पुणे : मुसळधार पावसामुळे आणि दरडी कोसळल्याने गंभीर नुकसान झालेल्या मध्य रेल्वेच्या महत्त्वाच्या रेल्वेमार्गावरील घाट विभागातील रेल्वे सेवा अखेर पूर्णपणे करण्यात आली आहे. सलग 23 दिवस रात्रंदिवस सुरू असलेल्या युद्धपातळीवरील दुरुस्ती मोहिमेनंतर घाट विभागातील अप डाऊन आणि मिड या तिन्ही रेल्वे मार्गांवरील वाहतूक पुन्हा सुरळीत झाली आहे.
मध्य रेल्वे प्रशासनाने दिलेल्या माहितीनुसार, खंडाळा–मंकी हिल दरम्यानच्या अप मार्गावरील अंतिम टप्प्याची दुरुस्ती पूर्ण झाली. सुरक्षा तपासणी यशस्वीरीत्या पूर्ण झाल्यानंतर या मार्गावर रेल्वे वाहतुकीला हिरवा कंदील देण्यात आला. त्यामुळे मुंबई आणि पुणे यांच्यातील सर्वाधिक वर्दळीच्या रेल्वेमार्गावरील सर्व सेवा आता नियमितपणे सुरू झाल्या आहेत.
यंदाच्या मान्सूनमध्ये जुलैच्या पहिल्या आठवड्यात घाट विभागात विक्रमी पाऊस झाला. सुमारे 327 मिमी, तर तब्बल 600 ते 670 मिमी पावसाची नोंद झाली. या अतिवृष्टीमुळे कर्जत–लोणावळा दरम्यान अनेक ठिकाणी दरडी कोसळल्या, मोठमोठे दगड रेल्वे रुळांवर पडले, तसेच रेल्वे मार्गालगतचे भराव आणि संरक्षक भिंतींचे मोठे नुकसान झाले.
या नैसर्गिक आपत्तीमुळे रेल्वे वाहतूक विस्कळीत झाली होती. अनेक लांब पल्ल्याच्या गाड्या रद्द करण्यात आल्या, काहींचे मार्ग बदलण्यात आले, तर काही गाड्या अंशतः चालविण्यात आल्या. त्यामुळे प्रवास करणाऱ्या हजारो प्रवाशांना मोठा त्रास सहन करावा लागला.
परिस्थितीचे गांभीर्य लक्षात घेऊन मध्य रेल्वेने तातडीने विशेष पुनर्बांधणी मोहीम सुरू केली. अभियांत्रिकी, विद्युत, सिग्नल, दूरसंचार आणि सुरक्षा विभागातील शेकडो अधिकारी व कर्मचारी या कामात सहभागी झाले. अत्याधुनिक यंत्रसामग्री, जेसीबी, क्रेन, ड्रिलिंग मशीन आणि विशेष उपकरणांच्या साहाय्याने रुळांवरील माती, दगड आणि ढिगारा हटविण्यात आला.
घाट विभागातील अनेक ठिकाणी भूस्खलन झाल्याने डोंगरकड्यांची स्थिरता तपासण्यात आली. आवश्यक त्या ठिकाणी संरक्षक जाळ्या बसविणे, भराव मजबूत करणे, पाण्याचा निचरा करण्यासाठी अतिरिक्त व्यवस्था उभारणे आणि रुळांची पुनर्बांधणी अशी विविध कामे वेगाने पूर्ण करण्यात आली.
दुरुस्ती मोहिमेतील सर्वात आव्हानात्मक टप्पा म्हणजे खंडाळा–मंकी हिल दरम्यानचा अप मार्ग होता. या परिसरात मोठ्या प्रमाणात दरडी कोसळल्यामुळे रेल्वे रुळांचे नुकसान झाले होते. अभियंत्यांनी सलग अनेक दिवस कठीण भौगोलिक परिस्थितीत काम करत हा मार्ग सुरक्षित केला.
सर्व तांत्रिक तपासण्या पूर्ण झाल्यानंतर या मार्गाला सुरक्षित घोषित करण्यात आले. त्यानंतर चाचणी रेल्वे यशस्वीरीत्या धावून नियमित रेल्वे वाहतुकीस परवानगी देण्यात आली.
मुंबई–पुणे रेल्वेमार्ग हा सर्वाधिक व्यस्त रेल्वेमार्गांपैकी एक मानला जातो. दररोज हजारो प्रवासी, कार्यालयीन कर्मचारी, विद्यार्थी तसेच लांब पल्ल्याच्या गाड्यांमधून प्रवास करणारे नागरिक या मार्गाचा वापर करतात. त्यामुळे रेल्वे सेवा पूर्ण क्षमतेने सुरू झाल्याने प्रवाशांना मोठा दिलासा मिळाला आहे.
विशेषतः डेक्कन क्वीन, इंटरसिटी एक्स्प्रेस, सिंहगड एक्स्प्रेस, प्रगती एक्स्प्रेस तसेच अनेक मेल आणि एक्स्प्रेस गाड्यांची नियमित वाहतूक पुन्हा सुरू होण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे. मालवाहतूकही पूर्ववत झाल्याने उद्योग आणि व्यापार क्षेत्रालाही याचा मोठा फायदा होणार आहे.
मान्सूनच्या पार्श्वभूमीवर भविष्यात अशा घटना टाळण्यासाठी मध्य रेल्वेने घाट विभागात अतिरिक्त सुरक्षा उपाययोजना राबविण्याचा निर्णय घेतला आहे. डोंगरकड्यांवरील हालचालींवर सतत लक्ष ठेवण्यासाठी विशेष निरीक्षण पथके तैनात करण्यात आली आहेत. तसेच भूस्खलनाची शक्यता असलेल्या ठिकाणी सेन्सर, संरक्षक जाळ्या आणि जलनिस्सारण यंत्रणा अधिक सक्षम करण्यात येणार आहे.
रेल्वे प्रशासनाने प्रवाशांच्या सुरक्षिततेला सर्वोच्च प्राधान्य देत सर्व रेल्वे मार्गांची नियमित तपासणी सुरू ठेवण्याचेही स्पष्ट केले आहे.
मध्य रेल्वेने प्रवाशांना रेल्वेच्या अधिकृत सूचनांवर विश्वास ठेवण्याचे आवाहन केले आहे. मान्सून काळात हवामानातील बदल लक्षात घेऊन प्रवासापूर्वी रेल्वे गाड्यांची अद्ययावत माहिती तपासावी, असेही प्रशासनाने म्हटले आहे.
मुंबई–पुणे रेल्वेमार्ग पुन्हा पूर्ण क्षमतेने सुरू झाल्याने प्रवासी, उद्योग क्षेत्र आणि संपूर्ण महाराष्ट्रासाठी हा मोठा दिलासादायक निर्णय ठरला आहे. मुसळधार पावसामुळे निर्माण झालेल्या अभूतपूर्व संकटावर मात करत मध्य रेल्वेने अत्यंत वेगाने आणि सुरक्षिततेची पूर्ण काळजी घेत रेल्वे सेवा पूर्ववत केल्याबद्दल प्रवाशांकडून रेल्वे प्रशासनाच्या कार्याचे कौतुक होत आहे.
About the Author
