महाराष्ट्रात सणासुदीच्या पार्श्वभूमीवर अन्न व औषध प्रशासनाने अन्नसुरक्षा आणि प्रतिबंधित पदार्थांविरोधात राज्यभरात धडक मोहीम सुरू केली आहे. या कारवाईदरम्यान नागपूर विभागात गुटखा, पानमसाला आणि सुगंधित तंबाखूचा मोठा साठा जप्त करण्यात आला. जप्त केलेल्या प्रतिबंधित पदार्थांसह दोन वाहनांची एकूण किंमत सुमारे १२.१० लाख रुपये असल्याची माहिती समोर आली आहे. या प्रकरणात तीन जणांना अटक करण्यात आली असून तीन ठिकाणी गुन्हे दाखल करण्यात आले आहेत.
त्याचवेळी राज्यातील विविध भागांमध्ये अन्नपदार्थांची तपासणी करताना नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्या १४ हॉटेल्स, रेस्टॉरंट्स आणि खाद्य आस्थापनांचे परवाने तत्काळ निलंबित करण्यात आले आहेत. यापैकी सात आस्थापने मुंबईतील आहेत. आणखी १३ आस्थापनांना सुधारणा नोटिसा बजावण्यात आल्या आहेत.
नागपुरात गुटखा-पानमसाल्यावर मोठी कारवाई
FDAच्या राज्यव्यापी मोहिमेचा एक महत्त्वाचा भाग नागपूरमध्ये पाहायला मिळाला. अधिकाऱ्यांनी केलेल्या कारवाईत प्रतिबंधित गुटखा आणि पानमसाला तसेच सुगंधित तंबाखूचा साठा आढळून आला. या पदार्थांची किंमत सुमारे ४.१० लाख रुपये, तर त्यांची वाहतूक करण्यासाठी वापरण्यात आलेल्या दोन वाहनांची किंमत सुमारे ८ लाख रुपये असल्याचे अधिकाऱ्यांनी सांगितले. त्यामुळे या कारवाईची एकूण जप्ती सुमारे १२.१० लाख रुपयांवर पोहोचली.
या प्रकरणी तीन आस्थापनांची तपासणी करण्यात आली. त्यानंतर तीन स्वतंत्र गुन्हे दाखल करून तीन व्यक्तींना अटक करण्यात आली. राज्यात प्रतिबंधित तंबाखूजन्य पदार्थांची निर्मिती, साठवणूक, वाहतूक किंवा विक्री करणाऱ्यांवर कठोर कारवाई केली जात असल्याचे या कारवाईतून स्पष्ट झाले आहे.
मुंबईतील खाद्य आस्थापनांवरही कारवाई
FDAच्या तपासणीचा फटका मुंबईतील अनेक प्रसिद्ध खाद्य आस्थापनांना बसला. मुंबईतील मिलन पंजाब, सद्गुरू स्वीट्स, ऑलिम्पिया कॉफी हाऊस, ब्लिंक कॉमर्स, विश्वास स्वीट्स अँड स्नॅक्स, ए-1 जनरल अँड ड्राय फ्रूट्स आणि नायर हॉस्पिटल कॅन्टीन यांच्यासह विविध आस्थापनांवर कारवाई करण्यात आली. तपासणीमध्ये स्वच्छता, अन्न साठवणूक, कीटक नियंत्रण, अन्न हाताळणी आणि आवश्यक सुरक्षा नियमांशी संबंधित त्रुटी आढळल्याचे FDAकडून सांगण्यात आले.
कुलाब्यातील ऑलिम्पिया कॉफी हाऊसच्या तपासणीत अस्वच्छता, अन्नपदार्थांची अयोग्य साठवणूक, कीटकांचा प्रादुर्भाव आणि अन्न हाताळणीशी संबंधित नियमांचे उल्लंघन आढळल्याचे वृत्त आहे. ग्राहकाच्या तक्रारीनंतरही या आस्थापनाची तपासणी करण्यात आली होती.
नायर हॉस्पिटलच्या कॅन्टीनवरही कठोर कारवाई
मुंबई सेंट्रल येथील नायर हॉस्पिटलच्या कॅन्टीनची तपासणी करताना FDA अधिकाऱ्यांना गंभीर स्वच्छता त्रुटी आढळल्याचे समोर आले. अहवालानुसार, अन्न साठवणुकीच्या परिसरात अस्वच्छता, कीटकांचा प्रादुर्भाव, रेफ्रिजरेटरमध्ये मांसाच्या रक्ताचे अवशेष आणि अन्नसुरक्षा प्रशिक्षणाशी संबंधित त्रुटी आढळल्या. ३५ अन्न हाताळणाऱ्यांपैकी ३४ जणांकडे आवश्यक अन्नसुरक्षा प्रशिक्षण नसल्याचेही तपासणीत नमूद करण्यात आले. रुग्ण आणि नागरिकांच्या आरोग्याच्या दृष्टीने FDAने कॅन्टीनचा परवाना निलंबित केला.
राज्यभर २७ आस्थापनांची तपासणी
१६ सप्टेंबर रोजी राज्यभर करण्यात आलेल्या या विशेष मोहिमेत एकूण २७ हॉटेल्स, रेस्टॉरंट्स आणि ढाब्यांची तपासणी करण्यात आली. यापैकी १४ आस्थापनांचे परवाने निलंबित करण्यात आले, तर १३ आस्थापनांना सुधारणा नोटिसा देण्यात आल्या. ही कारवाई केवळ मुंबई किंवा नागपूरपुरती मर्यादित राहिली नाही. पुणे, कोकण, सांगली, कोल्हापूर, छत्रपती संभाजीनगर, अहिल्यानगर आणि नाशिक रोडसह विविध भागांत खाद्यपदार्थांची तपासणी करण्यात आली.
दूध, खवा आणि माव्यावरही नजर
सणासुदीच्या काळात मिठाई, दूध, खवा, मावा आणि इतर दुग्धजन्य पदार्थांची मागणी वाढते. याच पार्श्वभूमीवर FDAने दुग्धजन्य पदार्थांवरही विशेष लक्ष केंद्रित केले आहे. राज्यभरात सुमारे २,८१३ किलो दुग्धजन्य पदार्थांची किंमत ७.३८ लाख रुपये इतका साठा जप्त करण्यात आल्याचे अधिकृत कारवाईच्या वृत्तांत नमूद करण्यात आले आहे.
कोकण विभागात अस्वच्छ परिस्थितीत वाहतूक किंवा साठवणूक केलेला खवा आणि मावा आढळून आला. काही ठिकाणी तापमान नियंत्रण आणि योग्य लेबलिंगसारख्या नियमांचे पालन झाले नसल्याचे अधिकाऱ्यांच्या निदर्शनास आले.
कारवाई पुढेही सुरू राहणार
FDA आयुक्त तुकाराम मुंढे यांच्या नेतृत्वाखाली अन्नसुरक्षा नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्या आस्थापनांविरोधात कारवाईचा वेग वाढवण्यात आला आहे. प्रतिबंधित गुटखा-तंबाखूजन्य पदार्थ, भेसळयुक्त अन्न, निकृष्ट दर्जाचे खाद्यपदार्थ किंवा अस्वच्छ पद्धतीने अन्नाची निर्मिती व विक्री करणाऱ्यांवर पुढील काळातही कारवाई केली जाणार असल्याचे प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे.
FDAच्या या मोहिमेमुळे सणासुदीच्या काळात बाजारात विक्री होणाऱ्या खाद्यपदार्थांच्या गुणवत्तेचा प्रश्न पुन्हा ऐरणीवर आला आहे. ग्राहकांनी खाद्यपदार्थ खरेदी करताना पॅकिंग, उत्पादन व मुदत समाप्तीची तारीख, लेबलिंग आणि साठवणुकीची स्थिती तपासावी, तसेच संशयास्पद किंवा अस्वच्छ खाद्यपदार्थ आढळल्यास संबंधित यंत्रणेकडे तक्रार करावी, असे आवाहन प्रशासनाकडून करण्यात येत आहे.
एकूणच, नागपुरातील १२.१० लाखांच्या जप्तीपासून मुंबईतील १४ परवाने निलंबित करण्यापर्यंतची FDAची ही राज्यव्यापी मोहीम अन्नसुरक्षा नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्यांसाठी कठोर संदेश देणारी ठरली आहे.
About the Author
