वीर धरणाच्या पाणीपातळीवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी धरणातून नीरा नदीपात्रात सुरू असलेल्या पाण्याच्या विसर्गात बदल करण्यात आला आहे. धरणाच्या सांडव्यावरून ४,५६३ क्युसेक्स, तर अतिवाहकाद्वारे १,१०० क्युसेक्स असा एकूण ५,६६३ क्युसेक्स पाण्याचा विसर्ग नीरा नदीपात्रात सुरू ठेवण्यात आला आहे. पावसाचे प्रमाण आणि धरणात होणारी पाण्याची आवक लक्षात घेऊन हा विसर्ग पुन्हा कमी किंवा जास्त केला जाऊ शकतो, अशी माहिती प्रशासनाकडून देण्यात आली आहे.
पावसाळ्याच्या पार्श्वभूमीवर धरणाच्या पाणलोट क्षेत्रात होणाऱ्या पावसामुळे वीर धरणातील पाणीपातळीत सातत्याने बदल होत आहे. धरणाच्या सुरक्षिततेसह पाणीपातळी नियंत्रित ठेवण्यासाठी आवश्यकतेनुसार पाण्याचा विसर्ग करण्यात येत आहे. त्यानुसार धरणाच्या सांडव्यावरील विसर्ग कमी करून ४,५६३ क्युसेक्स करण्यात आला. याशिवाय अतिवाहकाद्वारे १,१०० क्युसेक्स पाणी सोडण्यात येत आहे. त्यामुळे नीरा नदीपात्रात सध्या एकूण ५,६६३ क्युसेक्स इतका विसर्ग सुरू आहे.
वीर धरणाच्या पाणलोट क्षेत्रात पडणाऱ्या पावसाचे प्रमाण आणि धरणात येणाऱ्या पाण्याची आवक यावर पुढील विसर्ग अवलंबून राहणार आहे. पाणलोट क्षेत्रात मुसळधार पाऊस झाल्यास धरणात येणाऱ्या पाण्याचे प्रमाण वाढू शकते. अशा परिस्थितीत धरणाची पाणीपातळी नियंत्रित ठेवण्यासाठी नदीपात्रातील विसर्ग वाढविण्याची आवश्यकता निर्माण होऊ शकते.
दुसरीकडे पावसाचा जोर कमी झाल्यास आणि धरणातील आवक घटल्यास पाण्याचा विसर्ग कमी केला जाऊ शकतो. त्यामुळे सध्या सुरू असलेला ५,६६३ क्युसेक्सचा विसर्ग कायम राहीलच असे नाही. परिस्थितीनुसार त्यामध्ये कमी-जास्त बदल केला जाण्याची शक्यता असल्याने संबंधित गावांतील नागरिकांनी प्रशासनाकडून वेळोवेळी दिल्या जाणाऱ्या सूचनांकडे लक्ष ठेवणे आवश्यक आहे.
वीर धरणातून सोडण्यात येणारे पाणी नीरा नदीपात्रातून पुढे जात असल्यामुळे नदीकाठच्या परिसरातील नागरिकांनी आवश्यक ती खबरदारी घेणे महत्त्वाचे आहे. विशेषतः नदीपात्रात अनावश्यकपणे उतरणे, पाण्याच्या प्रवाहाजवळ जाणे किंवा जनावरे नदीपात्रात घेऊन जाणे टाळणे सुरक्षिततेच्या दृष्टीने आवश्यक आहे.
नदीतील पाण्याची पातळी आणि प्रवाह अचानक बदलण्याची शक्यता असते. धरणातून विसर्ग वाढविण्यात आल्यास काही कालावधीनंतर त्याचा परिणाम नदीच्या पुढील भागात दिसून येऊ शकतो. त्यामुळे नदीकाठच्या नागरिकांसह शेतकरी, पशुपालक आणि नदीपात्रातून ये-जा करणाऱ्यांनी विशेष काळजी घेणे गरजेचे आहे.
नदीवरील कमी उंचीचे पूल, बंधारे तसेच नदीपात्रातून जाणारे स्थानिक रस्ते याठिकाणी पाण्याचा प्रवाह वाढल्यास परिस्थिती बदलू शकते. अशा वेळी नागरिकांनी धोका पत्करून पाण्यातून वाहन नेण्याचा किंवा पायी नदी ओलांडण्याचा प्रयत्न करू नये.
पावसाळ्यात धरण व्यवस्थापनासाठी पाणलोट क्षेत्रातील पाऊस, धरणात येणारी आवक, धरणातील उपलब्ध पाणीसाठा आणि नदीपात्रात सोडण्यात येणारा विसर्ग या सर्व बाबी महत्त्वाच्या ठरतात. या सर्व घटकांचा विचार करून आवश्यकतेनुसार विसर्गाचे नियोजन केले जाते.
वीर धरणातून पाण्याचा विसर्ग सुरू असल्यामुळे प्रशासनाकडून परिस्थितीवर लक्ष ठेवण्यात येत आहे. पावसाचे प्रमाण वाढल्यास धरणातील पाण्याची आवकदेखील वाढण्याची शक्यता असते. अशावेळी पाणीपातळी सुरक्षित मर्यादेत ठेवण्यासाठी विसर्गात बदल करावा लागू शकतो. त्यामुळे नदीकाठच्या भागातील नागरिकांनी अफवांवर विश्वास न ठेवता अधिकृत माहिती आणि प्रशासनाच्या सूचनांचे पालन करावे.
नीरा नदीकाठच्या भागात मोठ्या प्रमाणावर शेती केली जाते. अनेक ठिकाणी शेतकऱ्यांची शेती नदीपात्रालगत असल्याने पाण्याचा विसर्ग वाढल्यास नदीकाठच्या शेतांवर त्याचा परिणाम होण्याची शक्यता असते. त्यामुळे शेतकऱ्यांनी नदीकाठावरील कृषी साहित्य, पंप, मोटारी, पाइप तसेच इतर उपकरणे सुरक्षित ठिकाणी ठेवण्याची खबरदारी घेणे उपयुक्त ठरेल.
त्याचप्रमाणे नदीकाठच्या भागात जनावरे चरण्यासाठी सोडताना काळजी घेण्याची गरज आहे. पाण्याचा प्रवाह अचानक वाढल्यास जनावरांसह नागरिकांच्या सुरक्षिततेचा प्रश्न निर्माण होऊ शकतो. त्यामुळे नदीच्या प्रवाहाबाबत वेळोवेळी मिळणाऱ्या अधिकृत सूचनांची माहिती घेत राहावी..
पाणलोट क्षेत्रात पावसाचा जोर वाढल्यास विसर्ग वाढविण्यात येण्याची, तर आवक कमी झाल्यास विसर्ग कमी करण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे नीरा नदीकाठच्या गावांनी परिस्थितीचे गांभीर्य लक्षात घेऊन सतर्क राहावे. विशेषतः नदीपात्रात जाणे टाळावे आणि प्रशासनाकडून देण्यात येणाऱ्या पुढील सूचनांकडे लक्ष ठेवावे.
वीर धरणातील पाणीपातळी नियंत्रित ठेवण्यासाठी करण्यात येणाऱ्या विसर्गाच्या पार्श्वभूमीवर नागरिकांनी कोणत्याही प्रकारची जोखीम न घेता सुरक्षिततेला प्राधान्य द्यावे. पावसाच्या परिस्थितीनुसार विसर्गात कोणत्याही वेळी बदल होऊ शकतो, त्यामुळे नदीकाठच्या परिसरातील नागरिकांनी आवश्यक ती खबरदारी घेणे महत्त्वाचे आहे.
About the Author
