पुणे : शैक्षणिक वर्षाच्या पार्श्वभूमीवर विद्यार्थ्यांच्या सुरक्षिततेला सर्वोच्च प्राधान्य देत प्रादेशिक परिवहन कार्यालयाने फिटनेस प्रमाणपत्राशिवाय धावणाऱ्या शालेय बस आणि वॅनविरोधात विशेष अंमलबजावणी मोहीम सुरू केली आहे. शहरातील बहुतांश शालेय वाहने आवश्यक सुरक्षा निकषांची पूर्तता करत असली तरी अद्याप काही वाहने विनाफिटनेस रस्त्यावर धावत असल्याचे समोर आले आहे. या वाहनांवर आता कठोर कारवाई करण्यात येणार असल्याचे आरटीओने स्पष्ट केले आहे.
आरटीओने दिलेल्या माहितीनुसार, नोंदणीकृत ७,३३९ शालेय बसपैकी ६,५४६ बसांनी वैध फिटनेस प्रमाणपत्र प्राप्त केले आहे. नवीन शैक्षणिक वर्ष सुरू होण्यापूर्वी विशेष तपासणी मोहीम राबवून वाहनांची तांत्रिक स्थिती, सुरक्षा उपकरणे आणि आवश्यक कागदपत्रांची पडताळणी करण्यात आली होती. या मोहिमेमुळे सुमारे ९० टक्के शालेय वाहनांनी नियमांचे पालन केल्याचे स्पष्ट झाले आहे.
मात्र, ७९३ शालेय बस आणि वाहने अद्यापही वैध फिटनेस प्रमाणपत्राशिवाय विद्यार्थ्यांची वाहतूक करत असल्याचे आरटीओच्या निदर्शनास आले आहे. अशा वाहनांवर दंडात्मक कारवाई करण्याबरोबरच त्यांना रस्त्यावरून हटविण्याची प्रक्रिया सुरू करण्यात आली आहे. विद्यार्थ्यांच्या जीविताशी संबंधित कोणतीही तडजोड सहन केली जाणार नसल्याचा इशारा प्रशासनाने दिला आहे.
फिटनेस प्रमाणपत्र हे कोणत्याही व्यावसायिक वाहनासाठी अत्यंत महत्त्वाचे मानले जाते. या तपासणीदरम्यान वाहनांची ब्रेक प्रणाली, स्टीअरिंग, टायर, दिवे, आपत्कालीन बाहेर पडण्याचे मार्ग, अग्निशामक यंत्र, फर्स्ट एड बॉक्स, वेग नियंत्रक यंत्रणा तसेच प्रदूषण नियंत्रणाची तपासणी केली जाते. सर्व निकषांची पूर्तता झाल्यानंतरच वाहनाला फिटनेस प्रमाणपत्र दिले जाते.
आरटीओ अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, शालेय वाहनांसाठी सर्वोच्च न्यायालयाच्या मार्गदर्शक सूचनांनुसार तसेच राज्य शासनाच्या नियमांनुसार अनेक सुरक्षा उपाय अनिवार्य आहेत. प्रत्येक वाहनात सीसीटीव्ही, जीपीएस प्रणाली, अग्निशामक यंत्र, प्रथमोपचार पेटी, आपत्कालीन दरवाजा, विद्यार्थ्यांसाठी सुरक्षित आसनव्यवस्था आणि प्रशिक्षित चालक व वाहक असणे आवश्यक आहे. या सर्व बाबींची नियमित तपासणी केली जात असून नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्यांवर कठोर कारवाई केली जाणार आहे.
विशेष मोहिमेदरम्यान आरटीओच्या पथकांनी शहरातील विविध शाळांबाहेर तसेच प्रमुख मार्गांवर अचानक तपासणी केली. वाहनांची कागदपत्रे, चालकांचा परवाना, विमा, प्रदूषण प्रमाणपत्र आणि फिटनेस प्रमाणपत्रांची पडताळणी करण्यात आली. काही वाहनांमध्ये किरकोळ त्रुटी आढळल्याने त्यांना त्या निश्चित कालावधीत दूर करण्याच्या सूचना देण्यात आल्या, तर गंभीर उल्लंघन करणाऱ्या वाहनांवर थेट कारवाई करण्यात आली.
पालकांनीही मुलांना शाळेत पाठविताना संबंधित वाहनाला वैध फिटनेस प्रमाणपत्र आहे का, चालकाकडे आवश्यक परवाना आहे का आणि वाहनात आवश्यक सुरक्षा सुविधा उपलब्ध आहेत का, याची खात्री करून घ्यावी, असे आवाहन आरटीओने केले आहे. विद्यार्थ्यांच्या सुरक्षिततेसाठी पालक, शाळा व्यवस्थापन आणि वाहनचालक यांनी संयुक्तपणे जबाबदारी स्वीकारणे आवश्यक असल्याचे अधिकाऱ्यांनी नमूद केले.
शाळा व्यवस्थापनांनाही नियमांचे काटेकोर पालन करण्याच्या सूचना देण्यात आल्या आहेत. विद्यार्थ्यांच्या वाहतुकीसाठी केवळ वैध कागदपत्रे आणि फिटनेस प्रमाणपत्र असलेली वाहनेच वापरण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत. नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्या संस्थांवर मोटार वाहन कायद्यानुसार दंडात्मक कारवाई केली जाऊ शकते, असा इशाराही प्रशासनाने दिला आहे.
आरटीओच्या या मोहिमेमुळे शालेय वाहतुकीतील सुरक्षाव्यवस्था अधिक सक्षम होण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे. गेल्या काही वर्षांत शालेय वाहनांच्या सुरक्षेबाबत विविध प्रश्न उपस्थित झाल्यानंतर प्रशासनाने तपासणी अधिक कडक केली आहे. त्याचा सकारात्मक परिणाम म्हणून बहुतांश वाहनांनी आवश्यक फिटनेस प्रमाणपत्र मिळविले असून नियमांचे पालन वाढले आहे.
तथापि, उर्वरित ७९३ वाहनांनी तातडीने फिटनेस तपासणी पूर्ण करून प्रमाणपत्र मिळविणे आवश्यक असल्याचे आरटीओने स्पष्ट केले आहे. अन्यथा अशा वाहनांवर दंड, वाहन जप्ती तसेच विद्यार्थ्यांची वाहतूक करण्यास बंदी यांसारखी कठोर कारवाई करण्यात येईल. विद्यार्थ्यांच्या सुरक्षिततेशी कोणतीही तडजोड केली जाणार नसून ही मोहीम पुढील काळातही सातत्याने सुरू राहणार असल्याचे आरटीओने सांगितले आहे.
About the Author
