जगातील अत्यंत कठीण आणि उंच शिखरांवर विक्रमी चढाई करून आपली वेगळी ओळख निर्माण करणारे प्रसिद्ध गिर्यारोहक निर्मल पुर्जा यांचा ब्रॉड पीकवर गिर्यारोहण मोहिमेदरम्यान मृत्यू झाला आहे. ब्रॉड पीक परिसरात झालेल्या भीषण हिमस्खलनात पुर्जा आणि त्यांच्या मोहिमेतील इतर गिर्यारोहक अडकले होते.
निर्मल पुर्जा हे केवळ एक गिर्यारोहक नव्हते, तर साहस, वेग आणि कठीण परिस्थितीतही ध्येय गाठण्याच्या क्षमतेमुळे ते जगभरातील साहसप्रेमींसाठी प्रेरणास्थान बनले होते. त्यांच्या अचानक झालेल्या मृत्यूमुळे आंतरराष्ट्रीय गिर्यारोहण क्षेत्रावर शोककळा पसरली आहे.
नेमकी दुर्घटना कशी घडली?
निर्मल पुर्जा हे काराकोरम पर्वतरांगांमधील ब्रॉड पीक मोहिमेवर होते. ब्रॉड पीक हे जगातील सर्वाधिक उंच शिखर असून या भागातील वातावरण अत्यंत प्रतिकूल आणि क्षणाक्षणाला बदलणारे असल्याने गिर्यारोहणासाठी हे शिखर आव्हानात्मक मानले जाते.
मोहिमेदरम्यान ब्रॉड पीकवर अचानक मोठे हिमस्खलन झाले. परिसरात गिर्यारोहकांचा समूह हिमस्खलनाच्या तडाख्यात सापडला. . या घटनेत विविध देशांतील गिर्यारोहकांचा समावेश होता.
हिमस्खलनानंतर निर्मल पुर्जा यांच्यासह अनेक गिर्यारोहक बेपत्ता झाल्याची माहिती सुरुवातीला समोर आली होती. त्यानंतर बचाव पथकांकडून त्यांचा शोध घेण्याचे प्रयत्न सुरू करण्यात आले. मात्र, अत्यंत प्रतिकूल हवामान, बर्फाचा मोठा थर आणि दुर्गम भौगोलिक परिस्थितीमुळे बचाव मोहिमेसमोर मोठी आव्हाने होती.
मृत्यूमागे नेमके कारण काय?
निर्मल पुर्जा यांच्या मृत्यूमागील प्रमुख कारण म्हणजे ब्रॉड पीकवर झालेले शक्तिशाली हिमस्खलन असल्याचे मोहिमेशीकिंग उपकरणातून हालचालीचे संकेत मिळाल्याने ते जिवंत असण्याची आशा निर्माण झाली होती. मात्र, नंतर त्यांच्या मृत्यूची ओळख झाली.निर्मल . हिमस्खलनात गिर्यारोहकांचा समूह सापडल्यानंतर त्यांच्याशी संपर्क तुटला होता. काही काळ पुर्जा यांच्या ट्रॅकिंग उपकरणातून हालचालीचे संकेत मिळाल्याने ते जिवंत असण्याची आशा निर्माण झाली होती. मात्र, नंतर त्यांच्या मृत्यूची ओळख झाली.
या दुर्घटनेत पुर्जा यांच्यासह इतर गिर्यारोहक आणि मार्गदर्शकांचाही मृत्यू झाला. हिमालय आणि काराकोरम पर्वतरांगांमध्ये हिमस्खलन हा गिर्यारोहकांसाठी सर्वात मोठ्या धोक्यांपैकी एक मानला जातो. बर्फाचे मोठे थर अचानक कोसळल्यास अनुभवी गिर्यारोहकांनाही बचावाची संधी अत्यंत कमी मिळू शकते.
कोण होते निर्मल पुर्जा?
निर्मल पुर्जा यांचा जन्म नेपाळमध्ये झाला होता. गिर्यारोहण क्षेत्रात येण्यापूर्वी त्यांनी ब्रिटिश सैन्यातील सेवा बजावली. त्यानंतर त्यांनी ब्रिटनच्या विशेष दलाशी संबंधित काम केले. कठोर सैनिकी प्रशिक्षण आणि शारीरिक क्षमतेचा त्यांच्या पुढील गिर्यारोहण कारकिर्दीवर मोठा प्रभाव पडला.
मात्र, जगभरात त्यांची खरी ओळख निर्माण झाली ती 2019 मधील त्यांच्या ऐतिहासिक ‘Project Possible’ मोहिमेमुळे. या मोहिमेअंतर्गत त्यांनी जगातील अधिक उंचीची सर्व शिखरे अवघ्या सहा महिने आणि सहा दिवसांत सर केली. त्या काळात हा एक अभूतपूर्व विक्रम होता.
एव्हरेस्ट, K2, कांचनजुंगा, ल्होत्से, मकालू, अन्नपूर्णा आणि धौलागिरी यांसारख्या अत्यंत कठीण शिखरांवर त्यांनी यशस्वी चढाई केली होती. त्यांच्या मोहिमांमुळे उच्च हिमालयीन गिर्यारोहणाकडे पाहण्याचा दृष्टिकोनही बदलला
त्यांच्या उच्च उंचीवरील गिर्यारोहण क्षेत्रातील कामगिरीची दखल घेत ब्रिटनकडून त्यांना या सन्मानाने गौरविण्यात आले होते.
जगभरातून श्रद्धांजली
निर्मल पुर्जा यांच्या मृत्यूचे वृत्त समोर आल्यानंतर गिर्यारोहक, साहसप्रेमी आणि विविध क्षेत्रांतील मान्यवरांकडून त्यांना श्रद्धांजली वाहण्यात येत आहे. ब्रिटनचे प्रिन्स विल्यम आणि प्रसिद्ध साहसी व्यक्तिमत्त्व बेअर ग्रिल्स यांच्यासह अनेकांनी त्यांच्या निधनाबद्दल दुःख व्यक्त केले आहे.
अत्यंत कठीण परिस्थितीत अशक्य वाटणाऱ्या मोहिमा पूर्ण करण्यासाठी निर्मल पुर्जा ओळखले जात होते. ‘Project Possible’च्या माध्यमातून त्यांनी अशक्य वाटणारे लक्ष्य शक्य करून दाखवले. त्यामुळे त्यांची ओळख केवळ विक्रमवीर गिर्यारोहक म्हणून न राहता जगभरातील नव्या पिढीसाठी प्रेरणादायी व्यक्तिमत्त्व म्हणून निर्माण झाली.
ब्रॉड पीकवरील हिमस्खलनाने त्यांच्या साहसी प्रवासाचा दुर्दैवी अंत झाला असला, तरी त्यांनी प्रस्थापित केलेले विक्रम आणि गिर्यारोहण क्षेत्रातील योगदान कायम स्मरणात राहणार आहे.
About the Author
