मैत्री म्हणजे विश्वास, आपुलकी, मस्ती, संकटात मिळणारी साथ आणि आयुष्याच्या प्रत्येक वळणावर निस्वार्थपणे आपल्या पाठीशी उभं राहणारं नातं. रक्ताच्या नात्यापलीकडे जाऊन आयुष्यात निर्माण होणाऱ्या सर्वात खास नात्यांपैकी एक म्हणजे मैत्री. याच मैत्रीचा उत्सव म्हणजे ‘फ्रेंडशिप डे’. दरवर्षी फ्रेंडशिप डे मोठ्या उत्साहात साजरा केला जातो. मैत्री दिन साजरा होत असून मित्र-मैत्रिणींना शुभेच्छा देण्यासाठी सोशल मीडियावरही उत्साह पाहायला मिळत आहे.
मैत्रीचे हे खास नाते बॉलिवूडनेही गेल्या अनेक दशकांमध्ये मोठ्या पडद्यावर प्रभावीपणे मांडले आहे. कधी संकटात मित्रासाठी जीवाची बाजी लावणारी मैत्री, कधी कॉलेजच्या दिवसांतील धमाल, तर कधी आयुष्यातील कठीण प्रसंगात मित्राला पुन्हा उभे करणारे नाते अशा विविध रूपांत हिंदी चित्रपटांमध्ये मैत्री पाहायला मिळाली आहे.
जय-वीरूची मैत्री आजही प्रेक्षकांच्या मनात
बॉलिवूडमधील मैत्रीचा विषय निघाला की सर्वप्रथम आठवण होते ती ‘शोले’ चित्रपटातील जय आणि वीरूची. अमिताभ बच्चन आणि धर्मेंद्र यांनी साकारलेल्या या दोन व्यक्तिरेखांनी भारतीय चित्रपटसृष्टीत मैत्रीचा एक वेगळाच आदर्श निर्माण केला. दोघांची धमाल, एकमेकांवरील विश्वास आणि संकटाच्या वेळी एकमेकांसाठी कोणतीही किंमत मोजण्याची तयारी यामुळे जय-वीरूची जोडी आजही लोकप्रिय आहे.
‘ये दोस्ती हम नहीं तोडेंगे’ हे गाणे तर मैत्रीचे जणू अघोषित गीत बनले. अनेक दशकांनंतरही फ्रेंडशिप डेच्या दिवशी मित्रांसोबत फोटो किंवा व्हिडीओ पोस्ट करताना या गाण्याचा वापर मोठ्या प्रमाणावर केला जातो.
‘3 Idiots’मधील मैत्रीने दिला वेगळा संदेश
आधुनिक काळातील बॉलिवूडच्या लोकप्रिय मैत्रीच्या कथांमध्ये ‘3 Idiots’चा उल्लेख आवर्जून करावा लागतो. रँचो, फरहान आणि राजू या तीन मित्रांची इंजिनिअरिंग कॉलेजमधील मैत्री प्रेक्षकांना हसवते, भावूक करते आणि त्याचवेळी आयुष्याकडे पाहण्याचा नवा दृष्टिकोनही देते.
आमिर खान, आर. माधवन आणि शर्मन जोशी यांनी साकारलेल्या या तीन मित्रांच्या व्यक्तिरेखा आजही तरुणांमध्ये लोकप्रिय आहेत. शिक्षणातील स्पर्धा, करिअरचा दबाव, कुटुंबाच्या अपेक्षा आणि अपयशाची भीती अशा अनेक परिस्थितींमध्ये मित्र कसा आधार बनू शकतो, हे या चित्रपटातून प्रभावीपणे दाखवण्यात आले.
‘ऑल इज वेल’ हा संदेश केवळ चित्रपटातील संवाद किंवा गाण्यापुरता मर्यादित राहिला नाही, तर अनेक तरुणांसाठी तो सकारात्मक विचारांचा मंत्र ठरला.
‘दिल चाहता है’ने बदलली मैत्रीची मांडणी
आमिर खान, सैफ अली खान आणि अक्षय खन्ना यांच्या ‘दिल चाहता है’ने तरुणांच्या मैत्रीची एक वेगळी बाजू मोठ्या पडद्यावर आणली. आकाश, समीर आणि सिद्धार्थ यांच्या मैत्रीत मस्ती आहे, मतभेद आहेत, गैरसमज आहेत आणि काही काळासाठी दुरावाही आहे. मात्र परिस्थिती बदलल्यानंतर पुन्हा एकमेकांसाठी उभे राहण्याची भावना त्यांच्या मैत्रीचे महत्त्व अधोरेखित करते.
कॉलेज संपल्यानंतर किंवा करिअरमुळे मित्र वेगवेगळ्या शहरांमध्ये गेल्यानंतर नात्यात होणारे बदल या चित्रपटाने वास्तववादी पद्धतीने दाखवले. त्यामुळेच ‘दिल चाहता है’ आजही अनेक मित्रांच्या ग्रुपसाठी खास चित्रपट मानला जातो.
‘जिंदगी ना मिलेगी दोबारा’ची मैत्री आणि रोड ट्रिप
हृतिक रोशन, फरहान अख्तर आणि अभय देओल यांच्या ‘जिंदगी ना मिलेगी दोबारा’मध्ये कबीर, अर्जुन आणि इमरान या तीन मित्रांची कथा दाखवण्यात आली आहे. मित्रांसोबत केलेला प्रवास केवळ पर्यटन नसतो, तर तो स्वतःला आणि आपल्या मित्रांना नव्याने समजून घेण्याची संधीदेखील असू शकतो, हा संदेश चित्रपटातून मिळतो.
स्पेनमधील रोड ट्रिपदरम्यान तिघेही स्वतःच्या भीती, वैयक्तिक समस्या आणि नात्यांबद्दल मोकळेपणाने बोलतात. त्यामुळे मैत्रीत केवळ मजा आणि पार्टी नसून एकमेकांना समजून घेणे आणि कठीण प्रसंगी मानसिक आधार देणेही तितकेच महत्त्वाचे असल्याचे चित्रपट अधोरेखित करतो.
‘मुन्नाभाई एमबीबीएस’मधील मुन्ना-सर्किटची भन्नाट जोडी
बॉलिवूडमधील लोकप्रिय मित्रांच्या जोड्यांमध्ये मुन्ना आणि सर्किट यांचे नाव घेतल्याशिवाय यादी पूर्ण होऊ शकत नाही. संजय दत्त आणि अर्शद वारसी यांच्या या जोडीने प्रेक्षकांना भरभरून हसवले. मुन्नाच्या प्रत्येक चांगल्या-वाईट परिस्थितीत त्याच्यासोबत राहणारा सर्किट हा खऱ्या मित्राची आठवण करून देतो.
दोघांमधील संवाद, विनोदी प्रसंग आणि एकमेकांवरील विश्वास यामुळे ही जोडी आजही सोशल मीडियावर मीम्स आणि फ्रेंडशिप पोस्टमध्ये पाहायला मिळते.
‘कुछ कुछ होता है’ सांगितले मैत्रीचे महत्त्व
शाहरुख खान, काजोल आणि राणी मुखर्जी यांच्या ‘कुछ कुछ होता है’ चित्रपटाने प्रेमासोबतच मैत्रीचे महत्त्वही अधोरेखित केले. राहुल आणि अंजली यांच्यातील मैत्री, कॉलेजमधील धमाल आणि कालांतराने त्यांच्या नात्यात होणारे बदल या चित्रपटाचा महत्त्वाचा भाग आहेत.
मैत्री ही अनेकदा एका मजबूत नात्याचा पाया असू शकते, ही भावना या चित्रपटातून प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचली. त्यामुळे फ्रेंडशिप डेच्या निमित्ताने या चित्रपटातील अनेक प्रसंगांची आजही सोशल मीडियावर चर्चा होते.
सोशल मीडियामुळे फ्रेंडशिप ला नवा रंग
पूर्वी फ्रेंडशिप डे म्हटले की मित्राच्या हातावर रंगीबेरंगी फ्रेंडशिप बँड बांधणे, ग्रीटिंग कार्ड देणे आणि मित्रांसोबत बाहेर फिरायला जाणे अशी पद्धत होती. डिजिटल युगात मात्र मैत्री दिन साजरा करण्याची पद्धतही बदलली आहे.
आज सोशल मीडिया पोस्टच्या माध्यमातून मित्रांना शुभेच्छा दिल्या जातात. जुन्या फोटोंपासून कॉलेजच्या आठवणींपर्यंत अनेक खास क्षण पुन्हा शेअर केले जातात. अशा पोस्टसाठी बॉलिवूडमधील मैत्रीवर आधारित गाणी, संवाद आणि चित्रपटांतील प्रसंग मोठ्या प्रमाणावर वापरले जातात.
मैत्रीचा अर्थ काळानुसार बदलला, भावना कायम
आजच्या धावपळीच्या जीवनात शिक्षण, नोकरी आणि व्यवसायामुळे अनेक मित्र एकमेकांपासून दूर राहतात. प्रत्यक्ष भेटी कमी झाल्या तरी फोन, व्हिडीओ कॉल आणि सोशल मीडियामुळे संपर्क कायम ठेवणे शक्य झाले आहे. मात्र माध्यम कोणतेही असो, मैत्रीचा खरा आधार विश्वास, प्रामाणिकपणा आणि कठीण प्रसंगी दिलेली साथ हाच आहे.
‘शोले’मधील जय-वीरूपासून ‘3 Idiots’मधील रँचो, फरहान आणि राजूपर्यंत बॉलिवूडने प्रत्येक पिढीला मैत्रीच्या वेगवेगळ्या छटा दाखवल्या. त्यामुळे फ्रेंडशिप डे हा केवळ मित्रांना शुभेच्छा देण्याचा दिवस नसून जुन्या आठवणींना उजाळा देण्याची आणि आयुष्यातील खास मित्रांचे महत्त्व पुन्हा एकदा जाणून घेण्याची संधी आहे.
About the Author
