सांगोला प्रतिनिधी : तालुक्यातील शेतकऱ्यांच्या पाण्याचा प्रश्न पुन्हा एकदा ऐरणीवर आला असून, शेतजमिनींना हक्काचे पाणी मिळावे यासाठी आमदार शहाजीबापू पाटील यांनी पुढाकार घेतला आहे. पारे तलावासह मान नदीला पाणी उपलब्ध करून देण्यासाठी आवश्यक नियोजन आणि उपाययोजनांवर भर देण्यात येत आहे. पाण्याची उपलब्धता वाढवून शेतीला स्थैर्य देण्याच्या दृष्टीने संबंधित यंत्रणांशी समन्वय साधण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.
सांगोला तालुका हा कायमच पाणीटंचाईच्या समस्येला सामोरा जाणारा भाग म्हणून ओळखला जातो. कमी पाऊस, अनियमित पर्जन्यमान आणि सिंचनाच्या मर्यादित सुविधा यामुळे अनेक गावांतील शेतकऱ्यांना शेती करताना मोठ्या अडचणींचा सामना करावा लागतो. त्यामुळे उपलब्ध जलस्रोतांचा योग्य पद्धतीने वापर करून पाण्याचे नियोजन करणे ही काळाची गरज बनली आहे.
याच पार्श्वभूमीवर पारे तलावाला पाणी देण्याबरोबरच मान नदीच्या पात्रातही पाणी उपलब्ध करून देण्याच्या प्रस्तावावर चर्चा होत आहे. या माध्यमातून परिसरातील शेतकऱ्यांना सिंचनासाठी मोठा आधार मिळू शकतो. नदीत पाणी आल्यास परिसरातील विहिरी, बोअरवेल आणि इतर जलस्रोतांच्या पाणीपातळीतही वाढ होण्याची शक्यता आहे. त्याचा थेट फायदा खरीप आणि रब्बी हंगामातील पिकांना होऊ शकतो.
शेतकऱ्यांच्या दृष्टीने पाणी हा केवळ सिंचनाचा विषय नसून त्यांच्या आर्थिक स्थैर्याशी संबंधित प्रश्न आहे. वेळेवर आणि पुरेसे पाणी मिळाले तर पिकांचे उत्पादन वाढण्यास मदत होते. मात्र पाणी उपलब्ध नसल्यास बियाणे, खते, औषधे आणि मजुरीवर केलेला खर्च वाया जाण्याची भीती असते. त्यामुळे जलसाठे आणि नदीपात्रांमध्ये पाणी उपलब्ध करून देण्याच्या प्रयत्नांकडे शेतकऱ्यांचे लक्ष लागले आहे.
पारे तलावामध्ये पाणी उपलब्ध झाल्यास आसपासच्या गावांमधील शेतीला त्याचा फायदा होण्याची अपेक्षा आहे. विशेषतः पावसावर अवलंबून असलेल्या शेतकऱ्यांसाठी तलावातील पाणी महत्त्वाचे ठरू शकते. जलसाठा वाढल्यास शेतीबरोबरच पशुधनासाठीही पाण्याची उपलब्धता सुधारण्यास मदत होईल. त्यामुळे या प्रकल्पाकडे ग्रामीण भागातील नागरिक आशेने पाहत आहेत.
मान नदीला पाणी देण्याचा मुद्दाही दीर्घकाळापासून महत्त्वाचा राहिला आहे. नदीपात्रात पाणी सोडल्यास केवळ नदीकाठच्या शेतकऱ्यांनाच नव्हे तर परिसरातील भूजलसाठ्यालाही फायदा होऊ शकतो. नदीतील पाण्यामुळे आसपासच्या विहिरींमध्ये पाणी टिकून राहण्यास मदत होण्याची शक्यता आहे. परिणामी उन्हाळ्यातील पाणीटंचाई काही प्रमाणात कमी होऊ शकते.
या नियोजनासाठी जलसंपदा विभाग, स्थानिक प्रशासन आणि संबंधित अधिकाऱ्यांमध्ये समन्वय आवश्यक आहे. उपलब्ध पाणीसाठा, पाण्याचा प्रवाह, आवश्यक पाणी, कालावधी आणि वितरण व्यवस्था यांचा तांत्रिक अभ्यास करून निर्णय घेणे गरजेचे आहे. पाण्याचे नियोजन करताना कोणत्याही गावावर अन्याय होणार नाही आणि लाभार्थी शेतकऱ्यांना योग्य प्रमाणात पाणी मिळेल, याची काळजी घेणेही महत्त्वाचे ठरणार आहे.
शेतकऱ्यांच्या मागण्यांना प्राधान्य देऊन पाण्याचा प्रश्न मार्गी लावण्यासाठी शहाजीबापू पाटील यांनी प्रशासनाशी पाठपुरावा सुरू केला आहे. पाण्याच्या उपलब्धतेबाबत ठोस निर्णय झाल्यास सांगोला तालुक्यातील शेतीला मोठा दिलासा मिळू शकतो. विशेषतः दुष्काळी परिस्थितीत शेतकऱ्यांना पाण्याचा आधार मिळणे अत्यंत आवश्यक आहे.
सांगोला तालुक्यातील शेतकऱ्यांनी अनेक वर्षांपासून पाणीप्रश्नासाठी विविध स्तरांवर मागण्या केल्या आहेत. शेतीसाठी कायमस्वरूपी पाणी उपलब्ध व्हावे, जलसाठे भरावेत आणि नदी-नाले प्रवाहित व्हावेत, अशी त्यांची अपेक्षा आहे. केवळ तात्पुरत्या उपाययोजनांऐवजी दीर्घकालीन जलव्यवस्थापनावर भर देण्याची मागणीही होत आहे.
पारे तलाव आणि मान नदीसाठी करण्यात येणारे नियोजन प्रत्यक्षात कितपत प्रभावी ठरते, याकडे आता शेतकऱ्यांचे लक्ष आहे. पाण्याचा प्रश्न सुटल्यास शेती उत्पादनाला चालना मिळण्याबरोबरच ग्रामीण अर्थव्यवस्थेलाही बळकटी मिळू शकते. दूध व्यवसाय, पशुपालन आणि इतर शेतीपूरक व्यवसायांनाही त्याचा फायदा होऊ शकतो.
दरम्यान, पाण्याचे योग्य नियोजन आणि उपलब्ध जलस्रोतांचे संवर्धन यावरही भर देणे गरजेचे आहे. पाणी उपलब्ध करून देण्याबरोबरच त्याचा काटकसरीने वापर, शेततळी, बंधारे, जलसंधारणाची कामे आणि भूजल पुनर्भरण यांसारख्या उपाययोजना सातत्याने राबविल्यास भविष्यातील पाणीप्रश्नावरही मात करता येऊ शकते.
शेतकऱ्यांच्या हक्काच्या पाण्यासाठी सुरू असलेल्या या पाठपुराव्यामुळे सांगोला तालुक्यातील जलप्रश्नाला पुन्हा एकदा वेग मिळण्याची शक्यता आहे. पारे तलावासह मान नदीला पाणी देण्याचे नियोजन प्रत्यक्षात आले आणि त्याची प्रभावी अंमलबजावणी झाली, तर दुष्काळी भागातील अनेक शेतकऱ्यांसाठी ही मोठी दिलासादायक बाब ठरू शकते. आता प्रशासनाकडून ठोस निर्णय आणि प्रत्यक्ष कार्यवाहीची प्रतीक्षा शेतकरी करत आहेत.
About the Author
