सोने खरेदी करण्याचा विचार करणाऱ्या ग्राहकांसाठी आठवड्याच्या पहिल्याच दिवशी दिलासादायक बातमी समोर आली आहे. देशांतर्गत बाजारात सोन्याच्या दरात किरकोळ घसरण पाहायला मिळाली आहे. गेल्या काही महिन्यांपासून सोन्याच्या किमतीत मोठ्या प्रमाणात चढ-उतार सुरू असून, विक्रमी पातळी गाठल्यानंतर आता दरात काही प्रमाणात नरमाई दिसून येत आहे. त्यामुळे लग्नसराईसाठी दागिने खरेदी करणारे तसेच गुंतवणूक म्हणून सोने घेण्याचा विचार करणाऱ्यांचे लक्ष आजच्या दरांकडे लागले आहे.
उपलब्ध बाजार आकडेवारीनुसार, देशातील सोन्याच्या दरात किरकोळ घट नोंदवण्यात आली आहे. दरांनुसार 22 कॅरेट सोन्याचा भाव सुमारे 13,078 रुपये प्रति ग्रॅम, तर 24 कॅरेट सोन्याचा भाव सुमारे 14,277 रुपये प्रति ग्रॅम नोंदवला गेला. 10 ग्रॅमचा विचार केला तर 22 कॅरेट सोन्याची किंमत सुमारे 1 लाख 30 हजार 780 रुपये आणि 24 कॅरेट सोन्याची किंमत सुमारे 1 लाख 42 हजार 770 रुपये इतकी आहे. मागील नोंदवलेल्या दराच्या तुलनेत दोन्ही प्रकारच्या सोन्यात किरकोळ घसरण दिसून आली आहे.
सोन्याच्या दरातील घसरण मोठी नसली तरी सातत्याने वाढणाऱ्या किमतींच्या पार्श्वभूमीवर ग्राहकांसाठी ती काहीशी दिलासादायक ठरत आहे. 22 कॅरेट सोन्याचा प्रति ग्रॅम दर सुमारे 6 रुपयांनी, तर 24 कॅरेट सोन्याचा दर सुमारे 7 रुपयांनी कमी झाल्याचे उपलब्ध आकडेवारीत दिसते. 10 ग्रॅम सोन्याच्या बाबतीत ही घट सुमारे 60 आणि 70 रुपयांची आहे.
मात्र विविध शहरांमध्ये आणि सराफा बाजारांमध्ये सोन्याचे प्रत्यक्ष किरकोळ दर वेगवेगळे असू शकतात. स्थानिक कर, वाहतूक खर्च, सराफा बाजारातील मागणी आणि ज्वेलर्सकडून आकारले जाणारे शुल्क यामुळे दरात फरक पडतो.
दरांचा विचार केल्यास वेगवेगळ्या बाजार स्रोतांमध्ये काही प्रमाणात तफावत दिसत आहे. आकडेवारीनुसार 24 कॅरेट सोन्याचा दर सुमारे 14,422 रुपये प्रति ग्रॅम, 22 कॅरेट सोन्याचा दर 13,220 रुपये प्रति ग्रॅम आणि 18 कॅरेट सोन्याचा दर सुमारे 10,816 रुपये प्रति ग्रॅम आहे.
त्यामुळे 10 ग्रॅम 22 कॅरेट सोन्यासाठी सुमारे 1 लाख 32 हजार 200 रुपये, तर 10 ग्रॅम 24 कॅरेट सोन्यासाठी सुमारे 1 लाख 44 हजार 220 रुपये मोजावे लागू शकतात. हे दर केवळ सोन्याच्या बेस रेटशी संबंधित असून दागिने खरेदी करताना जीएसटी, मेकिंग चार्जेस आणि इतर शुल्कामुळे अंतिम किंमत वाढू शकते.
मुंबईच्या बाजारातही सोन्याच्या दरात किरकोळ नरमाई पाहायला मिळत आहे. आकडेवारीनुसार मुंबईत 24 कॅरेट आणि 22 कॅरेट सोन्याच्या दरात मागील नोंदवलेल्या किमतीच्या तुलनेत प्रति ग्रॅम सुमारे 10 रुपयांची घट दिसून आली.
मुंबई, पुणे, दिल्ली, चेन्नई, कोलकाता यांसारख्या प्रमुख शहरांमध्ये सोन्याच्या किमती समान नसतात. त्यामुळे ग्राहकांनी प्रत्यक्ष खरेदी करण्यापूर्वी आपल्या शहरातील अधिकृत किंवा स्थानिक सराफा बाजारातील ताजा दर तपासणे महत्त्वाचे आहे.
आंतरराष्ट्रीय बाजारात काय स्थिती?
भारतातील सोन्याचे दर केवळ देशांतर्गत मागणीवर ठरत नाहीत. आंतरराष्ट्रीय बाजारातील सोन्याची किंमत, डॉलर निर्देशांक, रुपया-डॉलर विनिमय दर, मध्यवर्ती बँकांची धोरणे, व्याजदर तसेच जागतिक भू-राजकीय परिस्थितीचा सोन्याच्या किमतीवर थेट परिणाम होत असतो.
व्यवहारात आंतरराष्ट्रीय स्पॉट गोल्डमध्ये वाढ दिसून आली. अहवालानुसार स्पॉट गोल्ड सुमारे 0.16 टक्क्यांनी वाढून 4,113.60 डॉलर प्रति औंसच्या आसपास होते. त्यामुळे देशांतर्गत किरकोळ बाजारात काही ठिकाणी घसरण दिसत असली तरी जागतिक बाजारातील हालचालींमुळे पुढील सत्रात सोन्याच्या दरात पुन्हा चढ-उतार होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
सोन्याच्या किमतीत चढ-उतार का होतात?
सोन्याला सुरक्षित गुंतवणुकीचा पर्याय मानले जाते. जागतिक स्तरावर आर्थिक किंवा राजकीय अनिश्चितता वाढली की गुंतवणूकदारांचा कल सोन्याकडे वाढतो. परिणामी मागणी वाढून सोन्याच्या किमतीला आधार मिळू शकतो. याउलट डॉलर मजबूत झाल्यास किंवा सुरक्षित गुंतवणुकीची मागणी कमी झाल्यास सोन्यावर दबाव निर्माण होऊ शकतो.
भारतात सणासुदीचा काळ आणि लग्नसराईदरम्यान दागिन्यांची मागणी मोठ्या प्रमाणात वाढते. त्यामुळे देशांतर्गत मागणीदेखील सोन्याच्या किरकोळ दरासाठी महत्त्वाची ठरते.
ग्राहकांनी दागिने खरेदी करताना केवळ त्या दिवसाचा सोन्याचा बाजारभाव पाहून निर्णय घेऊ नये. दागिन्यांची अंतिम किंमत ठरवताना सोन्याची शुद्धता, वजन, मेकिंग चार्ज, जीएसटी आणि इतर शुल्क विचारात घेतले जातात. त्यामुळे बाजारात 22 कॅरेट सोन्याचा जो दर सांगितला जातो, त्याच दराने तयार दागिना मिळेल असे नाही.
त्याचबरोबर हॉलमार्क असलेले दागिने खरेदी करण्याला प्राधान्य द्यावे. खरेदीचे पक्के बिल घ्यावे आणि बिलावर सोन्याचे वजन, शुद्धता व इतर शुल्क स्पष्टपणे नमूद असल्याची खात्री करावी.
सोन्याच्या किमती उच्च पातळीवर असल्याने किरकोळ घसरणही ग्राहकांसाठी महत्त्वाची ठरत आहे. मात्र आज दर कमी झाले म्हणजे पुढील काही दिवस सातत्याने घसरणच होईल, असे निश्चितपणे सांगता येत नाही. आंतरराष्ट्रीय बाजार, डॉलरची हालचाल, रुपयाची स्थिती आणि जागतिक घडामोडींनुसार सोन्याचे दर वेगाने बदलू शकतात.
त्यामुळे सोने खरेदी करण्याच्या तयारीत असलेल्या ग्राहकांनी स्थानिक बाजारातील ताजे दर तपासूनच व्यवहार करावा. विशेषतः मोठ्या प्रमाणावर सोने किंवा दागिने खरेदी करणार असाल तर वेगवेगळ्या ज्वेलर्सकडील दर आणि मेकिंग चार्जेसची तुलना करणे फायदेशीर ठरू शकते.
