विशेष प्रतिनिधी : सांगोला शहरातील अनेक शाळा व महाविद्यालयांमध्ये विद्यार्थ्यांच्या वाहतुकीसाठी वापरल्या जाणाऱ्या काही स्कूल बसांच्या सुरक्षेचा प्रश्न पुन्हा ऐरणीवर आला आहे. विद्यार्थ्यांची सुरक्षितता ही सर्वोच्च प्राधान्याची बाब असून, यासाठी राज्य सरकारने शालेय वाहतुकीसंदर्भातील नियमांची अंमलबजावणी अधिक कडक करण्याचा निर्णय घेतला आहे. आरटीओच्या नियमांनुसार सर्व स्कूल बसांची सखोल तपासणी करण्यात येणार असून, नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्या वाहनांवर तसेच संबंधित संस्थांवर नियमानुसार कारवाई केली जाणार असल्याची माहिती प्रशासनाकडून देण्यात आली आहे.
सांगोला शहरात दररोज हजारो विद्यार्थी विविध शाळा आणि महाविद्यालयांमध्ये शिक्षणासाठी प्रवास करतात. या विद्यार्थ्यांच्या वाहतुकीसाठी अनेक खासगी तसेच शैक्षणिक संस्थांच्या बसचा वापर केला जातो. मात्र काही बसांची तांत्रिक स्थिती, सुरक्षा उपाययोजना आणि आवश्यक कागदपत्रांबाबत सातत्याने प्रश्न उपस्थित होत आहेत. बसमध्ये आवश्यक सुरक्षा सुविधा, अग्निशामक यंत्र, प्रथमोपचार पेटी, आपत्कालीन बाहेर पडण्याचा मार्ग, स्पीड गव्हर्नर, सीसीटीव्ही, जीपीएस प्रणाली तसेच प्रशिक्षित चालक आणि वाहक यांची उपलब्धता अनिवार्य करण्यात आली असली तरी काही ठिकाणी या नियमांचे पूर्णपणे पालन होत नसल्याच्या तक्रारी वेळोवेळी समोर येत आहेत.
राज्य सरकारने विद्यार्थ्यांच्या सुरक्षिततेच्या दृष्टीने शालेय बस वाहतुकीसाठी अधिक कठोर नियम लागू केले आहेत. या नियमांनुसार प्रत्येक स्कूल बसची नियमित तांत्रिक तपासणी, फिटनेस प्रमाणपत्र, विमा, प्रदूषण प्रमाणपत्र, चालकाचा वैध परवाना तसेच वाहनाशी संबंधित सर्व आवश्यक कागदपत्रे अद्ययावत असणे बंधनकारक आहे. याशिवाय बसमध्ये विद्यार्थ्यांच्या सुरक्षेसाठी आवश्यक असलेली सर्व उपकरणे कार्यरत असणे आवश्यक आहे.
आरटीओ विभागाच्या माध्यमातून लवकरच विशेष तपासणी मोहीम राबविण्यात येणार आहे. या मोहिमेदरम्यान प्रत्येक स्कूल बसची प्रत्यक्ष तपासणी केली जाईल. नियमांचे पालन न करणाऱ्या वाहनांवर दंडात्मक कारवाई, वाहनाचा परवाना निलंबित करणे, फिटनेस प्रमाणपत्र रद्द करणे किंवा आवश्यकतेनुसार वाहन रस्त्यावरून हटविणे अशा उपाययोजना केल्या जाऊ शकतात. गंभीर स्वरूपाच्या नियमभंगाच्या प्रकरणांमध्ये संबंधित संस्थांवरही कायदेशीर कारवाई करण्याची तरतूद आहे.
विद्यार्थ्यांच्या जीविताशी कोणतीही तडजोड केली जाणार नाही, असा स्पष्ट संदेश सरकारने दिला आहे. शालेय वाहतूक ही केवळ वाहतुकीची सेवा नसून विद्यार्थ्यांच्या सुरक्षिततेशी थेट संबंधित जबाबदारी आहे. त्यामुळे शैक्षणिक संस्थांनी नियमांचे काटेकोर पालन करणे आवश्यक असल्याचे प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे.
पालकांकडूनही शालेय बस सुरक्षेबाबत सातत्याने चिंता व्यक्त केली जात आहे. बसची देखभाल, चालकांचे प्रशिक्षण, वाहनाचा वेग, विद्यार्थ्यांना बसमध्ये चढताना आणि उतरताना घेतली जाणारी काळजी, तसेच नियमित तपासणी याकडे अधिक लक्ष देण्याची मागणी अनेक पालकांनी केली आहे. विद्यार्थ्यांच्या सुरक्षिततेसाठी शाळा, महाविद्यालये, पालक आणि प्रशासन यांनी एकत्रितपणे जबाबदारी पार पाडणे गरजेचे असल्याचे मतही व्यक्त केले जात आहे.
वाहतूक तज्ज्ञांच्या मते, केवळ नियम तयार करून चालणार नाही, तर त्यांची प्रभावी अंमलबजावणीही तितकीच महत्त्वाची आहे. नियमित तपासणी, अचानक तपासणी मोहिमा, चालकांचे प्रशिक्षण, वाहनांची वेळोवेळी देखभाल आणि पालकांची जागरूकता यामुळे विद्यार्थ्यांच्या सुरक्षेत मोठी सुधारणा होऊ शकते.
सरकारने जारी केलेल्या नवीन नियमांमुळे शालेय वाहतूक व्यवस्थेत अधिक पारदर्शकता आणि शिस्त निर्माण होण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे. नियमांचे काटेकोर पालन करणाऱ्या संस्थांना कोणतीही अडचण येणार नसली तरी निष्काळजीपणा करणाऱ्या संस्थांवर कठोर कारवाई होणार असल्याचे संकेत प्रशासनाने दिले आहेत.
सांगोला शहरातील शाळा आणि महाविद्यालयांनी आपल्या स्कूल बसची तातडीने तपासणी करून सर्व सुरक्षा नियमांचे पालन करावे, असे आवाहन करण्यात आले आहे. विद्यार्थ्यांचा सुरक्षित प्रवास ही प्रत्येक संस्थेची नैतिक आणि कायदेशीर जबाबदारी असून, कोणत्याही प्रकारचा हलगर्जीपणा सहन केला जाणार नाही, असा इशाराही संबंधित विभागाने दिला आहे.
विद्यार्थ्यांचे भविष्य घडविणाऱ्या शैक्षणिक संस्थांनी सुरक्षित वाहतुकीला सर्वोच्च प्राधान्य देणे आवश्यक आहे. विद्यार्थ्यांच्या जीविताची सुरक्षा ही कोणत्याही आर्थिक फायद्यापेक्षा अधिक महत्त्वाची असल्याने सर्व संबंधितांनी शासनाच्या नियमांचे प्रामाणिकपणे पालन करावे, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
About the Author
