पेट्रोल आणि डिझेलच्या वाढत्या खर्चामुळे वाहनधारकांच्या मासिक बजेटवर परिणाम होत असतानाच आता अनेक ग्राहकांचा कल इलेक्ट्रिक वाहनांकडे वळताना दिसत आहे. इंधनाच्या वाढत्या किमती, वाहनांच्या देखभाल खर्चात होणारी वाढ आणि पर्यावरणपूरक प्रवासाची वाढती गरज यामुळे इलेक्ट्रिक स्कूटर, मोटारसायकल आणि कारच्या मागणीत वाढ होत आहे. विशेषतः सणासुदीच्या पार्श्वभूमीवर नवीन वाहन खरेदीला वेग येण्याची शक्यता असताना काही लोकप्रिय ई-वाहन मॉडेल्ससाठी ग्राहकांना प्रतीक्षा करावी लागत असल्याचे चित्र आहे.
गेल्या काही वर्षांत इलेक्ट्रिक वाहनांच्या बाजारपेठेत मोठे बदल झाले आहेत. सुरुवातीला ई-वाहनांकडे पर्यावरणपूरक पर्याय म्हणून पाहिले जात होते. मात्र आता पेट्रोलच्या तुलनेत दैनंदिन प्रवासाचा खर्च कमी करण्यासाठी अनेक ग्राहक इलेक्ट्रिक वाहनांचा विचार करू लागले आहेत. शहरांमध्ये रोजचा प्रवास करणाऱ्या नोकरदार वर्गासह डिलिव्हरी सेवा, छोट्या व्यावसायिकांकडूनही इलेक्ट्रिक वाहनांना पसंती दिली जात आहे.
सणासुदीचा काळ हा वाहन बाजारासाठी महत्त्वाचा मानला जातो. गणेशोत्सव, नवरात्र, दसरा आणि दिवाळीच्या काळात नवीन वाहन खरेदी करण्याची परंपरा अनेक कुटुंबांमध्ये आहे. त्यामुळे या काळात वाहनांच्या विक्रीत वाढ होण्याची शक्यता असते. यंदाही ग्राहकांकडून चौकशी वाढत असून ई-स्कूटर आणि इतर इलेक्ट्रिक मॉडेल्सकडे विशेष आकर्षण असल्याचे विक्रेत्यांकडून सांगितले जात आहे.
मात्र मागणी वाढत असताना उपलब्धतेचा प्रश्न काही ग्राहकांसमोर निर्माण झाला आहे. लोकप्रिय मॉडेल्ससाठी काही ठिकाणी बुकिंगनंतर वाहन मिळण्यासाठी प्रतीक्षा करावी लागत आहे. ग्राहकांना अपेक्षित रंग, व्हेरिएंट किंवा विशिष्ट फीचर्स असलेले मॉडेल तातडीने उपलब्ध न झाल्यास त्यांना डिलिव्हरीसाठी काही काळ थांबावे लागत आहे. सणाच्या मुहूर्तावर वाहन घरी आणण्याची इच्छा असलेल्या ग्राहकांसाठी ही प्रतीक्षा काहीशी निराशाजनक ठरत आहे.
ई-वाहनांकडे ग्राहकांचा वाढता कल केवळ इंधनाच्या दरांमुळेच आहे असे नाही. चार्जिंगचा तुलनेने कमी खर्च, पेट्रोल-डिझेल वाहनांच्या तुलनेत नियमित देखभालीच्या खर्चात होणारी संभाव्य बचत, शांत आणि प्रदूषणमुक्त प्रवास तसेच आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर हीदेखील त्यामागची महत्त्वाची कारणे आहेत. डिजिटल डिस्प्ले, कनेक्टेड फीचर्स, मोबाइल अॅप, नेव्हिगेशन आणि विविध स्मार्ट सुविधा ग्राहकांना आकर्षित करत आहेत.
शहरांमध्ये छोट्या अंतरासाठी दररोज वाहन वापरणाऱ्या ग्राहकांसाठी इलेक्ट्रिक स्कूटर हा पर्याय अधिक सोयीचा मानला जात आहे. कार्यालय, कॉलेज, बाजारपेठ किंवा घराजवळील दैनंदिन प्रवासासाठी ई-स्कूटरचा वापर वाढत आहे. त्यामुळे विशेषतः तरुण वर्ग आणि कुटुंबातील दुसरे वाहन घेऊ इच्छिणाऱ्या ग्राहकांकडून ई-स्कूटरला मागणी मिळत आहे.
दुसरीकडे, ई-वाहन खरेदी करण्यापूर्वी ग्राहकांकडून काही महत्त्वाच्या बाबींची चौकशी केली जात आहे. वाहनाची बॅटरी क्षमता, एकदा चार्ज केल्यानंतर मिळणारी रेंज, चार्जिंगचा कालावधी, बॅटरीची वॉरंटी, सर्व्हिस सेंटरची उपलब्धता आणि बॅटरी बदलण्याचा संभाव्य खर्च याबाबत ग्राहक अधिक माहिती घेत आहेत. त्यामुळे केवळ आकर्षक किंमत किंवा फीचर्सपेक्षा वाहनाची दीर्घकालीन उपयोगिता पाहून निर्णय घेण्याकडे ग्राहकांचा कल आहे.
ई-वाहनांच्या वाढत्या वापरासोबत चार्जिंग पायाभूत सुविधांचा विस्तार हा देखील महत्त्वाचा मुद्दा बनला आहे. मोठ्या शहरांमध्ये चार्जिंग पॉइंट्सची संख्या वाढत असली तरी सर्व भागांमध्ये सुविधा समान प्रमाणात उपलब्ध झालेल्या नाहीत. त्यामुळे घरात चार्जिंगची सुविधा असणाऱ्या ग्राहकांना इलेक्ट्रिक वाहन वापरणे तुलनेने सोपे जाते. लांब पल्ल्याच्या प्रवासासाठी मात्र सार्वजनिक चार्जिंग नेटवर्कची उपलब्धता ग्राहकांच्या निर्णयावर परिणाम करू शकते.
सणासुदीच्या काळात वाहन खरेदी करणाऱ्या ग्राहकांना कंपन्या आणि डीलर्सकडून विविध ऑफर्स मिळण्याची अपेक्षा असते. फायनान्स योजना, एक्सचेंज सुविधा, विमा किंवा इतर लाभांमुळे वाहन खरेदीचा निर्णय घेणे ग्राहकांसाठी सोपे होऊ शकते. मात्र मागणी वाढल्यास काही मॉडेल्सची उपलब्धता आणि डिलिव्हरीचा कालावधी हा महत्त्वाचा मुद्दा ठरणार आहे.
दरम्यान, पेट्रोल-डिझेल वाहनांच्या तुलनेत ई-वाहनांचा प्रत्यक्ष खर्च, वापराचे अंतर आणि चार्जिंगची सोय यांचा विचार करूनच ग्राहकांनी निर्णय घ्यावा, असा सल्ला वाहन क्षेत्रातील जाणकारांकडून दिला जातो. प्रत्येक ग्राहकाची दैनंदिन प्रवासाची गरज वेगळी असल्याने एकाच प्रकारचे वाहन सर्वांसाठी योग्य ठरेलच असे नाही.
एकूणच, इंधनाच्या खर्चामुळे निर्माण झालेला आर्थिक दबाव आणि इलेक्ट्रिक वाहनांमध्ये उपलब्ध होत असलेल्या आधुनिक सुविधांमुळे ई-वाहन बाजाराला चालना मिळताना दिसत आहे. सणासुदीच्या काळात वाहन खरेदीची लगबग वाढल्यास या मागणीत आणखी वाढ होण्याची शक्यता आहे. मात्र वाढती मागणी पूर्ण करण्यासाठी वाहनांची उपलब्धता, बॅटरी पुरवठा, चार्जिंग नेटवर्क आणि वेळेवर डिलिव्हरी या बाबी कंपन्यांसाठी महत्त्वाच्या ठरणार आहेत. ग्राहकांसाठीही ‘बुकिंग आज, डिलिव्हरी कधी?’ हा प्रश्न सणासुदीच्या वाहन बाजारात चर्चेचा विषय बनला आहे.
About the Author
