नाही. याचा परिणाम अन्नसुरक्षा, उद्योग, रोजगार आणि सर्वसामान्यांच्या जीवनमानावर होतो. ऊर्जा महाग झाली की उत्पादन खर्च वाढतो, महागाई वाढते आणि शेवटी त्याचा सर्वात मोठा फटका सामान्य नागरिकांना बसतो.”
त्यांनी जगातील विकसित आणि विकसनशील देशांनी एकत्र येऊन या समस्येवर उपाय शोधण्याचे आवाहन केले. जागतिक सहकार्याशिवाय हे संकट सोडवणे शक्य नाही, असेही त्यांनी स्पष्ट केले.
पश्चिम आशियातील संघर्षामुळे चिंता वाढली
मोदी यांनी पश्चिम आशियातील संघर्षांचा विशेष उल्लेख करत जागतिक ऊर्जा पुरवठ्यावर त्याचा गंभीर परिणाम होत असल्याचे सांगितले. पश्चिम आशिया हा जगातील तेल उत्पादनाचा प्रमुख भाग मानला जातो. या भागात संघर्ष वाढल्यास कच्च्या तेलाचा पुरवठा विस्कळीत होण्याची शक्यता असते. त्यामुळे अनेक देशांच्या ऊर्जा सुरक्षेवर थेट परिणाम होऊ शकतो.
विशेषतः तेलाच्या वाढत्या किमतींमुळे भारतासारख्या मोठ्या आयातदार देशांवर आर्थिक ताण वाढू शकतो. भारत आपल्या गरजेपैकी मोठ्या प्रमाणात कच्चे तेल आयात करतो. त्यामुळे जागतिक बाजारातील बदलांचा थेट परिणाम देशाच्या अर्थव्यवस्थेवर आणि सामान्य नागरिकांच्या खर्चावर होतो.
भारताची भूमिका आणि पर्यायी ऊर्जेवर भर
या संकटाच्या पार्श्वभूमीवर भारत पर्यायी ऊर्जा स्रोतांकडे वेगाने वाटचाल करत असल्याचे मोदी यांनी सांगितले. सौर ऊर्जा, हरित हायड्रोजन, वारा ऊर्जा आणि जैवइंधन यांसारख्या पर्यायांवर भारत मोठ्या प्रमाणावर काम करत आहे. ऊर्जा क्षेत्रात आत्मनिर्भरता वाढवण्यासाठी सरकार विविध योजना राबवत असल्याचेही त्यांनी नमूद केले.
“भारत केवळ स्वतःच्या गरजा भागवण्यासाठी नव्हे, तर जगाच्या ऊर्जा सुरक्षेत योगदान देण्यासाठीही प्रयत्न करत आहे. स्वच्छ आणि शाश्वत ऊर्जेकडे वाटचाल करणे ही काळाची गरज आहे,” असे मोदी म्हणाले.
‘जगाने एकत्र येण्याची गरज’
आपल्या भाषणाच्या शेवटी पंतप्रधान मोदी यांनी जागतिक एकतेचा संदेश दिला. संकटाच्या काळात देशांनी संघर्षाऐवजी सहकार्याचा मार्ग स्वीकारणे गरजेचे असल्याचे त्यांनी सांगितले. “मानवतेसमोरील संकटे कोणत्याही एका देशापुरती मर्यादित नसतात. त्यावर उपाय शोधण्यासाठी जगाने एकत्र येणे आवश्यक आहे,” असे ते म्हणाले.
सध्या वाढते युद्धजन्य वातावरण, ऊर्जा संकट आणि आर्थिक अनिश्चितता यामुळे जागतिक स्तरावर चिंता वाढली आहे. अशा परिस्थितीत पंतप्रधान मोदी यांनी दिलेला हा इशारा महत्त्वाचा मानला जात असून, जागतिक अर्थव्यवस्थेच्या भविष्यासंदर्भात अनेक प्रश्न उपस्थित केले जात आहेत.
About the Author
