पुणे : गेल्या काही दिवसांपासून सुरू असलेल्या मुसळधार पावसामुळे अनेक भागांमध्ये पूरस्थिती निर्माण झाली असून, बाणेर आणि बालेवाडी परिसरातील रहिवाशांनी यामागे पिंपरी-चिंचवड महापालिकेच्या नदी पुनरुज्जीवन प्रकल्पातील त्रुटींना जबाबदार धरले आहे. प्रकल्पाच्या कामांमुळे नदीच्या नैसर्गिक प्रवाहात अडथळे निर्माण झाले असून त्यामुळे पावसाचे पाणी वेगाने साचत असल्याचा आरोप स्थानिकांनी केला आहे. या संपूर्ण प्रकरणाची स्वतंत्र आणि तांत्रिक चौकशी करण्यात यावी, अशी मागणी नागरिकांनी प्रशासनाकडे केली आहे.
जोरदार पावसानंतर बाणेर, बालेवाडी आणि लगतच्या परिसरातील अनेक सोसायट्यांच्या तळमजल्यांमध्ये पाणी शिरले. वाहनतळ जलमय झाले, अनेक वाहनांचे नुकसान झाले आणि रहिवाशांना सुरक्षित स्थळी हलवावे लागले. काही ठिकाणी वीजपुरवठा खंडित झाला, तर रस्त्यांवर पाणी साचल्यामुळे वाहतुकीवरही परिणाम झाला.
स्थानिक रहिवाशांचे म्हणणे आहे की, पूर्वीही मुसळधार पाऊस होत असे; मात्र याप्रमाणे मोठ्या प्रमाणावर पाणी साचण्याच्या घटना क्वचितच घडत होत्या. नदी पुनरुज्जीवन प्रकल्पांतर्गत करण्यात आलेल्या काही बांधकामांमुळे नदीपात्र अरुंद झाले किंवा पाण्याचा नैसर्गिक प्रवाह बदलला असल्याने पूराचा धोका वाढल्याचा त्यांचा दावा आहे.
रहिवाशांच्या मते, नदीलगत करण्यात आलेल्या संरचनांमुळे पाण्याचा वेग कमी झाला आणि अतिरिक्त पाणी आसपासच्या निवासी भागांकडे वळले. त्यामुळे कमी वेळेत मोठ्या प्रमाणावर पाणी साचले. अनेक नागरिकांनी या संदर्भातील छायाचित्रे आणि व्हिडिओ सोशल मीडियावर शेअर करत प्रशासनाचे लक्ष वेधण्याचा प्रयत्न केला आहे.
नागरिकांनी प्रशासनाकडे काही महत्त्वाच्या मागण्या केल्या आहेत. त्यामध्ये नदी पुनरुज्जीवन प्रकल्पाचे स्वतंत्र तज्ज्ञांकडून तांत्रिक परीक्षण, पूरस्थितीची कारणमीमांसा करणारा सविस्तर अहवाल, नुकसानग्रस्त नागरिकांना आर्थिक मदत आणि भविष्यात अशा घटना टाळण्यासाठी प्रभावी पूरनियोजनाचा समावेश आहे.
काही स्थानिक नागरिकांनी सांगितले की, नदीच्या नैसर्गिक वहनक्षमतेचा पुरेसा अभ्यास न करता प्रकल्पाची अंमलबजावणी करण्यात आली असल्यास त्याची गंभीर दखल घेणे आवश्यक आहे. शहरातील विकासकामे आणि पर्यावरणीय संतुलन यांचा समन्वय राखणे अत्यंत गरजेचे असून, भविष्यातील प्रकल्पांसाठी वैज्ञानिक अभ्यास आणि नागरिकांचा सहभाग वाढविण्याची आवश्यकता त्यांनी व्यक्त केली.
पूरस्थितीसाठी केवळ एका प्रकल्पाला जबाबदार धरणे योग्य ठरणार नाही. अत्यंत कमी कालावधीत झालेला अतिवृष्टीचा पाऊस, वेगाने वाढणारे शहरीकरण, काँक्रीटीकरणामुळे कमी झालेली पाणी झिरपण्याची क्षमता, अपुरी पावसाच्या पाण्याचा निचरा व्यवस्था आणि नदीकाठावरील अतिक्रमणे या सर्व घटकांचाही सखोल अभ्यास करणे आवश्यक आहे.
महापालिका प्रशासनाने अद्याप या आरोपांवर सविस्तर भूमिका जाहीर केलेली नसली, तरी संबंधित भागातील परिस्थितीचा आढावा घेतला जात असून पूरस्थितीची कारणे तपासली जातील, असे अधिकृत सूत्रांकडून सांगण्यात आले आहे. आवश्यक असल्यास तांत्रिक समितीमार्फत घटनांचा अभ्यास करून पुढील उपाययोजना निश्चित केल्या जातील, अशीही माहिती देण्यात आली.
दरम्यान, हवामान विभागाने पुढील काही दिवसही मुसळधार पावसाचा इशारा दिल्याने नदीकाठच्या आणि सखल भागातील नागरिकांना सतर्क राहण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे. आपत्कालीन परिस्थितीत स्थानिक प्रशासनाशी संपर्क साधण्याचे तसेच आवश्यक असल्यास सुरक्षित ठिकाणी स्थलांतर करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.
शहरातील वाढत्या पूरप्रश्नाच्या पार्श्वभूमीवर नदी पुनरुज्जीवन प्रकल्पांची रचना, शहरी जलनिस्सारण व्यवस्था आणि पर्यावरणपूरक विकास यांचा समतोल राखण्याची गरज पुन्हा एकदा अधोरेखित झाली आहे. बाणेर-बालेवाडीतील नागरिकांनी केलेल्या चौकशीच्या मागणीमुळे या प्रकल्पाच्या परिणामांचा वस्तुनिष्ठ आढावा घेण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे. तज्ज्ञांच्या निष्पक्ष तपासणीतून पूरस्थितीमागील नेमकी कारणे स्पष्ट झाल्यास भविष्यात अशा आपत्ती टाळण्यासाठी अधिक प्रभावी नियोजन करता येईल, अशी अपेक्षा नागरिकांकडून व्यक्त होत आहे
About the Author
