नवी दिल्ली : केंद्र सरकारच्या मंत्रिमंडळात महत्त्वाची जबाबदारी मिळाल्यानंतर प्रल्हाद जोशी यांनी शिक्षणमंत्री म्हणून अधिकृतपणे पदभार स्वीकारला. कार्यभार स्वीकारल्यानंतर त्यांनी प्रसारमाध्यमांशी संवाद साधत आपल्या भावना व्यक्त केल्या. “माझ्यासाठी हा एक नवीन अध्याय असून देशाच्या शिक्षण क्षेत्राला अधिक सक्षम, आधुनिक आणि जागतिक स्तरावर स्पर्धात्मक बनवण्यासाठी मी पूर्ण क्षमतेने काम करणार आहे,” असे ते म्हणाले. त्यांच्या या पहिल्याच प्रतिक्रियेनंतर देशभरातील शैक्षणिक क्षेत्रात नव्या अपेक्षांना उधाण आले आहे.
प्रल्हाद जोशी यांनी पदभार स्वीकारल्यानंतर सर्वप्रथम मंत्रालयातील वरिष्ठ अधिकाऱ्यांची बैठक घेतली. या बैठकीत राष्ट्रीय शिक्षण धोरण ची प्रभावी अंमलबजावणी, डिजिटल शिक्षणाचा विस्तार, उच्च शिक्षण संस्थांमधील गुणवत्ता सुधारणा, संशोधनाला चालना आणि विद्यार्थीकेंद्रित धोरणांवर भर देण्याचे निर्देश त्यांनी दिले. शिक्षण व्यवस्था अधिक परिणामकारक, पारदर्शक आणि तंत्रज्ञानाधारित करण्यासाठी मंत्रालयाने समन्वयाने काम करण्याची गरज असल्याचेही त्यांनी स्पष्ट केले.
माध्यमांशी बोलताना जोशी म्हणाले, “देशातील प्रत्येक विद्यार्थ्याला दर्जेदार शिक्षण मिळणे ही केंद्र सरकारची प्राथमिकता आहे. शिक्षण हे केवळ पदवी मिळवण्याचे माध्यम नसून राष्ट्रनिर्मितीचा पाया आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी मांडलेल्या विकसित भारताच्या संकल्पनेला साकार करण्यासाठी शिक्षण क्षेत्राची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची आहे. त्यामुळे शिक्षण क्षेत्रात गुणवत्ता, संशोधन आणि नवोपक्रमाला प्राधान्य दिले जाईल.”
त्यांनी शिक्षकांच्या भूमिकेवरही विशेष भर दिला. “देशातील शिक्षक हे विद्यार्थ्यांचे मार्गदर्शक आणि राष्ट्राचे शिल्पकार आहेत. त्यांच्या प्रशिक्षणासाठी, कौशल्यविकासासाठी आणि आधुनिक अध्यापन पद्धतींसाठी आवश्यक ते सर्व प्रयत्न केले जातील. विद्यार्थ्यांमध्ये वैज्ञानिक दृष्टिकोन, नवोन्मेषी विचार आणि जागतिक स्पर्धेला सामोरे जाण्याची क्षमता विकसित करण्यासाठी शिक्षण व्यवस्थेत सातत्याने सुधारणा केल्या जातील,” असे त्यांनी सांगितले.
राष्ट्रीय शिक्षण धोरणाबाबत बोलताना त्यांनी सांगितले की, विद्यार्थ्यांना अधिक लवचिक, कौशल्याधारित आणि रोजगाराभिमुख शिक्षण देण्याचा प्रयत्न सुरू आहे. विविध राज्य सरकारे, विद्यापीठे आणि शैक्षणिक संस्थांशी समन्वय साधून या धोरणाची प्रभावी अंमलबजावणी केली जाईल. तसेच ग्रामीण आणि दुर्गम भागातील विद्यार्थ्यांनाही समान शैक्षणिक संधी उपलब्ध करून देण्यासाठी विशेष योजना राबवल्या जातील.
डिजिटल शिक्षणाला चालना देणे हे आपल्या कार्यकाळातील प्रमुख उद्दिष्टांपैकी एक असेल, असेही त्यांनी स्पष्ट केले. “आजच्या काळात तंत्रज्ञानाशिवाय शिक्षणाची कल्पना करता येत नाही. कृत्रिम बुद्धिमत्ता डिजिटल लर्निंग प्लॅटफॉर्म, ऑनलाइन अभ्यासक्रम आणि स्मार्ट क्लासरूम यांचा अधिकाधिक वापर वाढवण्यासाठी प्रयत्न केले जातील. विद्यार्थ्यांना जागतिक दर्जाच्या शैक्षणिक सुविधा उपलब्ध करून देण्यासाठी आधुनिक तंत्रज्ञानाचा प्रभावी वापर करणे आवश्यक आहे,” असे जोशी म्हणाले.
उच्च शिक्षण संस्थांमध्ये संशोधन आणि नवोपक्रमाला प्रोत्साहन देण्यासाठी उद्योग क्षेत्राशी अधिक समन्वय साधण्यावर भर दिला जाईल. देशातील विद्यापीठांना जागतिक क्रमवारीत अधिक चांगले स्थान मिळावे यासाठी आवश्यक धोरणात्मक बदल करण्यात येतील. संशोधनासाठी निधी वाढवणे, स्टार्टअप संस्कृतीला चालना देणे आणि विद्यार्थ्यांना रोजगारक्षम बनवणारे अभ्यासक्रम विकसित करणे ही मंत्रालयाची प्राथमिकता असेल, असे त्यांनी नमूद केले.
शालेय शिक्षणाबाबतही त्यांनी महत्त्वपूर्ण भूमिका स्पष्ट केली. प्राथमिक स्तरापासून विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण विकासावर भर देत कौशल्याधारित शिक्षणाची अंमलबजावणी अधिक प्रभावी केली जाईल. ग्रामीण भागातील शाळांमध्ये पायाभूत सुविधा सुधारण्यासाठी आणि डिजिटल साधनसामग्री उपलब्ध करून देण्यासाठी केंद्र सरकार राज्यांच्या सहकार्याने विशेष उपक्रम राबवेल.
विद्यार्थ्यांच्या मानसिक आरोग्याचा विषयही त्यांनी अधोरेखित केला. “स्पर्धेच्या युगात विद्यार्थ्यांवर मोठा ताण असतो. त्यामुळे समुपदेशन, करिअर मार्गदर्शन आणि मानसिक आरोग्यासाठी आवश्यक सुविधा उपलब्ध करून देण्यावरही भर दिला जाईल. शिक्षण हे विद्यार्थ्यांच्या व्यक्तिमत्त्व विकासाचे माध्यम असले पाहिजे,” असे ते म्हणाले.
प्रल्हाद जोशी यांच्या नियुक्तीनंतर शिक्षण क्षेत्रातील विविध तज्ज्ञ, शिक्षक संघटना आणि विद्यार्थी संघटनांनी त्यांच्या कार्यकाळाकडून मोठ्या अपेक्षा व्यक्त केल्या आहेत. राष्ट्रीय शिक्षण धोरणाची गती, डिजिटल शिक्षणाचा विस्तार, संशोधनाला चालना आणि शिक्षणातील गुणवत्तावाढ या विषयांवर त्यांच्या नेतृत्वात ठोस निर्णय घेतले जातील, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
दरम्यान, मंत्रालयातील अधिकाऱ्यांनीही नव्या शिक्षणमंत्र्यांचे स्वागत करत सुरू असलेल्या विविध योजनांची माहिती त्यांना दिली. आगामी काळात शालेय शिक्षण, उच्च शिक्षण, तांत्रिक शिक्षण आणि कौशल्य विकासाशी संबंधित अनेक महत्त्वपूर्ण निर्णय घेतले जाण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
शिक्षणमंत्री म्हणून कार्यभार स्वीकारल्यानंतर प्रल्हाद जोशी यांनी व्यक्त केलेली पहिली प्रतिक्रिया सकारात्मक आणि विकासाभिमुख असल्याचे मानले जात आहे. “हा माझ्यासाठी सन्मानाबरोबरच मोठी जबाबदारी आहे. विद्यार्थ्यांचे भविष्य उज्ज्वल करण्यासाठी, शिक्षकांना सक्षम करण्यासाठी आणि भारताला ज्ञानमहासत्ता बनवण्यासाठी आम्ही सर्वतोपरी प्रयत्न करू,” असे सांगत त्यांनी आपल्या नव्या जबाबदारीची सुरुवात केली. त्यांच्या या विधानामुळे देशातील शिक्षण क्षेत्रात आगामी काळात अनेक सकारात्मक बदल घडण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
About the Author
