आर्थिक वर्ष २०२५-२६ अर्थात मूल्यांकन वर्ष २०२६-२७ साठी आयकर रिटर्न भरण्याची अंतिम तारीख जवळ आली आहे. करदात्यांनी आपले उत्पन्न, गुंतवणूक, करकपात आणि इतर आर्थिक तपशील तपासून योग्य आयटीआर वेळेत दाखल करणे महत्त्वाचे ठरणार आहे. विशेषतः व्यवसाय करणारे, फ्रीलान्सर, व्यावसायिक आणि ज्या करदात्यांना आपल्या उत्पन्नाच्या स्वरूपानुसार नियमित वेतनदारांपेक्षा वेगळ्या प्रकारे रिटर्न दाखल करावा लागतो, त्यांच्यासाठी ही अंतिम मुदत महत्त्वाची आहे.
३१ ऑगस्ट २०२६ ही तारीख लक्षात ठेवून करदात्यांनी शेवटच्या क्षणापर्यंत थांबण्याऐवजी शक्य तितक्या लवकर रिटर्न दाखल करण्याची तयारी करणे आवश्यक आहे. आयटीआर भरताना उत्पन्नाच्या सर्व स्रोतांची माहिती अचूकपणे देणे, बँक खात्यांशी संबंधित माहिती तपासणे, टीडीएसची रक्कम पडताळणे आणि उपलब्ध असलेल्या करसवलतींचा योग्य दावा करणे गरजेचे आहे.
व्यवसायिक आणि फ्रीलान्सर करदात्यांनी विशेष काळजी घ्यावी
व्यवसाय किंवा स्वतंत्र व्यावसायिक कामातून उत्पन्न मिळवणाऱ्या व्यक्तींसाठी आयटीआर दाखल करण्याची प्रक्रिया पगारदार कर्मचाऱ्यांच्या तुलनेत अधिक तपशीलवार असू शकते. व्यवसायाचे उत्पन्न, खर्च, व्यावसायिक प्राप्ती, टीडीएस, आगाऊ कर तसेच इतर आर्थिक व्यवहारांची योग्य माहिती रिटर्नमध्ये दाखवावी लागू शकते.
फ्रीलान्सरना अनेक वेगवेगळ्या ग्राहकांकडून किंवा कंपन्यांकडून पैसे मिळत असल्याने उत्पन्नाचा संपूर्ण हिशेब ठेवणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. काही प्रकरणांमध्ये ग्राहकांकडून टीडीएस कापला जातो. त्यामुळे प्रत्यक्ष मिळालेले उत्पन्न आणि टीडीएस प्रमाणपत्र किंवा फॉर्म 26AS तसेच संबंधित वार्षिक माहितीमध्ये दिसणारी रक्कम यांची पडताळणी करणे आवश्यक आहे.
व्यावसायिकांनीही त्यांच्या व्यवसायाशी संबंधित उत्पन्न आणि पात्र खर्चांची नोंद व्यवस्थित ठेवणे गरजेचे आहे. चुकीची किंवा अपूर्ण माहिती दिल्यास पुढे आयकर विभागाकडून स्पष्टीकरण मागितले जाऊ शकते.
रिटर्न भरण्यापूर्वी कागदपत्रांची तपासणी
आयटीआर दाखल करण्यापूर्वी करदात्यांनी आवश्यक कागदपत्रे आणि आर्थिक माहिती जवळ ठेवावी. बँक खात्यांचे स्टेटमेंट, पगाराची माहिती, फॉर्म 16, फॉर्म 26AS, वार्षिक माहिती विवरणपत्र (AIS), टीडीएसची माहिती, गुंतवणुकीचे पुरावे आणि इतर उत्पन्नाशी संबंधित कागदपत्रे तपासणे उपयुक्त ठरते.
व्यवसाय किंवा फ्रीलान्स उत्पन्न असलेल्या व्यक्तींनी वर्षभरातील प्राप्ती आणि खर्चाचा हिशेब तपासावा. कोणते उत्पन्न रिटर्नमध्ये समाविष्ट करायचे आहे, कोणत्या खर्चाचा दावा करता येतो आणि कोणत्या करप्रणालीनुसार कर भरायचा आहे, याबाबत काळजीपूर्वक निर्णय घेणे आवश्यक आहे.
AIS आणि Form 26AS तपासणे महत्त्वाचे
रिटर्न दाखल करताना करदात्यांनी AIS आणि Form 26AS मधील माहिती तपासणे महत्त्वाचे आहे. बँक व्यवहार, टीडीएस, काही गुंतवणूक किंवा इतर आर्थिक व्यवहारांची माहिती कर विभागाच्या नोंदींमध्ये दिसू शकते.
करदात्याने प्रत्यक्ष केलेल्या व्यवहारांमध्ये आणि उपलब्ध करमाहितीत फरक असल्यास तो आधी तपासणे चांगले. चुकीची माहिती दिसत असल्यास संबंधित संस्थेशी संपर्क करून दुरुस्ती करण्याचा प्रयत्न करावा. रिटर्न दाखल केल्यानंतर विसंगती आढळल्यास प्रक्रिया अधिक गुंतागुंतीची होऊ शकते.
चुकीचा ITR फॉर्म निवडू नका
प्रत्येक करदात्यासाठी एकच आयटीआर फॉर्म लागू होत नाही. उत्पन्नाचे स्वरूप, व्यवसाय किंवा व्यावसायिक उत्पन्न, मालमत्ता, गुंतवणूक आणि इतर परिस्थितीनुसार वेगवेगळे फॉर्म लागू होऊ शकतात.
विशेषतः फ्रीलान्सर आणि व्यावसायिकांनी कोणता फॉर्म त्यांच्या परिस्थितीसाठी योग्य आहे, हे तपासणे आवश्यक आहे. चुकीचा फॉर्म निवडल्यास रिटर्नमध्ये त्रुटी निर्माण होऊ शकते. त्यामुळे उत्पन्नाच्या स्वरूपानुसार योग्य फॉर्म निवडण्याला महत्त्व आहे.
करदात्यांसाठी महत्त्वाचा सल्ला
आयटीआर भरताना घाईघाईने माहिती न भरता प्रत्येक तपशील तपासणे आवश्यक आहे. नाव, पॅन, बँक खाते, उत्पन्न, टीडीएस, कर भरलेली रक्कम आणि करसवलतींची माहिती अचूक असावी. बँक खात्याचा योग्य तपशील देणेही महत्त्वाचे आहे, विशेषतः कर परतावा (Refund) अपेक्षित असल्यास.
जर करदात्याला व्यवसायाचे उत्पन्न, फ्रीलान्स काम, भांडवली नफा किंवा इतर गुंतागुंतीचे आर्थिक व्यवहार असतील, तर आवश्यकतेनुसार करतज्ज्ञ किंवा चार्टर्ड अकाउंटंटचा सल्ला घेणे फायदेशीर ठरू शकते.
अंतिम मुदतीपूर्वी रिटर्न दाखल करण्याचे आवाहन
३१ ऑगस्ट २०२६ ही अंतिम तारीख लक्षात घेऊन पात्र करदात्यांनी आपला आयटीआर वेळेत दाखल करणे आवश्यक आहे. विशेषतः व्यवसायिक, फ्रीलान्सर आणि व्यावसायिकांनी आपल्या उत्पन्नाचा आणि खर्चाचा संपूर्ण हिशेब तपासून रिटर्न दाखल करावा.
अंतिम मुदत जवळ आल्याने करदात्यांनी आजच आवश्यक कागदपत्रे गोळा करून AIS, Form 26AS आणि इतर आर्थिक नोंदी तपासाव्यात. शेवटच्या क्षणी घाई करण्यापेक्षा वेळेत रिटर्न दाखल केल्यास चुका दुरुस्त करण्यासाठीही अधिक वेळ उपलब्ध होतो. त्यामुळे “३१ ऑगस्टपूर्वी आयटीआर भरा, माहिती तपासा आणि ई-व्हेरिफिकेशन पूर्ण करा” हा करदात्यांसाठी महत्त्वाचा संदेश आहे.
About the Author
