मुंबई : राज्यातील अनेक ग्राहकांकडून स्मार्ट मीटर बसवल्यानंतर वीज बिलात मोठी वाढ झाल्याच्या तक्रारी करण्यात येत असताना, मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी या आरोपांना उत्तर देत स्मार्ट मीटर हे वाढलेल्या वीज बिलांचे कारण नसल्याचे स्पष्ट केले आहे. उन्हाळ्यातील तीव्र उष्णता, वाढलेला वीज वापर आणि एसी, कुलर यांसारख्या उपकरणांच्या वाढलेल्या वापरामुळे वीज बिलांमध्ये वाढ झाल्याचे त्यांनी सांगितले.
राज्यात स्मार्ट मीटरच्या अंमलबजावणीवरून गेल्या काही दिवसांपासून नागरिकांमध्ये संभ्रम निर्माण झाला आहे. काही ग्राहकांनी नवीन मीटर बसवल्यानंतर अचानक वीज बिल वाढल्याच्या तक्रारी केल्या आहेत. मात्र, सरकार आणि वीज वितरण कंपन्यांनी स्मार्ट मीटर अधिक अचूक नोंद करणारे तंत्रज्ञान असल्याचे सांगत बिलवाढीचा संबंध थेट मीटरशी जोडणे योग्य नसल्याचे स्पष्ट केले आहे.
यंदाच्या उन्हाळ्यात तापमानात मोठी वाढ झाली असून नागरिकांना थंडावा मिळवण्यासाठी अधिक प्रमाणात विद्युत उपकरणांचा वापर करावा लागला. परिणामी घरगुती तसेच व्यावसायिक वीज वापरात मोठी वाढ झाली. या वाढलेल्या वापराचा थेट परिणाम वीज बिलांवर दिसून आला आहे.
वीज वितरण क्षेत्रातील अधिकाऱ्यांच्या मते, स्मार्ट मीटर जुन्या मीटरपेक्षा अधिक अचूक पद्धतीने वीज वापराची नोंद करतात. पूर्वी काही प्रमाणात नोंद न होणारा किंवा लक्षात न येणारा वापर आता स्मार्ट मीटरमुळे स्पष्टपणे दिसून येतो. त्यामुळे काही ग्राहकांना बिलामध्ये वाढ झाल्यासारखे वाटत असल्याचे सांगण्यात आले आहे.
महावितरणनेही ग्राहकांच्या वाढलेल्या बिलांबाबत स्पष्टीकरण देताना उन्हाळ्यातील वाढलेली मागणी हे प्रमुख कारण असल्याचे म्हटले आहे. स्मार्ट मीटरमुळे लपलेला वीज वापर, तांत्रिक नुकसान किंवा घरातील काही उपकरणांचा सतत होणारा वापर अधिक अचूकपणे मोजला जात असल्याचे कंपनीने स्पष्ट केले आहे.
दरम्यान, स्मार्ट मीटरबाबत ग्राहकांच्या शंकांचे निरसन करण्यासाठी जनजागृती आवश्यक असल्याचे मत तज्ज्ञांनी व्यक्त केले आहे. नवीन तंत्रज्ञानामुळे ग्राहकांना स्वतःच्या वीज वापरावर लक्ष ठेवणे सोपे होऊ शकते. दिवसातील कोणत्या वेळेत किती वीज वापरली जाते, याची माहिती मिळाल्यामुळे ग्राहकांना वापराचे नियोजन करता येते.
उन्हाळ्यातील वाढत्या तापमानामुळे देशभरात वीज मागणीत वाढ झाल्याचे चित्र आहे. महाराष्ट्रातील अनेक भागांमध्ये एसी, पंखे, कूलर आणि इतर थंडावा देणाऱ्या उपकरणांचा वापर वाढल्याने घरगुती वीज वापर मोठ्या प्रमाणात वाढला. काही भागांमध्ये ग्राहकांच्या मासिक वापरात शेकडो युनिट्सची वाढ झाल्याचे वीज वितरण कंपन्यांच्या अभ्यासातून समोर आले आहे.
स्मार्ट मीटरच्या विरोधातील काही तक्रारींकडे सरकार दुर्लक्ष करणार नसल्याचेही स्पष्ट करण्यात आले आहे. ग्राहकांना बिलाबाबत काही शंका असल्यास मीटर तपासणी, वापराचा आढावा आणि तक्रार निवारणाची सुविधा उपलब्ध करून देण्यात येत आहे. चुकीचे बिल आल्यास योग्य चौकशी केली जाईल, असे प्रशासनाकडून सांगण्यात आले आहे.
ऊर्जा क्षेत्रातील तज्ज्ञांच्या मते, वीज बिल वाढण्यामागे अनेक घटक असू शकतात. केवळ मीटर बदलल्यामुळेच बिल वाढते असे निश्चितपणे म्हणता येत नाही. घरातील उपकरणांचा वापर, हवामानातील बदल, वापराची वेळ आणि ग्राहकांची गरज यांचा वीज वापरावर मोठा परिणाम होतो.
मुख्यमंत्री फडणवीस यांच्या वक्तव्यानंतर स्मार्ट मीटरबाबत सुरू असलेल्या चर्चेला नवे वळण मिळाले आहे. सरकारकडून स्मार्ट मीटरचा उद्देश वीज वितरण अधिक पारदर्शक आणि अचूक करणे असल्याचे सांगितले जात आहे. मात्र, ग्राहकांच्या मनातील भीती दूर करण्यासाठी अधिक प्रभावी संवाद आणि माहिती देणे आवश्यक असल्याचे मत व्यक्त होत आहे.
एकूणच, वाढलेल्या वीज बिलांचा संबंध केवळ स्मार्ट मीटरशी नसून उन्हाळ्यातील तीव्र उष्णता आणि वाढलेला वीज वापर हे त्यामागील महत्त्वाचे कारण असल्याचे राज्य सरकारचे म्हणणे आहे. ग्राहकांनीही आपल्या वीज वापरावर लक्ष ठेवून अनावश्यक वापर कमी करण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे.
About the Author
