ऑनलाइन झटपट किराणा आणि खाद्यपदार्थ पोहोचवणाऱ्या Blinkit च्या एका डार्क स्टोअरवर महाराष्ट्र अन्न व औषध प्रशासनाने मोठी कारवाई केली आहे. मालाड पश्चिम येथील या गोदामाची तपासणी करताना अधिकाऱ्यांना अत्यंत अस्वच्छ परिस्थिती, अन्नपदार्थ साठवण्यातील गंभीर त्रुटी, मोठ्या प्रमाणावर झुरळांचा प्रादुर्भाव, कालबाह्य तसेच खराब पॅकेजिंगमधील खाद्यपदार्थ आढळून आले. या गंभीर बाबींची दखल घेत FDA ने Blink Commerce . या कंपनीचा संबंधित अन्न परवाना तात्काळ प्रभावाने निलंबित केला आहे.
मालाड पश्चिमेतील रामचंद्र लेन परिसरातील सर्वोदय भवन येथील Blinkit सुविधेवर करण्यात आलेल्या तपासणीत अन्नपदार्थांच्या साठवणुकीपासून कर्मचाऱ्यांच्या स्वच्छतेपर्यंत अनेक गंभीर त्रुटी समोर आल्या. विशेष म्हणजे ताजी फळे आणि भाज्या ठेवलेल्या साठ्यावर मोठ्या प्रमाणात झुरळे आढळल्याने अन्न दूषित होण्याचा धोका निर्माण झाल्याचे अधिकाऱ्यांनी नमूद केले.
ताज्या फळे-भाज्यांच्या साठ्यावर झुरळांचा प्रादुर्भाव
तपासणीदरम्यान अधिकाऱ्यांना फळे आणि भाज्यांच्या साठ्यावर झुरळांचा मोठ्या प्रमाणात प्रादुर्भाव आढळला. ग्राहकांच्या घरापर्यंत काही मिनिटांत पोहोचणारे खाद्यपदार्थ ज्या ठिकाणी साठवले जातात, त्या ठिकाणी अशी परिस्थिती आढळल्याने अन्नसुरक्षेबाबत गंभीर प्रश्न उपस्थित झाले आहेत.
अन्नपदार्थांच्या साठवणुकीच्या परिसरात झुरळे आणि इतर कीटक आढळणे ही केवळ स्वच्छतेची समस्या नसून अन्न दूषित होण्याचा संभाव्य धोका मानला जातो. त्यामुळे FDA ने संबंधित सुविधेतील परिस्थिती गंभीर असल्याचे मानत कठोर पाऊल उचलले.
जमिनीवरच ठेवले होते खाद्यपदार्थ
तपासणीदरम्यान काही खाद्यपदार्थ थेट जमिनीवर ठेवण्यात आल्याचेही समोर आले. अन्नसाठा जमिनीपासून योग्य उंचीवर, स्वच्छ आणि सुरक्षित पद्धतीने ठेवणे आवश्यक असताना या नियमांचे पालन झाले नसल्याचे FDA च्या निरीक्षणात आढळले.
याशिवाय काही खाद्यपदार्थ गंजलेल्या रॅकवर ठेवण्यात आले होते. गंजलेल्या रॅकचा वापर अन्नसाठ्यासाठी करणे आणि त्यावर खाद्यपदार्थ ठेवणे ही गंभीर बाब मानली जाते. त्यामुळे गोदामातील साठवणूक व्यवस्थेवरही प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.
कालबाह्य आणि खराब पॅकेजिंगमधील पदार्थ
अधिकाऱ्यांना तपासणीदरम्यान काही कालबाह्य खाद्यपदार्थ आढळले. याशिवाय खराब झालेले किंवा पॅकेजिंगमध्ये छेडछाड झाल्याचे दिसणारे काही पदार्थही साठवलेले असल्याचे आढळून आले.
विशेष म्हणजे ताज्या खाद्यपदार्थांसोबत कालबाह्य किंवा खराब पॅकेजिंगमधील वस्तू ठेवण्यात आल्याने ग्राहकांच्या आरोग्याच्या दृष्टीने ही बाब अधिक गंभीर ठरते. अशा वस्तू वेळेवर वेगळ्या करून नष्ट करणे किंवा नियमानुसार विल्हेवाट लावणे आवश्यक असते.
गोदामातील खाद्यपदार्थांची मांडणी करताना (First In, First Out) आणि (First Expiry, First Out) या महत्त्वाच्या पद्धतींचे पालन झाले नसल्याचे तपासणीत आढळले.
कोल्ड स्टोरेजचीही दुरवस्था
कोल्ड स्टोरेजच्या स्वच्छतेबाबतही गंभीर त्रुटी आढळल्या. खाद्यपदार्थ सुरक्षित तापमानात आणि स्वच्छ वातावरणात ठेवणे आवश्यक असते. मात्र संबंधित सुविधेतील कोल्ड स्टोरेजची देखभाल योग्य पद्धतीने होत नसल्याचे आढळले.
यासोबतच कीटक आणि उंदरांपासून संरक्षण करण्यासाठी आवश्यक असलेली प्रभावी नियंत्रण व्यवस्था अपुरी असल्याचेही अधिकाऱ्यांनी नमूद केले. अन्नपदार्थांच्या गोदामात अशा प्रकारची कमतरता असल्यास साठवलेल्या वस्तूंच्या गुणवत्तेवर परिणाम होण्याची शक्यता असते.
कचरा व्यवस्थापन आणि कर्मचाऱ्यांच्या स्वच्छतेवरही प्रश्न
गोदामातील कचरा व्यवस्थापनाची स्थितीही समाधानकारक नसल्याचे तपासणीत समोर आले. अन्नपदार्थांच्या आसपास कचरा साचणे किंवा त्याची योग्य विल्हेवाट न लागणे हे कीटकांच्या प्रादुर्भावाला कारणीभूत ठरू शकते.
तसेच खाद्यपदार्थ हाताळणाऱ्या कर्मचाऱ्यांच्या आरोग्य तपासणीचे आणि वैद्यकीय नोंदींचे दस्तऐवजही अपुरे असल्याचे FDA ने नमूद केले. कर्मचाऱ्यांना आवश्यक वैयक्तिक संरक्षणात्मक साधने पुरेशा प्रमाणात उपलब्ध नसल्याचेही निरीक्षणात आले.
या सर्व गंभीर त्रुटींची दखल घेत महाराष्ट्र FDA ने Food Safety and Standards Act, 2006 मधील कलम 32(3) अंतर्गत Blink Commerce Private Limited चा संबंधित अन्न परवाना निलंबित केला आहे. निलंबनाच्या आदेशानुसार पुढील आदेश मिळेपर्यंत या ठिकाणी अन्न व्यवसायाशी संबंधित कामकाज स्थगित राहणार आहे.
मात्र परवाना निलंबित झाला म्हणजे कायमस्वरूपी व्यवसाय बंद झाला, असा त्याचा अर्थ नाही. संबंधित आस्थापनाला त्रुटी दूर करण्याची संधी दिली जाऊ शकते. त्यानंतर FDA कडून अनुपालनाची तपासणी आणि सुनावणी झाल्यानंतर पुढील निर्णय घेतला जाऊ शकतो.
Blinkit वरील ही कारवाई महाराष्ट्र असलेल्या व्यापक अन्नसुरक्षा मोहिमेचा भाग आहे. हजारो हॉटेल्स, रेस्टॉरंट्स, खाद्य आस्थापने आणि इतर संबंधित ठिकाणांची तपासणी करण्यात आली. या मोहिमेत मोठ्या प्रमाणावर सुधारणा नोटिसा देण्यात आल्या असून अनेक अन्न परवाने निलंबित करण्यात आले आहेत. मोठ्या प्रमाणात खाद्यपदार्थ जप्त किंवा नष्ट करण्यात आल्याची माहितीही FDA कडून देण्यात आली आहे.
या पार्श्वभूमीवर Blinkit सारख्या जलद वितरण करणाऱ्या कंपन्यांच्या डार्क स्टोअर्सकडे FDA चे लक्ष वाढले आहे. ग्राहक ऑनलाइन ऑर्डर करताना उत्पादनाच्या ब्रँडवर विश्वास ठेवतात; मात्र ते उत्पादन ग्राहकांच्या हातात येण्यापूर्वी कोणत्या परिस्थितीत साठवले जाते, हा प्रश्न या कारवाईमुळे पुन्हा ऐरणीवर आला आहे.
झटपट डिलिव्हरीच्या स्पर्धेत ग्राहकांना काही मिनिटांत वस्तू पोहोचवण्यावर कंपन्यांचा भर असतो. मात्र या वेगासोबत अन्नसुरक्षा आणि स्वच्छतेचे नियमही तितक्याच काटेकोरपणे पाळणे आवश्यक आहे. मालाडमधील कारवाईने या बाबीचे गांभीर्य पुन्हा अधोरेखित केले आहे.
ग्राहकांनीही ऑनलाइन मागवलेल्या खाद्यपदार्थांचे पॅकेजिंग, मुदत, सील आणि उत्पादनाची स्थिती तपासणे आवश्यक आहे. कोणतीही संशयास्पद बाब आढळल्यास संबंधित कंपनीकडे तक्रार करण्यासोबतच अन्नसुरक्षा विभागाच्या तक्रार यंत्रणेकडेही माहिती देण्याचे आवाहन केले आहे.
Blinkit च्या सुविधेवर झालेली कारवाई ही केवळ एका गोदामाच्या परवान्याच्या निलंबनापुरती मर्यादित नाही. अन्नसाठवणूक, स्वच्छता, कीटक नियंत्रण, कालबाह्य मालाची विल्हेवाट आणि कर्मचाऱ्यांची आरोग्य तपासणी या सर्व बाबींमध्ये नियमांचे काटेकोर पालन झाले पाहिजे, हा स्पष्ट संदेश या कारवाईतून देण्यात आला आहे.
About the Author
