कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा वापर जगभरात झपाट्याने वाढत असताना प्रमुख AI प्लॅटफॉर्मना मोठ्या प्रमाणावर तांत्रिक अडचणींचा सामना करावा लागला. चे ChatGPT, Anthropic चे Claude आणि xAI चे Grok या लोकप्रिय AI सेवांमध्ये जवळपास एकाच काळात व्यत्यय आल्याने जगभरातील वापरकर्त्यांची मोठी गैरसोय झाली. Google च्या Gemini बाबतही काही वापरकर्त्यांनी समस्या नोंदवल्या, मात्र Google कडून त्या वेळी अधिकृत मोठ्या आउटेजची पुष्टी करण्यात आली नव्हती.
या व्यत्ययामुळे AI वर रोजच्या कामांसाठी अवलंबून असलेल्या विद्यार्थी, कार्यालयीन कर्मचारी, प्रोग्रामर, कंटेंट क्रिएटर, संशोधक आणि व्यावसायिकांना अचानक पर्यायी मार्गांचा वापर करावा लागला. AI सेवा केवळ प्रश्नांची उत्तरे देण्यापुरत्या मर्यादित राहिलेल्या नसून लेखन, भाषांतर, कोडिंग, दस्तऐवज विश्लेषण, इमेज निर्मिती, व्हॉइस कमांड आणि कार्यालयीन कामांमध्ये त्यांचा मोठ्या प्रमाणावर वापर होत आहे. त्यामुळे काही काळासाठी सेवा विस्कळीत झाल्याचा परिणाम अनेक क्षेत्रांवर जाणवला.
ChatGPT मध्ये नेमक्या कोणत्या समस्या?
OpenAI च्या अधिकृत स्टेटस पेजनुसारChatGPT आणि Codex मध्ये मोठ्या प्रमाणावर errors वाढल्याचे आढळले. या घटनेत ChatGPT चे 15 आणि Codex चे चार घटक प्रभावित झाले होते. OpenAI ने काही वेळात mitigation लागू करून सेवा पूर्ववत केल्याचे सांगितले.
ChatGPT वापरणाऱ्या अनेकांना लॉगिन, संभाषण सुरू करणे, फाइल अपलोड करणे, इमेज जनरेशन आणि Voice यांसारख्या सुविधांमध्ये अडचणी आल्याच्या तक्रारी होत्या. काही वापरकर्त्यांना वेबसाइट किंवा अॅपवर error messages दिसत होते. त्यामुळे AI च्या मदतीने सुरू असलेली कामे अचानक थांबली.
विशेष म्हणजे OpenAI च्या स्टेटस पेजवर वापरकर्त्यांना ChatGPT, Work, image generation, file upload, Voice आणि Codex Cloud मध्ये increased errors येऊ शकतात, असे नमूद करण्यात आले आहे. या घटनेची OpenAI कडून चौकशी सुरू असल्याचे अधिकृत नोंदीत म्हटले आहे.
Claude आणि Grok वरही परिणाम
Anthropic च्या Claude सेवेलाही याच कालावधीत व्यत्यय आला. विविध Claude मॉडेल्स आणि Claude Code यामध्ये errors वाढल्याचे कंपनीने नोंदवले. काही तासांत समस्या सोडवण्यात आली.
xAI च्या Grok सेवेलाही मोठ्या प्रमाणावर अडचणी आल्या. वेब, Android आणि iOS वापरकर्त्यांना सेवा वापरताना त्रास झाल्याच्या तक्रारी वाढल्या. उपलब्ध अहवालांनुसार Grok च्या समस्येचा संबंध कंपनीच्या Memphis येथील compute infrastructure मधील अडचणीशी जोडला गेला.
या तिन्ही मोठ्या AI प्लॅटफॉर्ममध्ये एकाच काळात व्यत्यय येणे ही तुलनेने दुर्मीळ घटना मानली जात आहे. तिन्ही कंपन्यांच्या पायाभूत सुविधा आणि तांत्रिक रचना वेगवेगळ्या असतानाही वापरकर्त्यांना जवळपास एकाच काळात समस्या जाणवल्याने या घटनेने AI सेवांच्या reliability वर प्रश्न उपस्थित केले आहेत.
Gemini देखील डाऊन होते का?
Google चे Gemini हे जगातील सर्वाधिक वापरल्या जाणाऱ्या AI प्लॅटफॉर्मपैकी एक आहे. Gemini वापरताना काही वापरकर्त्यांनी अडचणी नोंदवल्या. आउटेज ट्रॅक करणाऱ्या सेवांवर Gemini संदर्भातील तक्रारी वाढल्याचे अहवाल समोर आले. मात्र Google ने ChatGPT, Claude आणि Grok प्रमाणे या घटनेला अधिकृत मोठा outage म्हणून घोषित केलेले नव्हते.
त्यामुळे “जगातील सर्व प्रमुख AI चॅटबॉट्स पूर्णपणे बंद होते” असे म्हणणे अचूक ठरणार नाही. प्रत्यक्षात काही सेवांमध्ये अधिकृतपणे outage नोंदवण्यात आला, तर काही सेवांबाबत वापरकर्त्यांच्या तक्रारी वाढल्या. मात्र एकाच कालावधीत अनेक AI सेवांमध्ये समस्या आल्याने ही घटना मोठ्या प्रमाणावर चर्चेत आली.
कोणकोणत्या कामांचा झाला खोळंबा?
AI सेवांवर अवलंबून असलेल्या अनेक दैनंदिन कामांवर या तांत्रिक अडचणींचा परिणाम झाला. त्यामध्ये प्रामुख्याने पुढील कामांचा समावेश आहे.
लेखन आणि कंटेंट निर्मिती : बातम्या, ब्लॉग, सोशल मीडिया पोस्ट, जाहिराती, ई-मेल आणि रिपोर्ट तयार करण्यासाठी AI वापरणाऱ्यांना काम थांबवावे किंवा स्वतःहून मजकूर तयार करावा लागला.
विद्यार्थ्यांचे शैक्षणिक काम : प्रश्नांची उत्तरे शोधणे, नोट्स तयार करणे, विषय समजून घेणे, भाषांतर आणि अभ्यासासाठी प्रश्न तयार करणे यांसारख्या कामांवर परिणाम झाला.
कोडिंग आणि सॉफ्टवेअर डेव्हलपमेंट : प्रोग्रामर AI चा वापर code generation, debugging, documentation आणि technical problem-solving साठी मोठ्या प्रमाणावर करतात. त्यामुळे ChatGPT किंवा Claude सारख्या सेवांमध्ये अडचणी आल्यास development workflow मध्ये विलंब होऊ शकतो.
फाइल आणि दस्तऐवज विश्लेषण : मोठ्या PDF, spreadsheets किंवा इतर कागदपत्रांचे विश्लेषण करण्यासाठी AI वापरणाऱ्या कर्मचाऱ्यांना काम पुढे ढकलावे लागले.
इमेज निर्मिती : AI आधारित चित्रे, पोस्टर्स, जाहिराती आणि सोशल मीडिया क्रिएटिव्ह तयार करणाऱ्या वापरकर्त्यांना image-generation सुविधा उपलब्ध न झाल्याने अडचणी आल्या.
Voice आणि AI assistants : Voice आधारित AI सेवांचा वापर करणाऱ्यांनाही काही काळ व्यत्ययाचा सामना करावा लागला. OpenAI च्या 4 सप्टेंबरच्या नोंदीनुसार APAC भागात Voice सेवेवरही increased errorsचा परिणाम होऊ शकतो.
AI वर वाढते अवलंबित्व अधोरेखित
या घटनेने एक महत्त्वाचा मुद्दा पुन्हा समोर आणला आहे—AI सेवा आता केवळ प्रयोग किंवा मनोरंजनाचे साधन राहिलेल्या नाहीत. अनेक कंपन्या आणि व्यक्तींच्या दैनंदिन कामकाजाचा त्या महत्त्वाचा भाग बनल्या आहेत.
एखाद्या AI प्लॅटफॉर्ममध्ये काही तास अडथळा निर्माण झाला तरी लेखनापासून कोडिंगपर्यंत आणि संशोधनापासून ग्राहकसेवेपर्यंत अनेक प्रक्रिया प्रभावित होऊ शकतात. त्यामुळे कंपन्यांनी एका AI प्लॅटफॉर्मवर पूर्णपणे अवलंबून न राहता पर्यायी साधने, स्थानिक AI मॉडेल्स किंवा पारंपरिक workflow तयार ठेवणे आवश्यक असल्याचे या घटनेतून स्पष्ट होते.
समस्या आता सुटल्या, पण प्रश्न कायम
मोठ्या व्यत्ययानंतर ChatGPT, Claude आणि Grok सेवा पुन्हा कार्यरत झाल्याचे अहवाल आहेत. OpenAI च्या APAC सेवांसाठी पुन्हा increased errorsची नोंद झाल्याने वापरकर्त्यांनी अधिकृत status pages तपासत राहणे महत्त्वाचे ठरत आहे.
एकाच वेळी अनेक AI प्लॅटफॉर्ममध्ये अडथळे येण्यामागे नेमके एकच कारण होते का, याबाबत स्पष्ट अधिकृत निष्कर्ष उपलब्ध नाही. त्यामुळे सोशल मीडियावर किंवा अनधिकृत माध्यमांमध्ये फिरणाऱ्या कोणत्याही कारणाला अंतिम सत्य मानणे योग्य ठरणार नाही.
या घटनेचा सर्वात मोठा धडा एवढाच—AI कितीही प्रगत झाले तरी त्यामागील सर्व्हर, नेटवर्क, क्लाउड आणि डेटा-सेंटर पायाभूत सुविधांवर त्याचे कामकाज अवलंबून आहे. त्यामुळे भविष्यात AI वरचा वापर वाढत असताना त्याचबरोबर पर्यायी व्यवस्था आणि तांत्रिक reliability यांनाही तितकेच महत्त्व द्यावे लागणार आहे.
About the Author
