पावसाने विश्रांती घेतल्यानंतर सप्टेंबरच्या सुरुवातीलाच हवामानात पुन्हा बदल जाणवू लागला आहे. दहीहंडी उत्सवाच्या पार्श्वभूमीवर राज्यातील काही भागांत पावसाचा जोर वाढण्याची शक्यता असल्याने गोविंदा पथके, आयोजक आणि नागरिकांची चिंता वाढली आहे. हवामान विभागाच्या अंदाजानुसार मुंबईसह उत्तर कोकणातील काही भागांत पाऊस होण्याची शक्यता असून, राज्यातील काही जिल्ह्यांमध्ये वादळी पावसाचा इशारा देण्यात आला आहे.
दहीहंडी हा महाराष्ट्रातील विशेषतः मुंबई, ठाणे, पालघर आणि आसपासच्या भागांत मोठ्या उत्साहात साजरा होणारा उत्सव आहे. उंचच उंच मानवी मनोरे रचून हंडी फोडण्याचा थरार या उत्सवाचे प्रमुख आकर्षण असते. मात्र याच काळात पावसाने जोर धरल्यास कार्यक्रमांच्या आयोजनावर परिणाम होऊ शकतो. ओल्या रस्त्यांमुळे गोविंदा पथकांच्या हालचाली, वाहतूक व्यवस्था आणि सुरक्षेच्या उपाययोजनांसमोर आव्हान निर्माण होण्याची शक्यता आहे.
मुंबईत ढगाळ वातावरण, हलक्या ते मध्यम पावसाची शक्यता
भारत मौसम विज्ञान विभागाच्या मुंबई केंद्राच्या उपलब्ध अंदाजानुसार मुंबईत आकाश सामान्यतः ढगाळ राहण्याची आणि हलका पाऊस पडण्याची शक्यता आहे. पुढील काही दिवसांतही ढगाळ वातावरण कायम राहण्याचा अंदाज आहे. मुंबई-सांताक्रूझसाठ हलक्या पावसाचा अंदाज नोंदवण्यात आला आहे.
नवी मुंबई-पनवेल परिसरासाठी मात्र मध्यम पावसाची शक्यता दर्शवण्यात आली आहे. त्यामुळे दहीहंडीच्या कार्यक्रमांसाठी मोठ्या प्रमाणात गर्दी होणाऱ्या भागांत आयोजकांना हवामानाची स्थिती लक्षात घेऊन नियोजन करावे लागणार आहे.
दरम्यान, काही वृत्तांनुसार मुंबई आणि उत्तर कोकणात पावसाची शक्यता व्यक्त करण्यात आली होती. त्यामुळे उत्सवाच्या दिवशी अचानक पावसाची सर आली, तर मैदानांवरील कार्यक्रम आणि गोविंदा पथकांच्या सरावावर परिणाम होऊ शकतो.
विदर्भ आणि मराठवाड्यातही पावसाची शक्यता
महाराष्ट्राच्या इतर भागातही हवामान बदलाचे संकेत आहेत. ताज्या वृत्तानुसार बंगालच्या उपसागरात निर्माण झालेल्या हवामान प्रणालीच्या प्रभावामुळे विदर्भ आणि मराठवाड्यातील काही जिल्ह्यांत वादळी पावसाची शक्यता निर्माण झाली आहे. बुलढाणा, अकोला, अमरावती, वाशिम, हिंगोली, नांदेड, यवतमाळ, वर्धा, नागपूर, भंडारा, गोंदिया, चंद्रपूर आणि गडचिरोली या भागांसाठी यलो अलर्टचा उल्लेख करण्यात आला आहे.
याशिवाय मध्य महाराष्ट्र आणि कोकणातील काही भागांत हलका ते मध्यम पाऊस पडण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे राज्यातील पावसाचे चित्र एकसारखे नसून जिल्हानिहाय बदलणारे राहण्याची शक्यता आहे.
दहीहंडीच्या कार्यक्रमांवर काय परिणाम होऊ शकतो?
दहीहंडीच्या दिवशी पाऊस झाला तर सर्वात मोठा प्रश्न सुरक्षेचा निर्माण होतो. मानवी मनोरे उभारताना जमीन निसरडी असल्यास घसरण्याचा धोका वाढतो. विशेषतः उंच थर रचणाऱ्या पथकांसाठी मैदानाची स्थिती अत्यंत महत्त्वाची असते.
पावसामुळे स्टेज, ध्वनिव्यवस्था, विद्युत उपकरणे आणि कार्यक्रमाच्या ठिकाणी उभारण्यात आलेल्या तात्पुरत्या संरचनांवरही परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे आयोजकांनी विद्युत जोडण्या सुरक्षित ठेवणे, पाण्याचा निचरा व्यवस्थित करणे आणि गर्दी नियंत्रणासाठी अतिरिक्त व्यवस्था ठेवणे आवश्यक ठरते.
मुंबई आणि ठाणे परिसरातील दहीहंडी उत्सवांमध्ये मोठ्या संख्येने नागरिक सहभागी होतात. त्यामुळे पावसासोबत वाहतूक कोंडीची समस्या निर्माण होण्याची शक्यता लक्षात घेऊन नागरिकांनी शक्य असल्यास सार्वजनिक वाहतुकीचा वापर करणे आणि कार्यक्रमस्थळी जाण्यापूर्वी हवामानाची स्थिती तपासणे महत्त्वाचे आहे.
यंदाच्या मान्सूनमध्ये महाराष्ट्रात पावसाचे वितरण असमान राहिले आहे. जुलैमध्ये काही भागांत जोरदार पाऊस झाल्यानंतर ऑगस्टमध्ये अनेक भागांत पावसाने मोठी विश्रांती घेतली. मुंबईतही ऑगस्ट महिन्यात पावसाचे प्रमाण सरासरीपेक्षा मोठ्या प्रमाणात कमी राहिले. उपलब्ध अहवालानुसार मुंबईतील ऑगस्टमधील पाऊस नेहमीच्या तुलनेत लक्षणीय कमी होता.
त्यामुळे सप्टेंबरमधील पावसाकडे शेतकरी आणि सामान्य नागरिकांचे लक्ष लागले आहे. काही भागांत पावसाची गरज असली तरी अचानक मुसळधार पाऊस पडल्यास शहरी भागांत पाणी साचणे, वाहतूक विस्कळीत होणे आणि सखल भागांमध्ये अडचणी निर्माण होण्याची शक्यता असते.
नागरिकांनी सतर्क राहण्याचे आवाहन
दहीहंडी उत्सवाच्या पार्श्वभूमीवर नागरिकांनी हवामान विभागाच्या ताज्या सूचनांकडे लक्ष देणे आवश्यक आहे. पावसाचा जोर वाढल्यास नदी, नाले, धबधबे किंवा सखल भागात जाणे टाळावे. विजांच्या कडकडाटासह वादळी पाऊस सुरू झाल्यास मोकळ्या मैदानात थांबणे टाळणेही महत्त्वाचे आहे.
एकीकडे दहीहंडीचा उत्साह शिगेला पोहोचत असताना दुसरीकडे पावसाचे बदलते स्वरूप आयोजकांसाठी आव्हान ठरत आहे. मात्र सध्या मुंबईसाठी उपलब्ध IMD शहर अंदाजात हलका पाऊस आणि कोणतीही स्वतंत्र चेतावणी नाही, असे नमूद आहे. त्यामुळे “मुसळधार पाऊस” हा राज्यातील सर्व भागांसाठी एकसारखा अंदाज नसून जिल्हानिहाय परिस्थिती बदलू शकते, हे लक्षात घेणे गरजेचे आहे.
त्यामुळे दहीहंडीचा उत्सव उत्साहात साजरा करताना हवामानाचा अंदाज, मैदानाची स्थिती आणि सुरक्षा व्यवस्था यांना सर्वाधिक प्राधान्य देणे आवश्यक आहे.
About the Author
