राज्यात वाढत्या आर्थिक गुन्ह्यांबाबत कठोर भूमिका घेण्याची गरज असल्याचे मत राष्ट्रवादी काँग्रेस (शरदचंद्र पवार) पक्षाचे ज्येष्ठ नेते जयंत पाटील यांनी व्यक्त केले. आर्थिक फसवणूक, ऑनलाइन घोटाळे आणि सर्वसामान्य नागरिकांची होणारी लूट रोखण्यासाठी कायद्याची प्रभावी अंमलबजावणी, तांत्रिक यंत्रणा सक्षम करणे आणि दोषींवर जलद कारवाई हा एकत्रित “फॉर्म्युला” राबविण्याची आवश्यकता असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले. याचबरोबर सोशल मीडियावर दिशाभूल करणारी माहिती पसरवणाऱ्या आणि वैयक्तिक बदनामी करणाऱ्या ट्रोलर्सनाही त्यांनी स्पष्ट शब्दांत इशारा दिला.
प्रसारमाध्यमांशी संवाद साधताना जयंत पाटील म्हणाले की, आर्थिक गुन्हे केवळ एखाद्या व्यक्तीचे नुकसान करत नाहीत, तर समाजाचा आर्थिक व्यवस्थेवरील विश्वासही डळमळीत करतात. त्यामुळे अशा गुन्ह्यांकडे केवळ सामान्य गुन्हे म्हणून पाहण्याऐवजी त्यांच्यावर विशेष लक्ष केंद्रित करण्याची गरज आहे. आर्थिक गुन्ह्यांचा तपास वेगाने पूर्ण करून दोषींना कठोर शिक्षा मिळाली तर अशा प्रकारच्या गुन्ह्यांवर मोठ्या प्रमाणात आळा बसू शकतो, असे त्यांनी नमूद केले.
त्यांनी सांगितले की, डिजिटल व्यवहार वाढल्यामुळे सायबर फसवणुकीचे प्रमाणही झपाट्याने वाढत आहे. बनावट गुंतवणूक योजना, ऑनलाइन बँकिंग फसवणूक, बनावट कर्ज ऑफर आणि सोशल मीडियाद्वारे होणाऱ्या आर्थिक घोटाळ्यांमुळे नागरिकांना मोठा आर्थिक फटका बसत आहे. या पार्श्वभूमीवर तपास यंत्रणांना आधुनिक तंत्रज्ञानाने सक्षम करणे, तज्ज्ञ मनुष्यबळ उपलब्ध करून देणे आणि विविध विभागांमध्ये प्रभावी समन्वय निर्माण करणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी सांगितले.
जयंत पाटील यांनी नागरिकांनाही सतर्क राहण्याचे आवाहन केले. कोणत्याही अनोळखी व्यक्तीला बँकिंग माहिती देऊ नये, संशयास्पद लिंकवर क्लिक करू नये आणि आर्थिक व्यवहार करताना अधिकृत माध्यमांचाच वापर करावा, असे त्यांनी सांगितले. नागरिकांची जागरूकता वाढली तर अनेक आर्थिक गुन्हे सुरुवातीलाच रोखता येऊ शकतात, असेही त्यांनी स्पष्ट केले.
याचवेळी त्यांनी सोशल मीडियावरील ट्रोलिंगच्या वाढत्या प्रकारावरही भाष्य केले. अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याचा आदर राखला पाहिजे, मात्र त्याच्या नावाखाली खोटी माहिती पसरवणे, व्यक्तींची बदनामी करणे किंवा समाजात द्वेषाचे वातावरण निर्माण करणे योग्य नाही, असे ते म्हणाले. लोकशाहीमध्ये मतभेद असू शकतात, परंतु त्यासाठी सभ्य भाषेचा वापर आणि तथ्यांवर आधारित चर्चा आवश्यक असल्याचे त्यांनी अधोरेखित केले.
ट्रोलर्सना उद्देशून त्यांनी स्पष्ट इशारा देताना सांगितले की, सोशल मीडियाचा गैरवापर करून कोणाचीही प्रतिमा मलिन करण्याचा प्रयत्न केला गेला तर संबंधित कायद्यांनुसार कारवाई होऊ शकते. सोशल मीडिया हे संवादाचे प्रभावी माध्यम आहे, परंतु त्याचा वापर जबाबदारीने होणे तितकेच महत्त्वाचे आहे. कोणत्याही प्रकारची दिशाभूल करणारी माहिती पसरवणाऱ्यांविरोधात प्रशासनाने वेळेत कारवाई करावी, अशी अपेक्षाही त्यांनी व्यक्त केली.
राज्यातील कायदा आणि सुव्यवस्था अधिक सक्षम करण्यासाठी आर्थिक गुन्ह्यांशी संबंधित प्रकरणांमध्ये विशेष तपास पथके, आधुनिक डिजिटल फॉरेन्सिक सुविधा आणि न्यायालयीन प्रक्रियेला गती देण्यावर भर दिला पाहिजे, असे जयंत पाटील यांनी सांगितले. आर्थिक गुन्ह्यांमुळे सर्वसामान्य नागरिकांची आयुष्यभराची बचत धोक्यात येते. त्यामुळे अशा प्रकरणांमध्ये कोणतीही दिरंगाई न करता कठोर आणि पारदर्शक कारवाई होणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी नमूद केले.
राजकीय वातावरणातही सोशल मीडियाची भूमिका दिवसेंदिवस वाढत असल्याचे त्यांनी सांगितले. मतभिन्नता व्यक्त करणे हा लोकशाहीचा मूलभूत अधिकार असला तरी वैयक्तिक टीका, अपमानास्पद भाषा आणि खोट्या माहितीच्या आधारे जनमत प्रभावित करण्याचे प्रकार चिंताजनक असल्याचे त्यांनी म्हटले. सोशल मीडिया वापरणाऱ्या प्रत्येकाने जबाबदारीची जाणीव ठेवून वर्तन करणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी आवर्जून सांगितले.
एकूणच, आर्थिक गुन्हे रोखण्यासाठी कठोर कायदेशीर कारवाई, आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर, तपास यंत्रणांची क्षमता वाढविणे आणि नागरिकांमध्ये जागरूकता निर्माण करणे हा प्रभावी मार्ग असल्याचे जयंत पाटील यांनी स्पष्ट केले. त्याचबरोबर सोशल मीडियावरील ट्रोलिंग, अफवा आणि दिशाभूल करणाऱ्या प्रचाराविरोधातही कठोर भूमिका घेण्याचे संकेत त्यांनी दिले. आर्थिक सुरक्षितता आणि जबाबदार डिजिटल संवाद या दोन्ही बाबींना समान महत्त्व देत समाजात विश्वासाचे वातावरण निर्माण करण्याची गरज असल्याचा संदेश त्यांनी या माध्यमातून दिला.
About the Author
