मराठा आरक्षणाच्या मागणीसाठी मनोज जरांगे पाटील यांनी पुन्हा एकदा आंदोलनाची भूमिका स्पष्ट केली आहे. 29 ऑगस्ट रोजी होणारे आमरण उपोषण मुंबईत नव्हे, तर अंतरवाली सराटी येथेच सुरू करण्यात येणार असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले आहे. त्यामुळे गेल्या काही दिवसांपासून आंदोलन नेमके कुठे होणार, याबाबत सुरू असलेल्या चर्चेला आता पूर्णविराम मिळाला आहे. मात्र, अंतरवाली सराटीतून सुरू होणारे हे आंदोलन पुढे मुंबईपर्यंत पोहोचू शकते, असा इशाराही जरांगे पाटील यांनी दिला आहे.
मनोज जरांगे पाटील यांच्या आंदोलनामुळे मराठा आरक्षणाचा प्रश्न पुन्हा एकदा राज्याच्या राजकीय आणि सामाजिक चर्चेच्या केंद्रस्थानी आला आहे. मराठा समाजाच्या विविध मागण्यांवर सरकारने ठोस निर्णय घ्यावा, अशी आंदोलनकर्त्यांची भूमिका आहे. याच मागण्यांसाठी 29 ऑगस्टपासून आमरण उपोषण करण्याचा निर्णय जरांगे पाटील यांनी जाहीर केला आहे.
अंतरवाली सराटीच आंदोलनाचे केंद्र
गेल्या काही दिवसांपासून जरांगे पाटील मुंबईत आंदोलन करणार की अंतरवाली सराटीतूनच आंदोलन सुरू करणार, याबाबत वेगवेगळ्या चर्चा सुरू होत्या. अखेर त्यांनी स्वतः आंदोलनाचे प्रारंभिक ठिकाण स्पष्ट केले आहे. 29 ऑगस्ट रोजी अंतरवाली सराटीतच आमरण उपोषण सुरू होणार असल्याचे त्यांनी सांगितले.
अंतरवाली सराटी हे यापूर्वीही मराठा आरक्षण आंदोलनाचे महत्त्वाचे केंद्र राहिले आहे. त्यामुळे यंदाच्या आंदोलनासाठीही याच ठिकाणाची निवड करण्यात आली आहे. आंदोलनाच्या तयारीला वेग देण्यात येत असून, मराठा समाजातील कार्यकर्ते आणि समर्थकांची उपस्थिती वाढण्याची शक्यता आहे.
मागण्या मान्य न झाल्यास मुंबईचा मार्ग
अंतरवाली सराटीत उपोषण सुरू होणार असले तरी मुंबईचा पर्याय पूर्णपणे बंद झालेला नाही. सरकारसोबतच्या चर्चेतून मागण्यांवर तोडगा न निघाल्यास उपोषण सुरू असतानाच मुंबईकडे जाण्याचा इशारा जरांगे पाटील यांनी दिला आहे.
त्यामुळे 29 ऑगस्टनंतर आंदोलनाची दिशा काय असेल, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे. सरकारने सकारात्मक भूमिका घेतली नाही, तर आंदोलनाची वाढवण्याची शक्यता जरांगे पाटील यांनी व्यक्त केली आहे. मुंबईकडे जाण्यासाठी परवानगीचा अर्ज करण्यात आल्याचेही त्यांनी सांगितले आहे.
सरकारवर जरांगेंची टीका
मनोज जरांगे पाटील यांनी राज्य सरकारच्या भूमिकेवरही जोरदार टीका केली आहे. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस आणि उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांच्या भूमिकेमुळे पुन्हा आंदोलन करण्याची वेळ आल्याचा आरोप त्यांनी केला आहे. सरकार आणि आंदोलनकर्त्यांमध्ये झालेल्या बैठका आणि चर्चांच्या प्रक्रियेवरही त्यांनी प्रश्न उपस्थित केले आहेत.
जरांगे पाटील यांनी काही बैठकांबाबतही गंभीर आरोप केले आहेत. एकनाथ शिंदे यांच्या सांगण्यावरून बैठका घेण्यात आल्याचा दावा त्यांनी केला. तसेच मंत्री संजय सिरसाट यांच्याबाबतही त्यांनी आरोप केले आहेत. एकनाथ शिंदे आणि संजय सिरसाट यांच्यात संगनमत असल्याचा आरोप जरांगे यांनी केल्याचे सांगितले जाते. मात्र, हे आरोप जरांगे पाटील यांचे असून, संबंधित नेत्यांची अधिकृत प्रतिक्रिया समोर आलेली नाही.
प्रकृती अस्वस्थ असतानाही आंदोलनाचा निर्धार
मनोज जरांगे पाटील यांच्या प्रकृतीबाबतही गेल्या काही दिवसांपासून चर्चा सुरू आहे. पश्चिम महाराष्ट्राच्या दौऱ्यानंतर त्यांना ताप, सर्दी आणि अशक्तपणाचा त्रास जाणवत असल्याचे सांगण्यात आले. प्रकृती अस्वास्थ्यामुळे त्यांचा नियोजित मराठवाडा दौरा रद्द करण्यात आला होता. त्यांच्यावर उपचारही करण्यात आले.
मात्र, प्रकृतीची समस्या असतानाही त्यांनी आंदोलनाचा निर्णय मागे घेतलेला नाही. 29 ऑगस्ट रोजी उपोषण सुरू करण्याचा निर्धार त्यांनी कायम ठेवला आहे. त्यामुळे आंदोलनाची तयारी आणि त्यांच्या प्रकृतीची स्थिती या दोन्ही बाबींवर समर्थकांचे लक्ष आहे.
अभ्यासकांची बैठक आणि पुढील रणनीती
आंदोलनाच्या पार्श्वभूमीवर अंतरवाली सराटीत मराठा समाजातील अभ्यासकांची बैठकही घेण्यात आली. या बैठकीमध्ये आरक्षणाच्या प्रश्नासह आंदोलनाची पुढील दिशा आणि मागण्यांबाबत चर्चा झाल्याचे सांगितले जाते. बैठकीनंतर जरांगे पाटील यांना पुन्हा उपचारासाठी रुग्णालयात दाखल करण्यात आले होते.
आता अंतरवाली सराटीतून आंदोलनाची पुढील रणनीती राबवली जाणार आहे. सरकारकडून कोणती भूमिका घेतली जाते, त्यावर पुढील निर्णय अवलंबून राहण्याची शक्यता आहे.
ओबीसी आंदोलनाचीही चर्चा
दरम्यान, मराठा आरक्षणाच्या आंदोलनासोबतच ओबीसी समाजाच्या मागण्यांचाही मुद्दा चर्चेत आहे. ओबीसी नेते लक्ष्मण हाके यांनीही मुंबईत उपोषण करण्याचा इशारा दिल्याचे वृत्त आहे. त्यामुळे आगामी काळात मराठा आणि ओबीसी आरक्षणाच्या प्रश्नांवरून राज्यातील राजकीय वातावरण अधिक तापण्याची शक्यता आहे.
दोन्ही बाजूंचे आंदोलन मुंबईत एकाच काळात किंवा जवळपासच्या कालावधीत झाले, तर प्रशासनासमोर कायदा-सुव्यवस्था राखण्याचे मोठे आव्हान निर्माण होऊ शकते. त्यामुळे सरकार आणि प्रशासन या घडामोडींवर बारकाईने लक्ष ठेवण्याची शक्यता आहे.
सरकारसमोर पुन्हा मोठे आव्हान
29 ऑगस्टचे आमरण उपोषण अंतरवाली सराटीतच सुरू होणार असल्याचे स्पष्ट झाल्याने राज्य सरकारसमोर मराठा आरक्षणाचा प्रश्न पुन्हा ऐरणीवर आला आहे. आंदोलन सुरू होण्यापूर्वी सरकार आणि जरांगे पाटील यांच्यात चर्चा होऊन काही तोडगा निघतो का, याकडे सर्वांचे लक्ष आहे.
सध्या आंदोलनाची सुरुवात अंतरवाली सराटीत होणार हे स्पष्ट आहे. मात्र, मागण्या मान्य न झाल्यास उपोषण सुरू ठेवत मुंबईकडे जाण्याचा पर्याय जरांगे पाटील यांनी खुला ठेवला आहे. त्यामुळे 29 ऑगस्टनंतर आंदोलन कोणते वळण घेते, हे सरकारच्या भूमिकेवर आणि चर्चेच्या प्रक्रियेवर मोठ्या प्रमाणात अवलंबून राहणार आहे.
मराठा आरक्षणाचा प्रश्न दीर्घकाळापासून राज्याच्या राजकारणात आणि सामाजिक चर्चेत महत्त्वाचा ठरला आहे. त्यामुळे आगामी आंदोलनाच्या पार्श्वभूमीवर सरकार कोणती पावले उचलते आणि जरांगे पाटील पुढील काळात कोणती भूमिका घेतात, याकडे महाराष्ट्राचे लक्ष लागले आहे.
About the Author
