नेपाळमध्ये सुरू असलेल्या मुसळधार पावसामुळे अनेक भागांत पूरस्थिती निर्माण झाली असून, धार्मिक पर्यटनासाठी नेपाळमध्ये गेलेल्या महाराष्ट्रातील नागरिकांच्या सुरक्षिततेचा प्रश्न ऐरणीवर आला आहे. या पार्श्वभूमीवर महाराष्ट्र सरकारने बचाव आणि मदतकार्याला वेग दिला आहे. राज्यातील नागरिकांची माहिती गोळा करून त्यांच्याशी संपर्क साधणे, सुरक्षित ठिकाणी हलवणे आणि गरजेनुसार महाराष्ट्रात परत आणण्यासाठी प्रशासनाकडून विविध पातळ्यांवर प्रयत्न सुरू आहेत.
महाराष्ट्रातील ४०४ नागरिक सुरक्षित असल्याची माहिती समोर आली आहे, तर ३३८ नागरिकांशी प्रशासनाचा संपर्क झाला आहे. नेपाळमध्ये अडकलेल्या किंवा प्रवासादरम्यान अडचणीत आलेल्या नागरिकांना आवश्यक ती मदत मिळावी, यासाठी राज्य सरकार संबंधित यंत्रणांशी समन्वय साधत आहे.
नेपाळमधील पूरस्थितीचा सर्वाधिक परिणाम काही पर्यटन आणि धार्मिक स्थळांकडे जाणाऱ्या मार्गांवर झाल्याने प्रवाशांच्या हालचालींवर मर्यादा आल्या आहेत. अनेक पर्यटकांचा प्रवास विस्कळीत झाला असून, काही ठिकाणी रस्ते आणि वाहतूक व्यवस्थेवर परिणाम झाला आहे. त्यामुळे महाराष्ट्रातून नेपाळला गेलेल्या नागरिकांच्या सुरक्षिततेबाबत त्यांच्या कुटुंबीयांमध्ये चिंता निर्माण झाली आहे.
महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी संबंधित शासकीय यंत्रणांना नागरिकांच्या सुरक्षिततेला सर्वोच्च प्राधान्य देण्याच्या सूचना दिल्या आहेत. नेपाळमध्ये अडकलेल्या महाराष्ट्रातील नागरिकांशी संपर्क साधून त्यांची सद्यस्थिती जाणून घेणे आणि आवश्यकतेनुसार त्यांना सुरक्षित स्थळी हलविण्याचे नियोजन करण्यावर भर देण्यात येत आहे.
नागरिकांना परत आणण्यासाठी वाहतुकीची उपलब्धता, स्थानिक प्रशासनाशी समन्वय आणि सीमावर्ती भागातील परिस्थिती यांचा विचार केला जात आहे. परिस्थिती पाहून टप्प्याटप्प्याने नागरिकांना बाहेर काढण्याची प्रक्रिया राबविण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.
सरकारच्या प्रयत्नांमध्ये सर्वात महत्त्वाचा टप्पा म्हणजे नेपाळमध्ये असलेल्या महाराष्ट्रातील नागरिकांशी संपर्क प्रस्थापित करणे. आतापर्यंत ३३८ नागरिकांशी संपर्क साधण्यात आल्याची माहिती आहे. त्यांच्या ठिकाणाची माहिती घेऊन ते सुरक्षित आहेत की नाही, त्यांना वैद्यकीय किंवा इतर मदतीची गरज आहे का, तसेच त्यांना परतीच्या प्रवासासाठी कोणत्या प्रकारची मदत आवश्यक आहे, याची माहिती प्रशासनाकडून घेतली जात आहे.
काही नागरिक सुरक्षित ठिकाणी असल्याचे समोर आले आहे. मात्र, पूरस्थिती आणि वाहतूक व्यवस्थेतील अडथळ्यांमुळे प्रत्येक नागरिकाला तातडीने परत आणणे शक्य होईलच असे नाही. त्यामुळे परिस्थितीनुसार स्थानिक पातळीवर मदत देऊन त्यानंतर सुरक्षित स्थलांतर करण्यावर प्रशासनाचा भर आहे.
दरम्यान, ४०४ महाराष्ट्रातील नागरिक सुरक्षित असल्याची माहिती समोर आल्याने त्यांच्या कुटुंबीयांना काही प्रमाणात दिलासा मिळाला आहे. मात्र, पूरस्थिती अद्याप गंभीर असल्याने प्रशासनाने नागरिकांच्या हालचाली आणि त्यांच्या सुरक्षिततेवर लक्ष ठेवणे सुरू ठेवले आहे.
धार्मिक पर्यटनासाठी नेपाळमध्ये गेलेल्या महाराष्ट्रातील नागरिकांची संख्या मोठी असते. पशुपतिनाथ मंदिरासह विविध धार्मिक आणि पर्यटनस्थळांना भेट देण्यासाठी दरवर्षी अनेक भारतीय नागरिक नेपाळमध्ये जातात. त्यामुळे सध्याच्या पूरस्थितीत महाराष्ट्रातील नागरिकांची माहिती व्यवस्थित संकलित करणे हे प्रशासनासमोर महत्त्वाचे आव्हान ठरले आहे.
परदेशात किंवा देशाबाहेरील भागात नैसर्गिक आपत्ती निर्माण झाल्यानंतर सर्वात मोठी चिंता संबंधित नागरिकांच्या कुटुंबीयांना असते. नेपाळमधील परिस्थितीची माहिती सोशल मीडिया आणि विविध माध्यमांमधून वेगाने पसरत असल्याने अनेक कुटुंबीयांकडून प्रशासनाशी संपर्क साधला जात आहे.
सरकारकडून नागरिकांची माहिती संकलित करून शक्य तितक्या लवकर संपर्क साधण्याचे काम सुरू आहे. त्यामुळे नागरिकांच्या नातेवाईकांनी घाबरून न जाता अधिकृत माहितीवर विश्वास ठेवावा आणि प्रशासनाच्या सूचनांचे पालन करावे, असे आवाहन करण्यात येत आहे.
अडकलेल्या नागरिकांना महाराष्ट्रात परत आणण्यासाठी आवश्यक वाहतूक व्यवस्था उभी करण्यावरही सरकारचा भर आहे. नेपाळमधील स्थानिक परिस्थिती, रस्त्यांची अवस्था, विमान वाहतूक आणि सीमावर्ती भागातील उपलब्ध पर्याय यांचा आढावा घेतला जात आहे.
ज्या नागरिकांना तातडीने स्थलांतराची आवश्यकता आहे, त्यांना प्राधान्य देऊन सुरक्षित ठिकाणी हलविणे आणि त्यानंतर त्यांच्या परतीची व्यवस्था करणे, अशी प्रक्रिया राबवली जाऊ शकते. त्यासाठी महाराष्ट्र सरकारकडून केंद्र सरकार, नेपाळमधील संबंधित यंत्रणा आणि स्थानिक प्रशासनाशी समन्वय साधला जात आहे.
पूरस्थितीच्या पार्श्वभूमीवर महाराष्ट्र सरकारने परिस्थितीवर बारकाईने लक्ष ठेवले असून, नागरिकांच्या सुरक्षित परतीसाठी आवश्यक त्या सर्व उपाययोजना करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत. नागरिकांची संख्या, त्यांचे ठिकाण आणि त्यांच्या गरजा याबाबत माहिती मिळताच त्यानुसार पुढील निर्णय घेतले जात आहेत.
सध्या ४०४ नागरिक सुरक्षित असल्याची माहिती आणि ३३८ जणांशी संपर्क झाल्याने बचावकार्याला महत्त्वाची दिशा मिळाली आहे. मात्र, नेपाळमधील हवामान आणि पूरस्थिती लक्षात घेता प्रशासनाने सतर्कता कायम ठेवली आहे.
महाराष्ट्रातील नागरिकांना सुरक्षितपणे मायदेशी आणणे हे सरकारसमोरचे प्रमुख उद्दिष्ट असून, परिस्थितीनुसार पुढील काही दिवसांत स्थलांतर आणि परतीच्या प्रक्रियेला आणखी वेग येण्याची शक्यता आहे. राज्य सरकारकडून नागरिकांच्या सुरक्षिततेसाठी आवश्यक ती सर्व मदत उपलब्ध करून देण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.
About the Author
