पुणे महानगरपालिकेत काही वर्षांपूर्वी झालेल्या ग्रामपंचायतींच्या विलीनीकरणानंतर शहराचा विस्तार झपाट्याने झाला. या विस्तारामुळे विकासाच्या नव्या अपेक्षा निर्माण झाल्या होत्या. मात्र, हांडेवाडी परिसरातील वास्तव अजूनही त्या अपेक्षांपासून दूरच असल्याचे दिसत आहे. पावसाळ्यात पाणी साचणे, तुटलेले रस्ते आणि अपुरी मूलभूत सुविधा या समस्यांमुळे स्थानिक नागरिक त्रस्त झाले आहेत.
हांडेवाडी हा पुण्याच्या दक्षिण भागातील वेगाने वाढणारा उपनगर मानला जातो. रिअल इस्टेट प्रकल्प, नव्या सोसायट्या आणि वाढती लोकसंख्या यामुळे हा परिसर शहराच्या नकाशावर महत्त्वाचा ठरला आहे. मात्र, विकासाच्या गतीच्या तुलनेत नागरी सुविधांचा विकास अत्यंत मंद गतीने झाल्याची तक्रार रहिवाशांकडून केली जात आहे.
पावसाळ्यात परिस्थिती अधिक गंभीर होते. अगदी थोड्या पावसातही रस्त्यांवर मोठ्या प्रमाणात पाणी साचते. अनेक ठिकाणी ड्रेनेजची योग्य व्यवस्था नसल्याने पाणी रस्त्यावरच थांबते आणि ते चिखलात रूपांतरित होते. त्यामुळे नागरिकांना चालणे, वाहन चालवणे आणि सार्वजनिक वाहतूक वापरणे कठीण होते. काही भागांत तर गुडघाभर पाणी साचल्याचे प्रकारही समोर आले आहेत.
स्थानिक नागरिकांच्या म्हणण्यानुसार, दरवर्षी या समस्येची तक्रार करूनही ठोस उपाययोजना होत नाहीत. काही तात्पुरती दुरुस्ती केली जाते, मात्र ती काही दिवसांतच पुन्हा निकामी ठरते. “विलीनीकरणानंतर आम्हाला महानगरपालिकेच्या सुविधा मिळतील अशी अपेक्षा होती. पण परिस्थिती अजूनही ग्रामपंचायतीसारखीच आहे,” असे एका रहिवाशाने सांगितले.
रस्त्यांची अवस्था देखील अत्यंत खराब आहे. अनेक ठिकाणी खड्ड्यांचे प्रमाण इतके वाढले आहे की रस्त्याला ओळखणे कठीण झाले आहे. पावसाळ्यात हे खड्डे पाण्याने भरतात आणि अपघाताची शक्यता वाढते. दुचाकीस्वारांसाठी ही परिस्थिती विशेषतः धोकादायक ठरते. काही नागरिकांनी किरकोळ अपघात झाल्याचेही सांगितले आहे.
हांडेवाडी परिसरातील वाढत्या बांधकामांमुळे परिस्थिती आणखी गुंतागुंतीची झाली आहे. नव्या इमारती आणि प्रकल्पांमुळे पाण्याचा नैसर्गिक निचरा अडथळला जात असल्याचे नागरिकांचे म्हणणे आहे. योग्य नियोजन नसल्याने पावसाचे पाणी रस्त्यांवर साचते आणि पूरस्थितीसारखी परिस्थिती निर्माण होते.
स्थानिक सामाजिक कार्यकर्त्यांनीही या समस्येकडे लक्ष वेधले आहे. त्यांच्या मते, विकास आराखडा तयार करताना पायाभूत सुविधांकडे दुर्लक्ष झाले आहे. “फक्त इमारती बांधून विकास होत नाही. रस्ते, ड्रेनेज आणि पाणी व्यवस्थापन हे तितकेच महत्त्वाचे आहे,” असे एका कार्यकर्त्याने स्पष्ट केले.
महानगरपालिकेकडून काही वेळा पाहणी आणि आश्वासने दिली जातात, पण प्रत्यक्षात कामाची गती मंद असल्याची तक्रार आहे. काही ठिकाणी रस्त्यांची दुरुस्ती सुरू झाली असली तरी ती अपुरी असल्याचे नागरिकांचे मत आहे. अनेक भाग अजूनही मूलभूत सुविधांपासून वंचित आहेत.
वाहतुकीवरही या समस्येचा मोठा परिणाम होत आहे. ऑफिसला जाणारे कर्मचारी, विद्यार्थी आणि रुग्णवाहिका सेवांना देखील या रस्त्यांमुळे विलंब होतो. पावसाळ्यात ट्रॅफिक जामची समस्या सामान्य झाली आहे. यामुळे वेळेचा अपव्यय आणि आर्थिक नुकसानही होत असल्याचे नागरिक सांगतात.
परिसरातील व्यापाऱ्यांनाही याचा फटका बसत आहे. खराब रस्त्यांमुळे ग्राहकांची वर्दळ कमी झाली आहे. काही दुकानांमध्ये पाणी शिरल्याने मालाचे नुकसान झाल्याच्या घटना घडल्या आहेत. त्यामुळे लहान व्यापाऱ्यांमध्ये नाराजी वाढली आहे.
या सर्व परिस्थितीच्या पार्श्वभूमीवर नागरिकांनी ठोस आणि दीर्घकालीन उपाययोजनांची मागणी केली आहे. योग्य ड्रेनेज व्यवस्था, मजबूत रस्ते बांधकाम आणि नियमित देखभाल यावर भर देण्याची गरज असल्याचे तज्ज्ञांचेही मत आहे.
हांडेवाडीतील समस्या केवळ एका भागापुरती मर्यादित नसून, पुण्याच्या वेगाने वाढणाऱ्या उपनगरांमध्ये पायाभूत सुविधांच्या नियोजनाचा मोठा प्रश्न असल्याचे या घटनेतून स्पष्ट होते. शहर विस्तारासोबतच समतोल विकास न झाल्यास अशा समस्या अधिक तीव्र होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
विलीनीकरणानंतर अपेक्षित विकासाचा लाभ हांडेवाडीला अद्याप पूर्णपणे मिळालेला नाही. नागरिक अजूनही मूलभूत सुविधांसाठी संघर्ष करत असून, प्रशासनाकडून ठोस कृतीची प्रतीक्षा करत आहेत.
About the Author
