पुणे : वाढत्या रस्ते अपघातांवर नियंत्रण मिळवण्यासाठी पुणे जिल्हा प्रशासनाने महत्त्वाचे पाऊल उचलत जिल्ह्यातील राष्ट्रीय महामार्ग, राज्य महामार्ग आणि प्रमुख रस्त्यांवरील १२१ अपघातप्रवण ठिकाणांची (ब्लॅक स्पॉट्स) ओळख निश्चित केली आहे. या सर्व ठिकाणांवर तातडीने सुरक्षा उपाययोजना राबविण्याचे निर्देश देण्यात आले असून, अपघातांची संख्या कमी करण्यासाठी विविध शासकीय विभागांकडून संयुक्त पाहणी करण्यात येणार आहे.
या यादीत पुणे-सोलापूर महामार्ग हा सर्वाधिक धोकादायक मार्ग ठरला असून, या मार्गावर तब्बल ४६ ब्लॅक स्पॉट्स आढळून आले आहेत. जिल्ह्यातील इतर कोणत्याही महामार्गाच्या तुलनेत ही संख्या सर्वाधिक असल्याने प्रशासनाने या मार्गावर विशेष लक्ष केंद्रित करण्याचा निर्णय घेतला आहे.
अलीकडेच झालेल्या जिल्हा रस्ता सुरक्षा समितीच्या बैठकीत या विषयाचा सविस्तर आढावा घेण्यात आला. बैठकीत जिल्हाधिकाऱ्यांनी सार्वजनिक बांधकाम विभाग, राष्ट्रीय महामार्ग प्राधिकरण, वाहतूक पोलीस, जिल्हा पोलीस, स्थानिक स्वराज्य संस्था आणि संबंधित विभागांना एकत्रितपणे प्रत्येक ब्लॅक स्पॉटची प्रत्यक्ष पाहणी करण्याचे निर्देश दिले. प्रत्येक ठिकाणी अपघात होण्यामागील कारणांचा अभ्यास करून त्यानुसार आवश्यक सुधारणा करण्यावर भर देण्यात आला.
प्रशासनाच्या प्राथमिक निरीक्षणानुसार, अनेक ठिकाणी अपुरी रस्ते चिन्हे, धोकादायक वळणे, वेगवान वाहतूक, अपुरी प्रकाशयोजना, चुकीच्या पद्धतीचे कट, रस्त्यांची खराब अवस्था तसेच वाहतूक नियमांचे उल्लंघन ही अपघातांची प्रमुख कारणे असल्याचे समोर आले आहे. काही भागांमध्ये अनधिकृत प्रवेशमार्ग, पादचारी सुविधा नसणे आणि रस्त्यावर अतिक्रमण यामुळेही अपघातांचा धोका वाढत असल्याचे अधिकाऱ्यांनी नमूद केले.
पुणे-सोलापूर महामार्ग हा औद्योगिक, व्यापारी आणि कृषी वाहतुकीसाठी अत्यंत महत्त्वाचा मार्ग असल्याने या मार्गावर दररोज हजारो हलकी व जड वाहने प्रवास करतात. वाढत्या वाहतुकीच्या पार्श्वभूमीवर वेगमर्यादेचे उल्लंघन, अवजड वाहनांची मोठी संख्या आणि काही ठिकाणांवरील अपुरी सुरक्षा व्यवस्था यामुळे अपघातांचे प्रमाण वाढत असल्याचे निरीक्षण आहे. त्यामुळे या मार्गावरील ब्लॅक स्पॉट्सना प्राधान्याने सुधारण्याचा निर्णय प्रशासनाने घेतला आहे.
संयुक्त पाहणीनंतर प्रत्येक अपघातप्रवण ठिकाणासाठी स्वतंत्र कृती आराखडा तयार करण्यात येणार आहे. त्यामध्ये आवश्यकतेनुसार वेगमर्यादा फलक, रंबल स्ट्रिप्स, क्रॅश बॅरियर्स, सुधारित सिग्नल यंत्रणा, अतिरिक्त स्ट्रीट लाईट्स, परावर्तित रस्ता चिन्हे, सीसीटीव्ही कॅमेरे, पादचारी क्रॉसिंग, सेवा रस्ते तसेच धोकादायक वळणांवर अभियांत्रिकी सुधारणा करण्यात येणार आहेत. ज्या ठिकाणी मोठ्या प्रमाणात संरचनात्मक बदलांची गरज आहे, तेथे संबंधित विभागांकडून स्वतंत्र प्रस्ताव तयार करण्यात येतील.
बैठकीत रस्ता सुरक्षा जनजागृतीलाही तितकेच महत्त्व देण्यात आले. वाहतूक नियमांचे पालन, हेल्मेट आणि सीटबेल्टचा वापर, मद्यधुंद अवस्थेत वाहन चालविणे टाळणे तसेच वेगमर्यादेचे पालन करण्याबाबत व्यापक जनजागृती मोहीम राबविण्याचा निर्णय घेण्यात आला. शाळा, महाविद्यालये, औद्योगिक संस्था आणि परिवहन क्षेत्रातील चालकांसाठी विशेष प्रशिक्षण कार्यक्रम आयोजित करण्याचाही प्रस्ताव चर्चेत आला.
वाहतूक तज्ज्ञांच्या मते, केवळ ब्लॅक स्पॉट्सची ओळख करून देणे पुरेसे नसून त्या ठिकाणी त्वरित अभियांत्रिकी सुधारणा आणि प्रभावी अंमलबजावणी होणे आवश्यक आहे. अनेकदा अपघातांची पुनरावृत्ती होत असलेल्या ठिकाणी वेळेत उपाययोजना न झाल्यास जीवितहानी वाढण्याची शक्यता असते. त्यामुळे विविध विभागांमधील समन्वय आणि कामांची नियमित प्रगती तपासणे अत्यंत महत्त्वाचे ठरणार आहे.
जिल्हा प्रशासनाने सर्व संबंधित विभागांना निश्चित कालावधीत संयुक्त पाहणी पूर्ण करून अहवाल सादर करण्याचे निर्देश दिले आहेत. त्यानंतर प्राधान्यक्रमानुसार निधी उपलब्ध करून आवश्यक कामांना गती दिली जाणार आहे. तसेच सुधारणा पूर्ण झाल्यानंतर त्या ठिकाणांवरील अपघातांची आकडेवारी नियमितपणे तपासून उपाययोजनांची परिणामकारकता देखील पडताळली जाणार आहे.
पुणे जिल्ह्यातील वाढत्या नागरीकरणामुळे आणि वाहनसंख्येत सातत्याने होत असलेल्या वाढीमुळे रस्ता सुरक्षेचा प्रश्न अधिक गंभीर बनला आहे. अशा परिस्थितीत अपघातप्रवण १२१ ठिकाणांची ओळख आणि त्यावर लक्ष केंद्रित करण्याचा निर्णय हा सुरक्षित वाहतुकीच्या दिशेने महत्त्वाचे पाऊल मानला जात आहे. विशेषतः सर्वाधिक ४६ ब्लॅक स्पॉट्स असलेल्या पुणे-सोलापूर महामार्गावर नियोजनबद्ध सुधारणा झाल्यास अपघातांचे प्रमाण कमी होण्यास मोठी मदत होईल, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे. प्रशासनानेही संबंधित सर्व विभागांनी समन्वयाने काम करून नागरिकांसाठी अधिक सुरक्षित आणि विश्वासार्ह रस्ते व्यवस्था निर्माण करण्याचा निर्धार व्यक्त केला आहे.
About the Author
