दहीहंडी उत्सवाच्या पार्श्वभूमीवर ध्वनिप्रदूषणाच्या नियमांचे उल्लंघन केल्याप्रकरणी पुण्यातील बिबवेवाडी पोलिसांनी एका दहीहंडी मंडळाविरुद्ध गुन्हा दाखल केला आहे. संबंधित मंडळाची साउंड सिस्टीमही पोलिसांनी जप्त केली आहे. यंदाच्या वर्षात पुणे शहरात ध्वनिप्रदूषणाच्या नियमांचे उल्लंघन केल्याप्रकरणी दहीहंडी मंडळाविरोधात दाखल झालेला हा पहिलाच गुन्हा असल्याचे पोलिसांकडून सांगण्यात आले.
बिबवेवाडी परिसरातील ओटा भागात श्री कृष्ण तरुण मंडळाच्या वतीने दहीहंडीचा कार्यक्रम आयोजित करण्यात आला होता. या कार्यक्रमासाठी मंडळाला ध्वनिक्षेपक आणि साउंड सिस्टीम वापरण्याची परवानगी देण्यात आली होती. मात्र, पोलिसांच्या म्हणण्यानुसार, परवानगीमध्ये निश्चित केलेल्या मर्यादेपेक्षा अधिक क्षमतेची साउंड सिस्टीम कार्यक्रमस्थळी उभारण्यात आली.
परवानगी चार बास आणि चार टॉप स्पीकरची
पोलिसांनी दिलेल्या माहितीनुसार, मंडळाला कार्यक्रमासाठी चार बास स्पीकर आणि चार टॉप स्पीकर वापरण्याची परवानगी होती. मात्र, प्रत्यक्ष कार्यक्रमाच्या ठिकाणी आठ बास स्पीकर आणि आठ टॉप स्पीकर लावण्यात आल्याचे आढळून आले.
म्हणजेच परवानगीच्या तुलनेत साउंड सिस्टीमची संख्या दुप्पट करण्यात आल्याचा आरोप आहे. मोठ्या प्रमाणात ध्वनिक्षेपक वापरल्यामुळे परिसरात मोठा आवाज निर्माण होत असल्याचे पोलिसांच्या निदर्शनास आले. त्यानंतर पोलिसांनी हस्तक्षेप करत संबंधित साउंड सिस्टीम ताब्यात घेतली.
ध्वनिप्रदूषणाच्या नियमांचे पालन करणे सार्वजनिक कार्यक्रमांच्या आयोजकांसाठी महत्त्वाचे असते. विशेषतः सण-उत्सवांच्या काळात मोठ्या प्रमाणात नागरिक एकत्र येत असल्याने ध्वनीची मर्यादा आणि कार्यक्रमाची परवानगी याबाबत पोलिसांकडून विशेष लक्ष दिले जाते.
मंडळाच्या अध्यक्षाविरोधात गुन्हा
या प्रकरणी श्री कृष्ण तरुण मंडळाचे अध्यक्ष राहुल प्रकाश जगताप यांच्याविरुद्ध बिबवेवाडी पोलिसांनी गुन्हा दाखल केला आहे. परवानगीमध्ये नमूद केलेल्या मर्यादेपेक्षा अधिक स्पीकर लावून सार्वजनिक ठिकाणी ध्वनिप्रदूषण केल्याचा आरोप त्यांच्यावर करण्यात आला आहे.
पोलिसांनी कार्यक्रमाच्या ठिकाणी पाहणी केल्यानंतर प्रत्यक्ष साउंड सिस्टीम आणि मंजूर परवानगी यामध्ये फरक असल्याचे नमूद केले. त्यानंतर नियमांचे उल्लंघन झाल्याचे सांगत पोलिसांनी कारवाई केली.
या घटनेमुळे पुण्यातील आगामी सण-उत्सवांमध्ये ध्वनिप्रदूषणाच्या नियमांच्या अंमलबजावणीबाबत पोलिस प्रशासन अधिक कडक भूमिका घेणार असल्याचे संकेत मिळत आहेत.
उत्सव आणि नियम यांचा समतोल आवश्यक
पुणे शहरात दहीहंडी, गणेशोत्सव, नवरात्रोत्सव यांसारखे अनेक मोठे सार्वजनिक उत्सव उत्साहात साजरे केले जातात. या कार्यक्रमांमध्ये ढोल-ताशे, डीजे, स्पीकर आणि इतर ध्वनिवर्धक उपकरणांचा मोठ्या प्रमाणावर वापर केला जातो. त्यामुळे उत्सवाचा उत्साह कायम ठेवतानाच ध्वनिप्रदूषणासंदर्भातील नियमांचे पालन करण्याचे आव्हान प्रशासनासमोर असते.
कार्यक्रमांसाठी आयोजकांना परवानगी देताना काही विशिष्ट अटी घालण्यात येतात. त्यामध्ये ध्वनिक्षेपकांची संख्या, आवाजाची मर्यादा आणि वापराची वेळ यासारख्या बाबींचा समावेश असू शकतो. आयोजकांनी या अटींचे पालन करणे अपेक्षित असते.
बिबवेवाडीतील प्रकरणात मात्र परवानगीपेक्षा अधिक स्पीकर लावल्याचा आरोप झाल्याने पोलिसांनी थेट कारवाई केली आहे. त्यामुळे इतर मंडळांनीही उत्सवाच्या काळात परवानगीतील अटी तपासून त्यानुसारच साउंड सिस्टीम वापरण्याची गरज अधोरेखित झाली आहे.
नियमभंग करणाऱ्या मंडळांना इशारा
यंदाच्या वर्षी पुण्यात दहीहंडी मंडळाविरोधात ध्वनिप्रदूषणाच्या नियमांशी संबंधित हा पहिला गुन्हा असल्याचे पोलिसांनी सांगितले. त्यामुळे ही कारवाई केवळ एका मंडळापुरती मर्यादित न राहता आगामी सार्वजनिक कार्यक्रमांसाठी एक महत्त्वाचा इशारा मानला जात आहे.
सण-उत्सवांमध्ये नागरिकांचा सहभाग मोठा असतो. त्यामुळे आयोजकांनी पोलिस आणि प्रशासनाकडून मिळालेल्या परवानगीचे काटेकोर पालन करणे आवश्यक आहे. परवानगीपेक्षा जास्त ध्वनिक्षेपक किंवा साउंड उपकरणे वापरल्यास कायदेशीर कारवाईला सामोरे जावे लागू शकते, हे या प्रकरणातून स्पष्ट झाले आहे.
दरम्यान, बिबवेवाडी पोलिसांनी जप्त केलेल्या साउंड सिस्टीमबाबत पुढील कायदेशीर प्रक्रिया सुरू केली आहे. गुन्ह्याच्या अनुषंगाने संबंधितांकडून अधिक माहिती घेतली जाण्याची शक्यता आहे.
पुण्यात सण-उत्सवांचा उत्साह मोठ्या प्रमाणात पाहायला मिळतो. मात्र, या उत्साहासोबत सार्वजनिक शांतता, नागरिकांची गैरसोय आणि ध्वनिप्रदूषणाचे नियम यांचाही विचार करणे आवश्यक आहे. बिबवेवाडीतील कारवाईमुळे आयोजकांनी कार्यक्रमाच्या आधीच परवानगीतील सर्व अटी तपासून त्यांचे पालन करण्याची गरज पुन्हा एकदा समोर आली आहे.
About the Author
