आजच्या काळात चांगले उत्पन्न असूनही अनेकजण विविध प्रकारच्या कर्जांच्या ओझ्याखाली जगत आहेत. गृहकर्ज, वाहन कर्ज, वैयक्तिक कर्ज आणि क्रेडिट कार्डवरील ईएमआय यामुळे आर्थिक गणित जुळत असले तरी मानसिक ताण वाढत असल्याचे चित्र आहे. अशाच एका व्यक्तीने स्वतःची आर्थिक परिस्थिती पूर्णपणे कर्जमुक्त होण्यासाठी वास्तववादी आराखडा तयार करून देण्याची विनंती केली.
संबंधित व्यक्तीचे वार्षिक उत्पन्न सुमारे 15 लाख रुपये आहे. त्याच्याकडे वैयक्तिक कर्ज, कार कर्ज आणि क्रेडिट कार्डवरील विविध ईएमआय सुरू आहेत. विमा हप्ते, प्रवास खर्च आणि इतर मोठ्या खरेदींसाठी घेतलेल्या क्रेडिट कार्ड ईएमआयमुळे मासिक आर्थिक जबाबदाऱ्या वाढल्या होत्या. कर्जफेड नियमितपणे सुरू असली तरी सततच्या ईएमआयमुळे मानसिक थकवा जाणवत असल्याचे त्याने सांगितले.
यावर ChatGPT ने सविस्तर विश्लेषण करून त्याच्या आर्थिक स्थितीचा आढावा घेतला आणि कर्जमुक्त होण्यासाठी टप्प्याटप्प्याने अमलात आणता येईल असा आराखडा सुचवला.
उत्पन्न चांगले, पण EMI चा वाढता ताण
विश्लेषणानुसार संबंधित व्यक्तीची आर्थिक परिस्थिती संकटात नसली तरी अनेक कर्जे एकाच वेळी सांभाळण्याची वेळ आल्याने त्याच्यावर मानसिक दबाव वाढत होता. नियमित उत्पन्न असल्यामुळे सर्व हप्ते भरले जात होते. मात्र दर महिन्याला विविध कर्जांसाठी मोठी रक्कम खर्च होत असल्याने बचत आणि भविष्यातील गुंतवणुकीसाठी पुरेशी रक्कम उरत नव्हती.
ChatGPT ने याला “Continuous Repayment Fatigue” म्हणजेच सतत कर्जफेड करत राहिल्याने निर्माण होणारा मानसिक थकवा असे वर्णन केले.
कर्जफेडीसाठी ‘स्नोबॉल’ पद्धतीचा सल्ला
आर्थिक नियोजनात सर्वाधिक लोकप्रिय मानल्या जाणाऱ्या ‘Debt Snowball’ पद्धतीचा अवलंब करण्याचा सल्ला देण्यात आला. या पद्धतीनुसार सर्वात लहान कर्ज प्रथम पूर्ण फेडायचे आणि त्यानंतर त्या हप्त्याची रक्कम पुढील कर्जाच्या परतफेडीत वापरायची.
यामुळे प्रत्येक कर्ज संपल्यावर मानसिक समाधान मिळते आणि कर्जमुक्तीचा प्रवास अधिक वेगाने पुढे जातो.
आराखड्यानुसार सर्वप्रथम क्रेडिट कार्ड ईएमआय पूर्ण करण्यावर भर देण्यात आला. कारण या प्रकारच्या कर्जांवर व्याजदर तुलनेने जास्त असतात. क्रेडिट कार्डवरील ईएमआय संपल्यानंतर तीच रक्कम वैयक्तिक कर्जाच्या अतिरिक्त परतफेडीसाठी वापरण्याचा सल्ला देण्यात आला.
अनावश्यक खर्चांवर नियंत्रण आवश्यक
ChatGPT ने दिलेल्या योजनेत खर्च नियंत्रणालाही महत्त्वाचे स्थान देण्यात आले. विशेषतः नवीन गॅझेट्स, लक्झरी प्रवास, अनावश्यक ऑनलाइन खरेदी आणि क्रेडिट कार्डवर होणाऱ्या मोठ्या व्यवहारांवर मर्यादा आणण्याची सूचना करण्यात आली.
याशिवाय, बोनस, इन्क्रिमेंट, कर परतावा किंवा इतर कोणतेही अतिरिक्त उत्पन्न थेट कर्जफेडीसाठी वापरण्याचा सल्ला देण्यात आला. सामान्यतः अशा अतिरिक्त उत्पन्नाचा वापर नवीन खर्चांसाठी केला जातो. मात्र ते कर्जफेडीकडे वळवल्यास कर्जमुक्तीचा कालावधी मोठ्या प्रमाणात कमी होऊ शकतो.
आपत्कालीन निधीही तितकाच महत्त्वाचा
कर्जफेड करताना अनेकजण सर्व बचत कर्ज फेडण्यासाठी वापरतात. मात्र ChatGPT ने असे न करण्याचा सल्ला दिला. कोणत्याही अनपेक्षित परिस्थितीसाठी किमान तीन ते सहा महिन्यांच्या खर्चाइतका आपत्कालीन निधी राखून ठेवणे आवश्यक असल्याचे सांगितले.
नोकरीतील बदल, आरोग्यविषयक खर्च किंवा इतर आकस्मिक अडचणी आल्यास हा निधी मोठा आधार ठरू शकतो. अन्यथा पुन्हा नव्याने कर्ज घेण्याची वेळ येऊ शकते.
2027 पर्यंत कर्जमुक्त होण्याचे लक्ष्य
आराखड्यानुसार व्यक्तीने नियमित हप्ते सुरू ठेवत अतिरिक्त उपलब्ध रक्कम कर्जफेडीसाठी वापरल्यास 31 डिसेंबर 2027 पर्यंत पूर्णपणे कर्जमुक्त होण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली.
यासाठी प्रत्येक सहा महिन्यांनी आर्थिक स्थितीचा आढावा घेणे, कर्जाची शिल्लक तपासणे आणि गरजेनुसार रणनीतीत बदल करणेही आवश्यक असल्याचे नमूद करण्यात आले.
आर्थिक स्वातंत्र्याकडे वाटचाल
तज्ज्ञांच्या मते, कर्ज असणे ही स्वतःमध्ये समस्या नसते. मात्र अनेक कर्जांचे हप्ते एकाच वेळी भरावे लागत असतील तर त्याचा मानसिक आरोग्यावर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे वेळेवर नियोजन करून कर्जफेडीची स्पष्ट रणनीती तयार करणे गरजेचे आहे.
या प्रकरणात ChatGPT ने दिलेला सल्ला केवळ आकडेवारीवर आधारित नसून मानसिक ताण कमी करण्यावरही केंद्रित होता. नियमित उत्पन्न, नियंत्रित खर्च, अतिरिक्त रकमेचा योग्य वापर आणि शिस्तबद्ध कर्जफेड यामुळे कोणतीही व्यक्ती टप्प्याटप्प्याने आर्थिक स्वातंत्र्याकडे वाटचाल करू शकते.
आज अनेक मध्यमवर्गीय कुटुंबे विविध ईएमआयच्या जाळ्यात अडकलेली आहेत. अशा परिस्थितीत योग्य आर्थिक नियोजन, संयम आणि सातत्य राखल्यास कर्जमुक्ती हे केवळ स्वप्न न राहता प्रत्यक्षात साध्य होणारे लक्ष्य ठरू शकते. 2027 पर्यंत पूर्ण कर्जमुक्त होण्याचा हा आराखडा त्याच दिशेने मार्गदर्शक ठरू शकतो.
About the Author
