मुंबई : महाराष्ट्रात पुढील दोन आठवड्यांत राज्यभर मुसळधार पावसाचा इशारा देणारे संदेश मोठ्या प्रमाणावर व्हायरल होत असताना, भारतीय हवामान विभागाने या दाव्यांना स्पष्टपणे फेटाळून लावले आहे. नागरिकांनी अफवांवर विश्वास न ठेवता केवळ भारतीय हवामान विभागाने जारी केलेल्या अधिकृत हवामान अंदाज आणि सूचनांवरच विश्वास ठेवावा, असे आवाहन विभागाने केले आहे.
गेल्या काही दिवसांपासून फेसबुक, व्हॉट्सअॅप, एक्स (पूर्वीचे ट्विटर) आणि इतर सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर अनेक जिल्ह्यांमध्ये सलग दोन आठवडे अतिवृष्टी होणार असल्याचा दावा करणारे संदेश वेगाने प्रसारित होत आहेत. या संदेशांमध्ये राज्यभर पूरस्थिती निर्माण होण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली असून नागरिकांनी घराबाहेर पडू नये, अशीही सूचना करण्यात आली आहे. या संदेशांमुळे अनेक भागांतील नागरिकांमध्ये संभ्रम आणि चिंता निर्माण झाली आहे.
या पार्श्वभूमीवर भारतीय हवामान विभागाने अधिकृत स्पष्टीकरण देत अशा प्रकारचे संदेश पूर्णपणे चुकीचे आणि दिशाभूल करणारे असल्याचे सांगितले. विभागाने स्पष्ट केले की, सध्या उपलब्ध हवामान मॉडेल्स आणि वैज्ञानिक विश्लेषणानुसार महाराष्ट्रात पुढील दोन आठवड्यांसाठी राज्यभर एकाच वेळी व्यापक स्वरूपाच्या मुसळधार पावसाचा कोणताही अधिकृत अंदाज देण्यात आलेला नाही.
हवामान विभागाच्या म्हणण्यानुसार, मान्सूनच्या काळात विविध भागांमध्ये स्थानिक परिस्थितीनुसार पावसाचा जोर कमी-अधिक होणे ही नैसर्गिक बाब आहे. त्यामुळे संपूर्ण राज्यासाठी दीर्घ कालावधीचा अतिवृष्टीचा दावा करणे वैज्ञानिकदृष्ट्या योग्य नाही. हवामानातील बदल हे सतत घडणारे असून त्यानुसार वेळोवेळी अंदाज अद्ययावत केले जातात. त्यामुळे नागरिकांनी रोजच्या अधिकृत हवामान बुलेटिनवर लक्ष ठेवणे आवश्यक आहे.
हवामानाचा अंदाज हा उपग्रह निरीक्षणे, रडार, संगणकीय मॉडेल्स आणि विविध वैज्ञानिक घटकांच्या आधारे तयार केला जातो. त्यामुळे सोशल मीडियावर कोणत्याही अनधिकृत व्यक्ती किंवा पेजद्वारे प्रसारित होणाऱ्या संदेशांवर विश्वास ठेवणे टाळावे. अधिकृत माहिती केवळ भारतीय हवामान विभागाच्या संकेतस्थळावर, अधिकृत सोशल मीडिया हँडल्सवर किंवा शासनाच्या अधिकृत माध्यमांद्वारेच उपलब्ध करून दिली जाते.
राज्यातील काही भागांमध्ये अधूनमधून मध्यम ते जोरदार पावसाची शक्यता कायम असली तरी त्याचा अर्थ संपूर्ण महाराष्ट्रात सलग दोन आठवडे मुसळधार पाऊस पडेल असा होत नाही. जिल्हानिहाय हवामान परिस्थिती वेगवेगळी असू शकते. त्यामुळे स्थानिक प्रशासन आणि हवामान विभागाकडून वेळोवेळी जारी करण्यात येणाऱ्या इशाऱ्यांचे पालन करणे महत्त्वाचे आहे.
हवामान तज्ज्ञांच्या मते, मान्सूनच्या हंगामात सोशल मीडियावर हवामानाशी संबंधित अनेक अप्रमाणित संदेश व्हायरल होतात. अशा संदेशांमुळे नागरिकांमध्ये भीतीचे वातावरण निर्माण होण्याची शक्यता असते. विशेषतः शेतकरी, मच्छीमार, प्रवासी आणि व्यावसायिक निर्णय घेणाऱ्या व्यक्तींनी केवळ अधिकृत माहितीच्या आधारेच नियोजन करावे.
राज्य आपत्ती व्यवस्थापन यंत्रणांनीही नागरिकांना अफवांपासून सावध राहण्याचे आवाहन केले आहे. कोणताही संदेश पुढे पाठवण्यापूर्वी त्याची सत्यता तपासावी आणि अधिकृत स्रोतांमधून माहितीची खात्री करून घ्यावी, असे प्रशासनाने म्हटले आहे. चुकीच्या माहितीचा प्रसार झाल्यास अनावश्यक घबराट निर्माण होऊ शकते तसेच आपत्कालीन यंत्रणांवर अतिरिक्त ताण पडू शकतो.
मान्सून काळात हवामानात अचानक बदल होण्याची शक्यता लक्षात घेता, नागरिकांनी अधिकृत हवामान अंदाज नियमितपणे तपासावा. मुसळधार पावसाचा इशारा मिळाल्यास स्थानिक प्रशासनाच्या सूचनांचे पालन करावे, नदी-नाल्यांच्या परिसरात जाणे टाळावे आणि आवश्यक असल्यास सुरक्षित ठिकाणी स्थलांतर करण्यास सहकार्य करावे.
भारतीय हवामान विभागाने पुन्हा एकदा स्पष्ट केले आहे की, महाराष्ट्रात पुढील दोन आठवड्यांत राज्यभर व्यापक मुसळधार पाऊस पडणार असल्याचा सोशल मीडियावरील दावा अधिकृत नाही. हवामानासंदर्भातील कोणतीही माहिती मिळाल्यास तिची खात्री अधिकृत स्रोतांकडून करूनच त्यावर विश्वास ठेवावा आणि अप्रमाणित संदेशांचा प्रसार टाळावा. नागरिकांनी जबाबदारीने वागून अफवांऐवजी अधिकृत हवामान अंदाजांवर अवलंबून राहिल्यास अनावश्यक गोंधळ आणि भीती टाळता येईल.
About the Author
