पंढरपूर : आषाढी भक्तीच्या नगरीत विठ्ठलाच्या साक्षीने शक्तीपीठ महामार्गाविरोधातील आंदोलनाला नवे वळण मिळाले आहे. शेतकरी, वारकरी आणि स्थानिक नागरिकांच्या सहभागातून पंढरपुरात ‘सद्बुद्धी दिंडी’ काढण्यात आली. या दिंडीच्या माध्यमातून सरकारने प्रस्तावित शक्तीपीठ महामार्गाच्या निर्णयाचा पुनर्विचार करावा, अशी मागणी करण्यात आली. आंदोलनकर्त्यांनी विठ्ठल मंदिराच्या नगरीतून शांततेच्या मार्गाने आपला विरोध नोंदवत सरकारला जनभावनेचा आदर करण्याचे आवाहन केले.
शक्तीपीठ महामार्ग प्रकल्पामुळे अनेक गावांतील शेतजमिनी, धार्मिक स्थळे आणि स्थानिक जीवनावर परिणाम होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. या पार्श्वभूमीवर आयोजित करण्यात आलेल्या ‘सद्बुद्धी दिंडी’मध्ये मोठ्या संख्येने नागरिक सहभागी झाले. हातात निषेधाचे फलक, भगवे झेंडे आणि मागण्यांचे संदेश घेऊन सहभागी झालेल्या नागरिकांनी सरकारने शेतकऱ्यांच्या भावना समजून घ्याव्यात, अशी भूमिका मांडली.
या आंदोलनाचे नेतृत्व डॉ. अनिकेत देशमुख यांनी केले. त्यांनी सरकारला इशारा देताना सांगितले की, “विकासाला आमचा विरोध नाही; मात्र विकासाच्या नावाखाली शेतकरी, वारकरी आणि सामान्य नागरिकांचे नुकसान होणार असेल तर त्याला लोकशाही मार्गाने विरोध केला जाईल.” शक्तीपीठ महामार्गाबाबत स्थानिक नागरिकांशी व्यापक चर्चा करूनच निर्णय घ्यावा, अशी मागणी त्यांनी केली.
डॉ.अनिकेत देशमुख यांनी पुढे सांगितले की, महाराष्ट्राची ओळख ही केवळ रस्ते आणि प्रकल्पांमुळे नाही, तर येथील शेती, संस्कृती, परंपरा आणि धार्मिक वारशामुळे आहे. वारकऱ्यांची श्रद्धास्थळी नगरी असून या भागातील सामाजिक आणि पर्यावरणीय समतोल राखणे गरजेचे आहे. कोणताही मोठा प्रकल्प राबवताना स्थानिक जनतेचा विश्वास मिळवणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.
‘सद्बुद्धी दिंडी’मध्ये सहभागी झालेल्या नागरिकांनी विठ्ठलाच्या चरणी प्रार्थना करत सरकारला योग्य निर्णय घेण्याची सद्बुद्धी मिळावी, अशी भावना व्यक्त केली. आंदोलनकर्त्यांच्या मते, शक्तीपीठ महामार्गामुळे अनेक कुटुंबांच्या उपजीविकेवर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे पर्यायी मार्गांचा विचार करावा किंवा प्रकल्पाच्या आराखड्यात आवश्यक बदल करावेत, अशी मागणी करण्यात आली.
शेतकऱ्यांनी यावेळी आपल्या व्यथा मांडल्या. अनेक पिढ्यांपासून शेतीवर अवलंबून असलेल्या कुटुंबांना जमीन गमावण्याची चिंता सतावत असल्याचे त्यांनी सांगितले. जमिनीचे योग्य मूल्यांकन, पुनर्वसन आणि स्थानिकांच्या हिताचा विचार न करता कोणताही निर्णय घेऊ नये, अशी भूमिका शेतकरी प्रतिनिधींनी मांडली.
वारकरी समुदायातील काही प्रतिनिधींनीही या आंदोलनाला पाठिंबा दर्शवला. पंढरपूर ही केवळ धार्मिक नगरी नसून महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक जीवनाचे केंद्र आहे. त्यामुळे येथील परंपरा, पर्यावरण आणि लोकजीवनावर परिणाम करणाऱ्या निर्णयांमध्ये संवेदनशीलता आवश्यक असल्याचे त्यांनी सांगितले.
दरम्यान, आंदोलनादरम्यान शांतता आणि शिस्त राखण्यात आली. दिंडीच्या माध्यमातून कोणताही संघर्ष न करता लोकशाही पद्धतीने सरकारपर्यंत आपला आवाज पोहोचवण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. सहभागी नागरिकांनी घोषणाबाजी करत शक्तीपीठ महामार्गाबाबत पुनर्विचार करण्याची मागणी केली.
सरकारकडून अद्याप या आंदोलनावर अधिकृत प्रतिक्रिया आलेली नसली तरी शक्तीपीठ महामार्गाचा मुद्दा राज्यभर चर्चेचा विषय बनला आहे. विविध भागांतील नागरिक आणि शेतकरी संघटनांकडून या प्रकल्पाबाबत वेगवेगळ्या प्रतिक्रिया व्यक्त केल्या जात आहेत.
पंढरपुरातील ‘सद्बुद्धी दिंडी’ने या आंदोलनाला धार्मिक आणि सामाजिक स्वरूप दिले आहे. विठ्ठलाच्या नगरीतून निघालेला हा आवाज आता सरकारपर्यंत कितपत पोहोचतो आणि प्रकल्पाबाबत पुढील निर्णय काय होतो, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.
“जनतेच्या भावना दुर्लक्षित करून कोणताही निर्णय घेतला तर आंदोलन अधिक तीव्र केले जाईल,” असा इशारा डॉ. अनिकेत देशमुख यांनी दिला असून, शक्तीपीठ महामार्गाचा प्रश्न आता राज्यातील महत्त्वाच्या जनआंदोलनांपैकी एक बनत आहे.
About the Author
