पंढरपूर : आषाढी वारी ही महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक आणि आध्यात्मिक परंपरेचा अविभाज्य भाग मानली जाते. दरवर्षी लाखो वारकरी विठुरायाच्या दर्शनासाठी पायी प्रवास करतात. या लाखो भाविकांच्या आरोग्याची काळजी, सुरक्षितता आणि आवश्यक सुविधा वेळेत उपलब्ध व्हाव्यात या उद्देशाने यंदाच्या आषाढी वारी निमित्त मुख्यमंत्री सचिवालय, मुख्यमंत्री सहायता निधी कक्ष आणि सार्वजनिक आरोग्य विभाग यांच्या संयुक्त विद्यमाने विकसित करण्यात आलेल्या ‘आरोग्यसंपन्न वारी’ या वेब ॲपला अभूतपूर्व प्रतिसाद मिळाला आहे. वारीच्या कालावधीत तब्बल १ लाख ८ हजार ३८ वारकरी भाविकांनी या डिजिटल सेवेचा लाभ घेतल्याची माहिती प्रशासनाने दिली.
यंदाच्या वारीत पारंपरिक व्यवस्थापनाबरोबरच डिजिटल तंत्रज्ञानाचा प्रभावी वापर करण्यात आला. त्यामुळे वारकऱ्यांना आवश्यक आरोग्य सेवा, आपत्कालीन मदत आणि इतर मूलभूत सुविधा मोबाईलवर एका क्लिकवर उपलब्ध झाल्या. या उपक्रमामुळे वारकरी भाविकांचा प्रवास अधिक सुरक्षित, सुलभ आणि नियोजनबद्ध झाला असून, अनेक भाविकांनी या वेब ॲपबाबत समाधान व्यक्त केले आहे.
मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस, उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे, उपमुख्यमंत्री सुनेत्रा अजित पवार, सार्वजनिक आरोग्य व कुटुंब कल्याण मंत्री प्रकाश आबिटकर तसेच आरोग्य राज्यमंत्री मेघना साकोरे-बोर्डीकर यांच्या मार्गदर्शनाखाली हा उपक्रम राबविण्यात आला. वारीत सहभागी होणाऱ्या लाखो भाविकांना तातडीने आरोग्य सुविधा उपलब्ध करून देणे, आपत्कालीन परिस्थितीत जलद प्रतिसाद देणे आणि आरोग्यविषयक माहिती सहज उपलब्ध करून देणे हा या वेब ॲपचा प्रमुख उद्देश होता.
‘आरोग्यसंपन्न वारी’ वेब ॲपमध्ये वारकऱ्यांच्या गरजा लक्षात घेऊन अनेक महत्त्वपूर्ण सुविधा समाविष्ट करण्यात आल्या होत्या. रुग्णवाहिका सेवा, जवळील डॉक्टरांची माहिती, प्राथमिक आरोग्य केंद्रे, ग्रामीण रुग्णालये, ‘आपला दवाखाना’, औषधोपचार केंद्रे, पिण्याच्या स्वच्छ पाण्याची ठिकाणे, सार्वजनिक स्वच्छतागृहे, मुक्कामाची व्यवस्था, विसावा केंद्रे तसेच विविध शासकीय विभागांचे आणि आपत्कालीन सेवांचे महत्त्वाचे संपर्क क्रमांक यांचा समावेश करण्यात आला होता. त्यामुळे अनोळखी परिसरातही भाविकांना आवश्यक सेवा शोधण्यासाठी कोणतीही अडचण आली नाही.
वारीच्या मार्गावर अनेक ठिकाणी आरोग्य पथके, वैद्यकीय अधिकारी, परिचारिका आणि रुग्णवाहिका तैनात करण्यात आल्या होत्या. या सर्व सेवांची माहिती वेब ॲपच्या माध्यमातून त्वरित उपलब्ध होत असल्याने गरजू भाविकांना वेळेत उपचार मिळण्यास मदत झाली. विशेषतः वृद्ध, महिला आणि लहान मुलांसह प्रवास करणाऱ्या वारकऱ्यांसाठी ही सुविधा अत्यंत उपयुक्त ठरली.
उन्हाचा त्रास, थकवा, निर्जलीकरण, रक्तदाबातील चढ-उतार, किरकोळ दुखापती किंवा अचानक उद्भवणाऱ्या आरोग्य समस्यांमध्ये तातडीने वैद्यकीय मदत मिळण्यासाठी हे वेब ॲप प्रभावी साधन ठरले. अनेक वारकऱ्यांनी जवळील आरोग्य केंद्रांची माहिती, रुग्णवाहिका सेवा आणि डॉक्टरांशी संपर्क साधण्यासाठी या डिजिटल प्लॅटफॉर्मचा यशस्वी वापर केला.
डिजिटल माध्यमातून उपलब्ध करून देण्यात आलेल्या सेवांमुळे प्रशासन आणि नागरिक यांच्यातील समन्वय अधिक प्रभावी झाला. वारकऱ्यांना माहिती मिळविण्यासाठी वेगवेगळ्या ठिकाणी चौकशी करण्याची गरज भासली नाही. मोबाईलवरूनच आवश्यक सुविधा शोधता आल्याने वेळेची बचत झाली आणि गर्दीच्या परिस्थितीतही सेवा मिळविणे अधिक सोपे झाले.
वारीसारख्या मोठ्या धार्मिक सोहळ्यात लाखो भाविक एकाच वेळी सहभागी होत असल्यामुळे आरोग्य व्यवस्थेवर मोठा ताण येण्याची शक्यता असते. अशा परिस्थितीत तंत्रज्ञानाचा वापर करून सेवा व्यवस्थापन अधिक परिणामकारक करता येते, याचे उत्तम उदाहरण ‘आरोग्यसंपन्न वारी’ वेब ॲपने घालून दिले आहे. यामुळे प्रशासनालाही विविध सेवांचे नियोजन आणि समन्वय साधणे अधिक सुलभ झाले.
अनेक वारकरी भाविकांनी या वेब ॲपचा वापर करताना सेवा सहज उपलब्ध झाल्याबद्दल समाधान व्यक्त केले. विशेषतः प्रथमच वारीत सहभागी झालेल्या भाविकांना मुक्कामाची ठिकाणे, पिण्याच्या पाण्याच्या सुविधा, स्वच्छतागृहे आणि आरोग्य सेवा शोधण्यासाठी या ॲपची मोठी मदत झाली. काही ठिकाणी स्वयंसेवकांनीही वारकऱ्यांना ॲपचा वापर करून आवश्यक माहिती मिळवून देण्यात सहकार्य केले.
सार्वजनिक आरोग्य विभागाने वारीच्या कालावधीत आरोग्य सेवा अधिक सक्षम करण्यासाठी विविध प्रतिबंधात्मक उपाययोजना राबवल्या. आरोग्य तपासणी शिबिरे, औषधांचा पुरेसा साठा, आपत्कालीन वैद्यकीय पथके आणि रुग्णवाहिकांची उपलब्धता यांसह डिजिटल माहिती प्रणालीमुळे संपूर्ण आरोग्य व्यवस्थापन अधिक प्रभावी झाले.
मुख्यमंत्री सचिवालय, मुख्यमंत्री सहायता निधी कक्ष आणि सार्वजनिक आरोग्य विभाग यांनी यापूर्वीच सर्व वारकरी भाविकांना ‘आरोग्यसंपन्न वारी’ वेब ॲपचा अधिकाधिक वापर करण्याचे आवाहन केले होते. तसेच ही माहिती आपल्या नातेवाईक, मित्रपरिवार आणि इतर वारकऱ्यांपर्यंत पोहोचविण्याची विनंतीही करण्यात आली होती. या आवाहनाला वारकऱ्यांनी उत्स्फूर्त प्रतिसाद दिल्याचे वापरकर्त्यांच्या संख्येवरून स्पष्ट झाले आहे.
डिजिटल इंडिया आणि ई-गव्हर्नन्सच्या संकल्पनेला बळ देणारा हा उपक्रम भविष्यातील मोठ्या धार्मिक, सामाजिक आणि सार्वजनिक कार्यक्रमांसाठीही आदर्श ठरू शकतो, असा विश्वास प्रशासनाने व्यक्त केला आहे. तंत्रज्ञानाच्या मदतीने नागरिकांना तातडीच्या आणि जीवनावश्यक सेवा अधिक जलद व प्रभावीपणे उपलब्ध करून देण्याच्या दिशेने ‘आरोग्यसंपन्न वारी’ वेब ॲपने महत्त्वाचे पाऊल उचलले असून, आगामी वारींमध्येही अशा सुविधांचा अधिक विस्तार करण्याची तयारी प्रशासनाने दर्शविली आहे.
About the Author
